Ғасырда бір туылар ғажайыбым 7 сынып жұмысы

«Ғасырда бір туылар ғажайыбым»

Іс-шараның мақсаты:Ғ.Мүсіреповтің туғанына 115 жыл толуына орай. Қазақ халқының әдебиеті мен мәдениетін құрметтеу,сөз құдіретін түсінуге тәрбиелеу.

Іс-шараның міндеттері:

1.Көркем сөйлеуге баулу;

2.Тіл мәдениетін дамыту;

3.Шығармашылықпен жұмыс істеуге ұмтылдыру;

4.Жазушының өмір жолы арқылы оқушыларды адамкершілік пен парасаттылыққа баулу;

5.Оқушыларды елін,Отанын сүюге,патриоттық рухта тәрбиелеу.

Көрнекілігі:кітап көрмесі,фотосурет көрмесі,буклет,қабырға газеті.

1-жүргізуші:-Құрметті оқушылар және ұстаздар!2002 жылы ЮНЕСКО-ның қолдауымен жазушының 100жылдық мерейтойы аталып өтті.2017 жылы біздің жазушымыз Ғабит Мүсіреповтің туғанына 115 жыл толады,соған арнап бүгінгі кешімізді өткіземіз.

2-жүргізуші:«Ғабит Мүсірепов-ардақты ат!Мүсірепов туралы мың сөзден –«Мүсірепов» деген бір сөздің мағынасы әлдеқайда терең,мазмұны әлдеқайда бай.Демек, Мүсіреповті мақтаудың керегі жоқ.Мүсіреповпен мақтану керек»,-деген жазушы Зейнолла Қабдоловтың сөзімен кешімізді бастаймыз.

1- жүргізуші Ғ.Мүсірепов кім?

2- жүргізуші тамаша новелист

1- жүргізуші әңгіме жанрының асқан шебері

2- жүргізуші сұңғыла суреткер

1- жүргізуші роман-эпопеяның авторы

2- жүргізуші драматург

1- жүргізуші тұңғыш киносценарист

2- жүргізуші терең сыншы

1-оқушы Ғабит Мүсірепов көрнекті қоғам қайраткері, академик, халық

жазушысы, драматург.

1.Кіріспе сөз: «Өмір-дерек»Ғ.Мүсіреповтің өмірбаяны

-Ғабит Махмұтұлы Мүсірепов-жазушы,әдебиеттанушы,мемлекет және қоғам қайраткері.Қазіргі Солтүстік Қазақстан облысы,Жамбыл ауданы, Жаңа жол ауылында 1902 жылы 22 наурызда дүниеге келген.Әкесі Махмұт кедей шаруа болған. Ғабит Мүсірепов 9 жасқа дейін өз ауылында оқып, арабша хат таныды.1916 жылы 2- сыныпты ауылдық орыс мектебінде оқып, оны 1921 жылы бітірді. 1923 жылы Орынбор қаласындағы жұмысшы факультетіне түсіп, онда үш жыл Сәбит Мұқановпен бірге оқыды. Сәкен Сейфуллинмен танысты.

2-жүргізуші:1926 жылы жұмфакты бітірген соң, Омбыдағы ауылшаруашылық институтында бір жыл оқып,1927-1928 жылдары Бурабай техникумында оқытушылық қызмет атқарды.

Мүсірепов Ғабит Махмұтұлы - қазақтың әйгілі жазушысы, қоғам және мемлекет қайраткері, Қазақ КСР Ғылым академиясының академигі, әдеби сыншы, аудармашы, Социалистік Еңбек Ері, Қазақстанның халық жазушысы, Қазақ КСР Ғылым академиясының Абай атындағы және Ш.Уәлиханов атындағы мемлекеттік сыйлықтарының лауреаты.

Жүргізуші: «Халқымыздың өткен ғасырда бастан кешкен сан қилы күрделі тағдыры Мүсіреповтің құдіретті қаламы арқылы өзінің көркемдік бейнесін тапты. Оның әдебиеттегі зор еңбегі көзі тірісінде өзінің жоғарғы бағасын алды» -деп бағалаған болатын

1916 жылы 14 жасында -Обаған деген жердегі нағашысының көмегімен орыс мектебіне окуға түседі.

1923-26 жылдары -мектепті бітіріп, Преснегорьковтағы екі кластық орыс мектебін, жұмысшы факультетінде (рабфак) оқып, ауыл шаруашылық институтында оқиды.

1929-30 ж «Қос Шалқар»«Талпақ танау», «Ана туралы новеллалар», «Автографиялық әңгіме», «Көк үйдегі көршілер», «Күсен»,«Қыз Жібек», «Қозы Көрпеш-Баян сұлу», «Ақан сері — Ақтоқты», «Аманкелді», «Қынаптан қылыш т.б, «Қазақ солдаты», «Ұлпан», «Оянған өлке», «Кездеспей кеткен бір бейне»

1931-44 ж Шекспирден: «Антонин мен Клеопатра», М. Горькийдің «Өлімді жеңген ана» , «Адамның анасы» шығармаларын аударды.

1958 ж Қазақ ССР Жоғарғы Кеңесіне, КСРО Жоғарғы Кеңесіне депутат болып сайланды.

1962,1972,1974 ж 3 мәрте Ленин,1975 ж 2 мәрте Еңбек Қызыл Ту, 1982 ж «Халықтар достығы» медальдары.

1970 ж Қазақстан Мемлекеттік сыйлығын алды.

1977 ж Қазақстан Ғылым Академиясының Ш.Уәлиханов атындағы сыйлық алды.

1974 ж Кеңес әдебиетін өркендетуде сіңірген еңбегі үшін Социалистік Еңбек Ері құрметті атағы берілді.

1985 ж дүние салды.

1985 ж Алматы қаласының Қарасай батыр көшесінен мұражай, Астана қаласында көше, Балалар мен жасөспірімдер театры ашылып, ескерткіш мүсін қойылған.

Жүргізуші: « Ғабит Мүсірепов көркем әдебиетте де, театрда да, кинода да - өнердің тағы қандай түрі бар – бәрі-бәрінде де сұлулықтың гимн дәрежесіне көтеріліп келе жатқан классик»,-деп Шерхан Мұртазаев бағалағандай,

2-жүргізуші:

Дүниенің бүгінгісі ертеңгісі

Кеше мен арғы күннің жаңа елесі,

Біркүндік өмірі бар көбелек те

Сол күннің айтып кетер ертегісін:

Құдай-ау, қандай ұзақ өмір еді,

Кеше жоқ, келер күн жоқ, бір күнгісі!

Қалған мен өте шыққан бір күндікті

Ұмытпас баласы мен немересі,

Олардан естімейме шөбересі! - деп Ғабит атамыз қойын дәптерлерінің бірінде жазып өткен болатын. Олай болса, Ғабит Мүсірепов кім?

Абзал аға азынаған аязға қайрат көрсеткен айтулы азамат та еді. Ер басына күн туып, етігімен су кешіп – елінің жартысын жайратып салған 1932 жылдың қилы заманында бес азаматтың атынан қылышынан қан тамған жоғары орынға жанын шүберекке түйіп жүріп ашық хат жазған Ақберен азамат болатын. Қаламдас аға-досы Биағаңа – (Бейімбет Майлинге) жала жабылғанда тағы да басын қатерге тігіп, айғайлап ара түскен. «Биағаң халық жауы болса, мен де жаумын!» - деп адам таңқаларлық қайсарлық көрсеткен де Ғабең болатын.

Солақай желөкпе сыншылар атойлап «Абай жолына» көк сүңгі сілтеп, ұлы Мұхаңның басына әңгір таяқ ойнатқанда да ара түсіп, адал, байыпты, мәнді мақала жазып, ашық сайысқа шыққан да Ғабең еді. Талай қазақ жалған, жасырын арыз тоғытып, бірін-бірі даттап, жамандап, қандасын қаралап, арысымызды өлімге қиып, қиянаттан, қарғыстан именбей, зауалдан шошымай, қара жүрек қандыбалақтың қатарын көбейтіп жатқанда, Ғабең ақиқатты ашып айтып, қасқайып қарсы тұрған, азаматтық қалпынан жазбаған әділ аға болды. Міне, осындай Қызыл империяның қылышынан қаны тамып, қаһарына толық мініп тұрған кезінің өзінде Ғабең қаламын қару етіп ерлік жасады.

1-Жүргізуші: Ғабит Махмұтұлының асыл мұрасы, жүрегін жарып шыққан жан сөзі – бәріміздің рухани азығымыз, мақтанышымыз, қымбаттан да қымбатымыз. Айтулы жазушының адамдық қасиеті, азаматтық тұлғасы – бәрімізге үлгі, өнеге.Ел тұрмысы қаншалықты ауыр болғанымен, тірлік ағымы өз қалауын алға тарта береді. Сол жылы, яғни, Ғабит өзінің өмірлік тақырыбы болған, әрқашанда сүйсініп, сүйіп жырлаған ана тақырыбына барып, жазу мәнеріндегі көтеріңкі, лепті рухтың да бастауын табады. 1933 жылы ол М. Горькийдің «Адамның анасы» («Рождение человека») және «Өлімді жеңген ана» («Легенда о Тимурлане») деген екі әңгімесін еркін аудара отырып, сәл ықшамдап, кей идеясын өткірлей аша түсіп, кей ойын өзінше, сәл басқаша қорытады. М. Горькийдің «Келді адам өмірге» деген әңгімесіне Ғабит Мүсірепов «Адамның анасы» деп ат қойып, оқырман назарын, шығарманың негізгі салмағын анаға, ананың киелі махаббатына аударады. «Ананың анасы», «Ашынған ана», «Ананың арашасы», (1933), «Ер ана» (1942), «Ақлима» (1944) – қазақ топырағында көктеген туындылар.

Ғ. Мүсірепов Ұлы Отан соғысы жылдарында да ана тақырыбына қайта оралып, екі әңгіме жазды. Оның бірі --«Ер ана» (1942). Онда жау уақытша басып алған селода ауру немересімен қалған Наталья ананың партизандар көмген минаны жарып, неміс офицерлері орналасқан мектеп үйін өртеп, ормандағы партизандарға қосылуы суреттеледі. Ал «Ақлима» (1944) әңгімесінде жалғыз ұлы соғыста ерлікпен өлген ананың майданнан мүгедек болып оралған Сапар деген жігітті асырап алып күтуі, оны өз баласы Қасымнан кем көрмеуі баяндалады.

Ұлы Отан соғысы жылдарында эвакуациямен Украина, Ресей жерлерінен келген орыс, неміс, шешен, ингуш, татар балаларын қазақтардың асырап алуы көп болған. Ал қол-аяғы бірдей шөрке боп қалған жауынгер жігітті туған анасындай болып күту гуманистік ұлы жүректің ғана қолынан келетін қасиетті іс-әрекет еді. Жазушы осы арқылы ана жүрегінің кеңдігін, махаббатының молдығын асқан суреткерлікпен бейнелейді.

2-жүргізуші: «Ашынған ана» (1934) әңгімесі 1916 жылғы ұлт-азаттық; қозғалысына арналған. Жалғыз баласының жасын асырып жазып, майданға қара жұмысқа жібермек болған болыс пен оның қолшоқпары Қарасақалға Қапияның пышақ…