Газ бен сұйықтағы қысым бойынша 7-сынып сабағы

Шығыс Қазақстан облысы, Тарбағатай ауданы, Қабанбай ауылы. «Көлбай Төгісов атындағы орта мектебі» КММ-нің физика пәнінің мұғалімі Сакиева Меруерт Бейсеновна.

Сабақтың тақырыбы: Газдың қысымы. Ауырлық күшінің әрекетінен сұйықтар мен газдарда болатын қысым

Сабақтың мақсаты:

Білімділік: Ауырлық күшінің әрекетінен сұйықтар мен газдарда болатын қысымның қандай шамаларға тәуелді екенін анықтау, себебін түсіндіру, формуласын қорытып шығару.

Дамытушылық: Пәнге деген қызығушылығын арттыру. Алған білімдерін іс жүзінде қолдана білу дағдысын, ойлау, есте сақтау қабілеттерін дамыту.

Тәрбиелік: Ұқыптылыққа, еңбекқорлыққа тәрбиелеу.

Сабақтың әдісі: Көрнекіліктерді қолдана отырып, әңгіме түрінде түсіндіру.

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі: Амандасу, түгендеу,Психологиялық дайындық. «Еркелету» жылулық шеңбері (ата-аналарыңның өздеріңді еркелететін сөздерін айту) сыныпты 3 топқа бөлу. (Суреттер арқылы) Топ басшысын сайлау, бағалау парағын тарату, топтың атауларына сипаттама беру.

1-топ: Қатты денелер

2-топ: Сұйықтар

3-топ: Газдар

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау. Өткенді қайталау ( Бірінші болып қол көтерген топ жауап береді)

А) Суреттерге түсініктеме беріңдер

Ә) Физикалық диктант

1. Белгілі бір бетке түсетін күш әрекетінің нәтижесін сипаттайтын шама

2. Қысымды қалай анықтайды?

3. Қысымның қандай бірліктерін білесіңдер?

4. Қысымды сыртқы әрекет күшінің бағытында ғана тарататын қандай дене?

5. Паскаль заңы қалай айтылады?

6. Гидравликалық машиналарда күштен 2 есе ұтсақ, жолдан...?

Жауаптары:

1. Қысым

2. p=F/S

3. Па, гПа, кПа, МПа

4. Қатты дене

5. Сұйыққа немесе газға түсірілген қысым осы сұйықтың немесе газдың әрбір нүктесіне өзгеріссіз беріледі

6. 2 есе ұтыламыз

Б) Сапалы есептер

1. Өздеріңе белгілі қысымды кеміту тәсілдерін атаңдар

2. Неге кесетін және тесетін құралдарды қайрайды?

3. Өздеріңе белгілі қысымды арттыру тәсілдерін атаңдар

4. Төменде келтірілген шамалардың қайсысы ең көп, қайсысы ең аз:5 кН/м2;50 Н/см2;500 Па?

5. 500 Н күштің 2м2 ауданға түсіретін қысымын есепте

6. 20000 Па қысымды килопаскаль және гектопаскаль арқылы өрнекте

ІІІ. Жаңа сабақ

Дәптермен жұмыс

Сынып оқушыларына тақырыпты абзац бойынша бөліп беру. 1,2,3 санау арқылы топтағы оқушылар орындарын айырбастау.

Сабақты түсінгендерін тексеру: Сұрақтар қою арқылы.

Сұйық қабаты неғұрлым төмен (терең) орналасқан болса, ондағы ауырлық күші әрекетінен болатын қысым соғұрлым үлкен болады.

Оны тәжірибе жасап та тексерейік: қарапайым қауырсын құрал арқылы тәжірибе жасау (баклашка)

Манометрмен тәжірибені түсіндіру, сонда байқайтынымыз: құралды суы бар ыдысқа неғұрлым терең батырған сайын оған қысым көбірек түседі. Бұл сұйық ішіндегі қысымның тереңдік артқан сайын ұлғаятынын дәлелдейді. Егер судың орнына басқа кез келген сұйықты алсақ та нәтиже дәл осындай болады.

Ал газдарға келетін болсақ, бұл жағынан алғанда, олардың сұйықтардан өзгешелігі жоқ. Бірақ газдың тығыздығы сұйықтың тығыздығынан жүздеген есе кем, сондықтан ыдыстағы газдың салмағы өте аз. Сол себепті оның салмақтық қысымын көп жағдайда елемеуге болады.

Сұйық ішіндегі қысымның тереңдікке тәуелді болатынын адам суға сүңгу кезінде есте ұстауы қажет.

Тереңдік өскен сайын қысым ұлғаяды, ал теңіздер мен мұхит түбінде ең жоғарғы мәнге жетеді. Мысалы: 10 км тереңдіктегі судың қысымы 100 миллион Паскальға жетеді.

Осындай тереңдіктегі орасан зор қысымға қарамастан ол жерлерде де кейбір әр түрлі инетерілі, рак тәріздес, моллюскалар, құрттар және терең суда болатын балықтар өмір сүреді. Бұл жануарлардың организмі үлкен қысымда өмір сүруге бейімделген, олардың ішкі қысымы да жоғары болады.

Бұл тереңдіктерге күн сәулесі түспейді (ол 180 м тереңдікте сөнеді), сондықтан онда мәңгі қаратүнек. Тереңдегі жануарлардың кейбірі соқыр, ал кейбірінің көзі…