Ғарыш тақырыбына арналған ашық сабақ 4 сынып

Ақтөбе облысы

№6 Хромтау гимназиясының

бастауыш сынып мұғалімі:

Кысырауова Шынар Андебековна

Пәні:дүниетану

Сыныбы:4

Тақырыбы: Ғарыш дегеніміз не?

Мақсаты: 1. Ғарыш туралы ұғым қалыптастыру.

2. Танымдық ой – өрісін, әңгімелете отырып сөздік қорын дамыту.

3. Табиғаттағы жайларды бақылауға, зейінділікке баулу.

Керекті құрал: интерактивті тақта, ғаламшарлар

Сабақтың түрі: Жаңа материалды игеру.

Сабақтың әдісі: Түсіндіру, әңгімелеу, “Сен білесің бе?”, “Түртіп ал”, “Тексеріп көр!”, көрініс, тізбектеп оқу, білгенге маржан.

Сабақтың барысы:

I.Психологиялық дайындық.

Аспан-аспан арайлым,

Саған жиі қараймын.

Сені көзбен шоламын

Көктің жүзін барлайын.

II.Ой толғау. ( Қозғалмалы жұлдыздар, түнгі аспан, сарқыраған су т.б интерактивті тақтадан көрсетіле отырып сезіндіру)

Бұлтсыз ашық айлы түнде аспан әлемінде сансыз жарқырап тұрған жұлдызды көресің. Олардың кейбірі солғын жарық нүктеге ұқсайды. Енді біреулері бірде күшейіп, бірде әлсіреген алыстағы отты елестетеді. Жұлдыздар жерден өте алыс орналасқан.Сондықтан олар біздің көзімізге кішкене жылтыраған ноқат сияқты болып көрінеді. Жай көзбен қарағанда аспан әлемінен 3 мыңға тарта жұлдыз көрінеді. Ал қазіргі заманғы ең жаңа құралдармен есепке алынғандарының саны бірнеше миллион. Ғалымдардың болжауынша, жұлдыздардың жалпы саны әлденеше миллиардтан асып кетеді. (1-слайд)

III. Көрініс. «Ғаламшарлар»

IV. Жаңаны мағынаны тану. (Слайдтан қозғалмалы Күн, Жұлдыз, 9 планетаны, кометаны көрсете отырып түсінік беру)

Жұлдыз – газдан тұратын аспан денесі. Ол өз қуаты нәтижесінде өзі жарық шығарады. Бірнеше мың градус температураға дейін қызып тұрған аспанның жарық денесі. Жерге ең жақын жұлдыз-Күн. (2-слайд)

Күн – балқыған ыстық газды жарқырап тұрған өте үлкен шар. Күн мен жердің ара қашықтығы 150 млн. шақырым. Күннің бетіндегі температура -6000 мың градусқа тең. Күннің жылуы мен жарығы адам, өсімдіктер, жануарлар үшін өте қажет екенін өздерің білесіңдер. Күннің төңірегінде Жерді қоса есептегенде 9 ірі аспан денелері айналып жүреді. Олар ғаламшарлар (планета) деп аталады.

Ғаламшарлар-«адасушы жұлдыз» деген сөз. Ғаламшар-өздігінен жарық шығармайтын салқын денелер. Ғаламшарлардың жұлдыздан айырмашылығы өздігінен жарық шығару мүмкіншілігі жоқ, күн сәулесінің шағылысуынан жарқырап тұрады. Енді планеталарға тоқталып өтейік.(3-слайд)

Шолпан– Күннен 108 млн шақырым қашықтықта орналасқан екінші ғаламшар. Аудан жағынан Жерден сәл кіші. Күнді 225 тәулікте айналып өтеді.Шолпандағы температура +464 градус. Мұнда бірде бір мақұлық өмір сүре алмайды. (4-слайд)

Марс – төртінші ғаламшар. Оның диаметрі жерден екі есе кіші. Күнді 687 тәулікте айналып өтеді. Марстың екі серігі бар – Фобос және Деймос. Серіктер Марсты айнала қозғалумен қатар Күнді де Марспен бірге айналып өтеді.

(5-слайд)

Юпитер - күн жүйесіндегі бесінші ең үлкен ғаламшар. Диаметрі жағынан Жерден 11,5 есе үлкен. Күнді 11,9 жылда айналып өтеді. Юпитердің 16 серігі бар. Соның ішінде Ганимед Күн жүйесіндегі ең үлкен серік. (6-слайд)

Сатурн – алтышы ғаламшар. Ғаламшардың ерекшілігі сансыз көп тастардың кесектерінен, мұздан және шаң – тозаңнан тұратын жалпақ жарқыраған сақина тәрізді болып келуі. Диаметрі Жерден 9,5 есе үлкен Күнді 29,5 жылда айналып өтеді. Айналасында 17 серігі бар. (7-слайд)

Уран–жетінші ғаламшар. XVIII ғасырда ашылған. 1781 жылы неміс астрономы Вильгелм Гершель ашты.Оның Күннен алыстығы соншалықты, Күннен бөлініп шыққан жылуды Жерге қарағанда 400 есе кем алады. 15 серігі бар. Күнді 84 жылда айналып өтеді.(8-слайд)

Нептун – сегізінші ғаламшар.1846 жылы ғылымға белгілі болды. Оны француз Урбен Леверье және ағылшын Джон Адамс ашты. Құрылымы жағынан уранға ұқсас. (9-слайд)

Плутон – Күн жүйесіндегі ең кішкентай және ең алыста орналасқан ғаламшар. Күннен 6 млрд шақырым қашықтықта орналасқан. Күнді 247,7 жылда айналып өтеді. Ғаламшардың жалғыз серігі Харон 1930 ж американдық астроном Клайд Томбо ашты. (10-слайд)

Комета – құйрықты жұлдыз. Тастардан, шаң – тозаңдармен араласқан алып мұздардан тұрады. (11-слайд)

Жер- Күннен санағанда 3-ші ғаламшар. Күннің айналасындағы өзінің жолын жер секундына 30 км жылдамдықпен өтеді. Жер бетінің жалпы ауданы 510 млн км кв, оның 70% - ы су, қалған 29% -ін құрлық алып жатыр. (12-слайд)

Ай – Жердің табиғи серігі, оған ең жақын аспан денесі. Ай -біздің ғаламшарымыздың жалғыз серігі. Айдың диаметрі жердікінен 4 есе кіші.Сағатына 28000 км жылдамдықпен ұшатын ғарыш кемесімен Айға 13 сағат…