Инфляцияның экономикалық мәні туралы конспект

Инфляцияның экономикалық мәні

Қоғам алдында тұрған негізгі поблемалардың бірі – инфляция болып табылады. Инфляция дегеніміз - / латын сөзінен алғанда inflatio/ қағаз ақшаның құнсыздануына байланысты болатын әлеуметтік – экономикалық құбылыстар жиынтығы, басқаша айтқанда айналыстағы ақша өлшемдері қосындысынан артып кетіп , осының нәтижесінде тауарлармен қамтамасыз етілмеген ақшаның пайда болуы инфляцияны білдіреді. Оның мәнін түсіну үшін 10 млрд алтын доллар керек екен , ал қағаз ақша 20 млрд доллар шамасында шығарылды делік. Мұның өзі қағаз доллардың екі есе құнсыздануына әкеліп соқтырады. Инфляция жұмысшылардың жағдайына зардапты ықпалын тигізеді. Себебі , тауар бағасы бірнеше есе өседі, ал мемлекет жалақыны бұрынғы дәрезесінен арттырмауға тырысады. Ақшаның құнсыздануы , халықтың әл – ауқатының дәрежесін төмендетуге әкеп соқтырады.

Инфляциядан өндірісте біраз зардап шегеді. Инфляцияның деңгейінің көтерілуіне байланысты еңбекке деген ынта да бұзылады. Инфляция тауар тапшылығының басты себебі бола тұрып таур азық – түлікті белгіленген норма бойынша бөлуге мәжбүр етеді.Инфляция қағаз ақшалардың алтынмен салыстырғанда құнының төмендеп кетуінен туады да, товар бағасының көтерілуіне әкеліп соғады.

Егер қағаз ақшалар товар айналысына қажетті мөлшерде шығарылатын болса, онда бұл ақшалардың нақтылы сатып алу қабілеттілігі олардың мазмұнына сәйкес келетін болады.Осылардың нәтижесінде девальвация және ревальвация деген ұғым бар.Девальвация дегеніміз – қағаз ақшаның ресми құнының өзіне тұрақты қалпына келтіру. Ол үшін бағасы төмендеп ақшаларды айналыстан шығарып оның орнына толық құнды кредит билеттерін шығару / яғни бұл ашық девальвация /. Айналыстағы қағаз ақшаның ресми құнының төмендету бұны бүркемелі девальвация мақсатымен ақша реформасын жүргізу. Ұлттық ақша өлшемінің алтындық мазмұнын кеміту және шет ел валюталарымен қатынас курсын төмендету.

Ревальвация дегеніміз – ақша курсын көтеру. Алтын немесе шет ел валютасымен салыстырғанда мемлекеттік қағаз ақша курсның өсуі. Ревальвация – ақшаны тұрақтандыру , бағаның инфляциялық өсуіне қарсы ықпал етудің белгілі бір әдісі.Шет ел мамандары инфляцияның өсу қарқынына байланысты оны 3 түрге бөледі :1. Баяу және сұлама инфляция2. Қарқынды инфляция3. Ұшқыр инфляцияБаяу инфляция кезінде баға жай өседі де / жылына 10 %-тен аз / ақша негізінде өз құнын сақтап қалады. Мұндай кезде халық та, мемлекет те төтенше жағдайда тап болмайды.

Қарқынды инфляция кезінде баға жылына 10 – 20 –дан 200 % - ке дейін өседі. Соның салдарынан жалақы өсіп, ол одан әрі өсуіне әкеп соқтырады.Ал ұшқыр инфляция кезінде ақшаның саны мен баға астрономиялық қарқынмен / 1000 % -тен жоғары / өседі. Баға мен жалақының арасы алшақтап , бай адамдардың да тұрмыс жағдайы, тіршілігі қиындай бастайды.