Инженерлік педагогиканы жетілдіру жолдары туралы мақала

«Инженерлік педагогиканың жетілдіру жолдары»

Нурекешова Ұлболсын Бадыбаевна

Арнайы пәндер оқытушысы ЖШС Каспий өңірі «Болашақ» колледжі

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында «Білім беру жүйесінің басты міндеті - ұлттық және жалпы адамзаттық құндылықтар, ғылым мен жетістіктері негізінде жеке адамды қалыптастыруға және кәсіби шыңдауға бағытталған білім алу үшін қажетті жағдайлар жасау; оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» делінген. Бұл міндеттерді шешу үшін әр педагогтың күнделікті ізденісі арқылы барлық жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге батыл жол ашарлық жаңа тәрбиеге, жаңа қарым-қатынасқа өту қажеттігі туындайды. Сондықтан да, әр педагог өз әрекетінде қажетті өзгерістерді, әр түрлі тәжірибелер жөніндегі мағлұматтарды, жаңа әдіс тәсілдерді кезінде қабылдап, дұрыс пайдалана білуі керек. Оқытушы шеберлігінің бірден бір көрінісі - өз пәнінің мақсаттарын адамның қоршаған ортамен және басқа адамдармен қатынастары тұрғысынан қарастыру, ғылыми пәнді социумның, өнердің, мәдениет пен тұрмыстың мазмұнына үйлестіре алу және студенттердің құндылық бағдарларын нақты оқу мақсаттарына айналдыра алуында екені анық.

Біздің еліміздегі білім берудің, ғылым мен техниканың қарқынды дамуы кәсіптік білім саласында қызмет атқаратын инженер-педагогтарға қарқынды дамып, үнемі өзгеріп отыратын жағдайда өз бетімен және шығармашылық тұрғыда кәсіби міндеттерді шешуге қабілетті, әрі өзін – өзі жетілдіруге және өз бетімен білім алуға дайын құзіретті, сауатты, әрі жоғары білікті маман болуды талап етіп отыр. Сондықтан да кәсіптік білім беру саласының педагогтарына жақсы техникалық және технологиялық біліммен қатар сол білімді оқушыларға жеткізе алатын әдістемені де жақсы меңгеруді және мамандық пен кәсіби іскерлікке тәрбиелеудің жалпы стратегиясын түсінуді де меңгеруге тура келеді. Инженер- педагогтың кәсіби-педагогикалық құзіреттілігі олардан оқыту, тәрбие және дамыту функцияларын жүзеге асыратын қырларының болуын талап етеді.

Осы тұрғыда Қазақстан Республикасының жастар саясатында (№73 1999ж. 28 тамыз) былай деп көрсетілген: «Қазақстан жас буын бойында отаншылдық, іскерлік, жауапкершілік қасиеттер қалыптастырмай, жастардың ізгілікті, рухани өркендеуін, сондай-ақ өткен буынның әлеуметтік-мәдени тәжірибесін, әлем өркениеті жетістіктерін игеруіне жол ашпай, әлеуметтік ұстанымдағы экономикасы, өзіндік мәдениеті, рухани байлығы бар демократиялық қоғам құру мүмкін емес». Сондықтан жастарды болашаққа бағыттап, тәрбиелеп апаратын мұғалімдерді даярлау мәселесі қоғам қажеттілігінен туындап отыр.

Инженер-педагогтың қызметі - өнеркәсіптің, өндірістің заңдары мен педагогиканың заңдары өзара функционалды байланысқа түсетін күрделі жүйе.

Инженер-педагогтың кәсіби – педагогикалық құзіреттілігі өз кезегінде әлеуметтік, психологиялық-педагогикалық, әдістемелік, басқарушылық, дидактикалық, жалпы мәдени, рефлексивті, коммуникативті, ақпараттық-компьютерлік құзіреттіліктерді қамтиды.

Инженер-педагогтың кәсіби қалыптасуы: инженер-педагог өз кәсібіне қатысты мынадай құрылымдық мазмұнды меңгергені жөн: біріншіден, мамандығына байланысты терең білім; екіншіден, өз бетімен іздену арқылы кәсіби білімін көтеру мәдениеті; үшіншіден, жаңа ұжымдастармен, студенттермен жұмыс жасауға психологиялық жағынан дайындық.

Енді осылардың әрқайсысына жеке тоқталып айтып өтетін болсам: 1. Мамандығына байланысты терең білімді ол студент кезінен санасына сіңіріп, сол жоғары оқу орнын бітіріп шыққанда алып шығады. Бірақ әрбір студент оқып жүргенде немесе оқу орнын бітіргенде мұғалім болам деп тіпті ойламайды. Бітірген соң жақсы жерге жақсы жұмысқа орналасам деген арманмен жүреді. Бірақ қазіргі заманда мамандыққа сай қызмет ететіндер саны өте аз. Оқу орнын бітіргендердің бәріне бірдей жұмыс табыла бермейді. Солардың бірі – мына мен өзім.

2. Өз бетімен іздену арқылы кәсіби білімін көтеру мәдениеті, яғни инженер оқытушы қызметіне орналасқаннан кейін жоғары оқу орнында алып келген білімін одан әрі дамыту, тереңдету бағытында жұмыс жасауы керек. Сапалы білім жолы қиын да ұзақ жол. Ұстаз өз білімін күнделікті жетілдіріп отыруы қажет. Кез-келген білім беру тек қана өзін-өзі жетілдіру арқылы ғана жүзеге асырылады.

3. Сонымен, инженер-педагогтың дайындығын жетілдіру мен оқыту сапасын арттыру оқу орындары үшін тек педагогикалық қана емес, сонымен бірге психологиялық мәселе:

 өз бетінше қызмет ету, жұмысқа кірісу - адам психологиясына зор талап қояды. Себебі, бұған дейін ол сабаққа барып, дәріс тыңдап келіп жүрген ғана студент еді. Енді оған мұғалімнің жауапкершілігін сезіну, сыр сипатын, мән-жайын ұғыну өте күрделі әрекет;  сол өзі қызмет атқаратын оқу орны тарапынан жылылықты сезіну, инженер-педагогтың өзінің «керектігін», өмірдегі орнын, орнықтылықты сезінуіне мүмкіндік береді;  инженер-педагогты оқу процесіне тартудың психологиялық жолы – инженер-педагогтың ұжымдастарымен, студенттермен байланыс орната білуінде;  психологиялық қолдау көрсетудің басты мақсаты – инженер- педагогтың өзіне-өзінің сенімділігін арттыру; оқытушы қызметінің қажетті сапаларын меңгерту; басқалармен өзара дұрыс қарым- қатынасты ұйымдастыра білуге, оларды түсінуге, дау-дамайсыз ортақтаса білуге, қарым-қатынасқа үйрету. Мұғалім шығару үшін не керек? Екі нәрсе: 1. Мұғалімдік қызметке өз еркімен келуі;