Құқықтық тәрбие беруді жетілдіру туралы мақала

«Құқықтық тәрбие беруді жетілдіру – құқықбұзушылықтың алдын алу»

Серкебаев Даурен Жубаевич

Арнайы пәндер oқытyшысы

«Бoлaшaқ» yнивeрcитeтiнiң жоғары кoллeджi

Білім саласын реформалау мен дамытудың ауқымды міндеттерінің ішінде оқушыларға құқықтық тәрбие беруді жетілдіру, құқықтық сана мен құқықтық мәдениетін қалыптастырудағы сапалық деңгейін көтеру. Қазіргі таңда, біздің басты міндеттеріміздің бірі қазақстандық отансүйгіштікті, адамның құқықтары мен бостандықтарын құрмет ететін азаматын тәрбиелеу.

Құқықтық білім мен құқықтық сананың қалыптасуы – қазір адамға да, қоғамға да қажет. Өйткені, Қазақстан – құқықтық мемлекет ретінде орнықтырылған біздің қоғамымызға жан-жақты білімді, халықтың мүддесін қорғай алатын, егеменді елімізге өз үлестерін қосатын нағыз отансүйгіш, ұлтжанды азаматтар қажет. Мұндай азаматтарды тәлім тәрбие беретін, кәсіби баыт-бағдар беретін оқу орындары, дәлірек айтсақ, ұстаз тәрбиелейді. Құқықтық мәдениет – белгілі бір мемлекеттік діни, этникалық қауым мүшелері қабылдаған, олардың қызметін реттеу үшін пайдаланылатын құндылықтар, құқықтық идеялар, сенім-нанымдар, мінез-құлық қалыптары, құқықтық дәстүрлер жүйесі. Ал, құқықтық мәдениетті қалыптастыруда әрбір ұстаз оқушыларға білімділік, дамытушылық, тәрбиелік міндеттерді басшылыққа ала отырып, олардың өмірлік тәжірибелерін, сенімдерін қалыптастырып, олардың адамгершілік, ізгілік, демократияшыл, патриот, достық, ынтымақтастық, ұлтжандылық мұраттарына дұрыс бағыт-бағдар беріп, нағыз Қазақстан Республикасының азаматын тәрбилеуге көмектесу керек. Сондай-ақ, елімізге өз құқын қорғай алатын, міндеттерін, жауапкершіліктерін жоғары меңгеретін, Конститутция, Декларация баптарына бағынатын, заң талаптарын орындап, ешқан

Адамдар арасындағы қарым-қатынастың қоғамдағы демократиялық жолы тікелей құқықтық тәрбиеге байланысты. Ұлы ойшыл Платонның көзқарасы бойынша, өркениетті мемлекет ақыл-ойдың ұштасуынан дамиды. Ол белгілі тәжірибенің нәтижесінде жүзеге асады. Перикл де мемлекетті басқару жүйесін жетілдіруде құқықтың алатын орнын айрықша атап көрсеткен. Әйгілі ұстаз Аристотель адамдардың құқықтық жағдайларын жақсарту мақсатында азаматтық қоғам құру – құқықтық мемлекеттің негізгі нысаны екендігіне өзіндік бағыт-бағдар береді. Ежелгі Римнің саяси қайраткері Марк Тулли Цицерон мелекет барлық еркін адамдардың келісімінен және құқықтық қатынастан тұрады деп түсіндіреді. Ежелгі дәуір ойшылдарының осындай тұжырымдарынан олардың азаматтардың құқықтық жағдайларын жақсартуға әрі демократиялық құқықтық мемлекет құруға талпыныс жасағанына көз жеткізуге болады. Құқықтық мемлекет құру үшін азаматтық қоғам орнату қажет. Азаматтық қоғам мүшелерінің құқықтық санасы мен мәдениеті жоғары деңгейде қалыптасуы керек. 19 ғасырдың аяғы мен 20 ғасыр басында құқықтық тәлім-тәрбие саласында көзге түскен көрнекті заңгер А.Ф. Кони шынайы гуманизм мен психологизм, істі қарауға философиялық тұрғыдан келу, адамға деген ізет пен құрм

Қазақ даласында сот қызметін билер атқарған. Қазақ билері арасында бір заманда өмір сүрген және өздерінің ерекше қасиеттерімен көзге түсіп, тарих беттерінде қалған Төле би, Қазбек би, Әйтеке би көптеген даулы істерді әділ шешуге мұрындық болды. Қазақ халқында би – көп жағдайда талқыға салып, демократиялық түрде шешім шығарушы болып есептелген. Би соныменқатар адам жан-дүниесін, мінез құлқын бір көргеннен танып, білетін психолог болғаны белгілі. Билер – тәрбиешілер, көкірегінде сәулесі, көзінде оты бар жастарды қия биіктен танып тәрбиелеген. Сондықтан да, оқушылардың құқықтық мәдениетін, құқықтық хабардарлығын тәрбиелеуде, билер өнегесінің маңызы зор. Әсіресе, бүгінгі таңда жастар арасында өріс алған қылмыс пен бұзақылыққа тұсау болар құқықтық тәрбиені күшейту үшін сан ғасырлық тарихы бар билер тәлім-тәрбиесін оқу-тәрбие ісінде қолдану керек. Көрнекті мемлекет және қоғам қайраткері, Ұлы жүздің атақты биі және заң шығарушысы Төле Әлібекұлының есімі қазақ тарихында мәңгі қалды. Ру аралық жанжал мен дауларға қарсы болған Төле би: «Халық ынтымақты болса, өзгеге өнеге бола алады. Билеуші халық қамы мен бірлігін ойласа ғана өз орнында отырғаны» деген толғамды пікір айтады. Орта жүз биі Қа

Ол: Алтын ұяң – Отан қымбат,

Құт берекең – атаң қымбат.

Аймалайтын апаң қымбат

Асқар тауың – әкең қымбат

Кіндік кескен жерің қымбат,