Каратэнің пайдасы мен зияны туралы дене шынықтыру конспектісі

Жаратылыстану -ғылыми пәндер кафедрасы

Тақырыбы: Каратэның тыныс алуға әсері

Орындаған:ДШжС білім беру бағдарламасының

3курс студенті Айнабаева Жадыра

Тексерген: педагогика ғылымдарының магистрі,

аға оқытушы Мендигалиев Б.С

Орал, 2022

Жоспар

І.КІРСПЕ.........................................................................................................3

ІІ.НЕГІЗГІ БӨЛІМ........................................................................................4

2.1 Каратэның тарихы .....................................................................................5

2.2 Каратэның тыныс алуға әсері ....................................................................7

2.3 Каратэның әдіс-тәсілдері ...........................................................................12

2.4 Каратэден белбеу мағынасы................................................................22

2.5 Қазақстан КИОКУШИНКОЙ-КАН каратэнің даму тарихы........24

ІІІ.ҚОРТЫНДЫ............................................................................................26

ІV. ҚОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТІ.............................................................27

КІРІСПЕ

Бұл ең танымал жекпе-жек бірі болып табылады. Оның толық аты-жөні - бос қолмен қарусыз білдіреді «бос қолмен жолы» дегенді білдіреді каратэ,. Бұл атау Ол заманауи каратэ негізін қалаушы болып табылады шебері Gichin Фунакоши, ойлап 1929 жылы дүниеге келген.

Шеберлігі тиісті дәрежесін әшекейлері каратэ белдеуін болып табылады. Олар сондай-ақ жаттығу кезінде белгілі бір жүктеме символы, сондай-ақ жауынгер күшіне марапат болып табылады.

Каратэ(жапонша — қарусыз қолмен) — қарусыз қорғанудың бір түрі; қол және аяқпен қарсыласы денесінің неғұрлым осал тұсына соққы беруге негізделген. Спорттық жекпе-жектің бір түрі. Рюкю топаралындағы

Окинава аралдарында 15 ғасырда пайда болған. Сол кездегі князь Се Хайси (1470) қару ұстауға рұқсат бермеген. Ал жергілікті халық сырт жаудан қорғану мақсатында Каратэні өмірге әкелген. Ол кезде Окинава Жапониямен емес, Қытаймен көбірек байланыста болған. Сөйтіп, Каратэ Қытайдың кунг фу қарусыз күрес түрімен қатар дамыған. Қазір Каратэнің каратэ-до (олимпиялық спорт түрі), шотокан, кекусинкай, ситро-рю, годзюрю, вадо-рю деген түрлері бар. Қазіргі Каратэ жүйесі 20 ғасырдың басында дамыды; джиу-джицу күресінің тәсілдерінің сұрыптап алынған, жетілдірілген түрі. Халықар. К. федерациясы 1968 жылы құрылды. Оған 50-ден астам мемлекет мүше (1999). Дүниежүз. чемпионат 1970 жылдан, Еуропа чемпионаты 1971 жылдан өткізіліп келеді. Қазақстанда Каратэ 1991 жылдан кең етек ала бастады. Каратэден алғаш спорт шебері нормасын орындаған Қ.Молдажанов. Кейінгі жылдары бұл күрес өнері тез қарқынмен дамып, көптеген қазақ жастары Каратэ түрлерінен Дүние жүзі, Азия чемпионы атақтарын иемденді. Каратэнің каратэ-до түрі 2004 жылы Афинада өтетін 28-олимпиялық ойындар бағдарламасына енгізілді.

Каратэда адамның дене дайындығы дайындығы (күш, шапшаңдық, шыдамдылық, ептілік және т.б. ғана сынға түспейді сонымен қатар жақсы жетілген әдіс тәсіл, айла, спортшының бойындағы рух мықтылығы да сыналады. Оның бәсекелері екеуара спаринг-матч ретінде өтеді және мұндай жағдайда каратэ жекпе-жегінің көптеген әдістерін қолдануға рұқсат етілмейді. Жекпе-жек кезінде спортшылар бір-бірін жарақаттап алмас үшін к-энің кейбір әдістеріне қолдануға тыйым салынған.[1]

НЕГІЗГІ БӨЛІМ

2.1. КАРАТЭНЫҢ ТАРИХЫ

Каратэ тарихының тамыры жекпе-жек өнерінің жүйесі ретінде тереңде жатыр. Ұрыс өнерінің жетекші эксперттері қоян-қолтық ұрыс жүйесінің отанын ежелгі Үндістан деп есептейді. Б.д.д шамамен VI-ғасырда Будда монахы қалың сақалды бодхидхарма (жапонша Да Мо) « Сақалды варвар» Қытайға келеді. Ұзақ уақыт ел аралағаннан кейін Хенань провинциясындағы Шаолинь монастырына тоқтайды, онда ол әрбір тірі жанның кеудесінде Будда табиғатының оянуы туралы өзінің білімін үйретеді. Бодхидхарма Будда әрбір адамда, кез-келген затта болады. Оны тек өмірге ояту керек деп тұжырымдайды. Бірақ монахтар негізінен сутра мен киелі кітапты оқуға жүгінді, шындықтан әрі кете берді және жаңа білімге ұмтылмады. Ары қарай аңызда Бодхидхарманың 9 жыл бойы қабырғамен ойласып және өзін-өзі жетілдіру үстінде үңгірде өмір сүргендігі баяндалады. Да Мо ұзақ уақыт қимылсыз отырғаннан қозғалу қабілетінен айырылады, бірақ ол кешенді дене жаттығуларын жасай отырып, жоғалтқанын қалпына келтіреді.

Да Мо монахтардың денсаулығының әлсіздігінен көп сағатты медитацияларға шыдай алмайтындығын байқады, содан кейін «ар хат қолдарының 18 қимылы» атты психофизикалық жаттығулар жүйесін енгізуді шешті (архат – Оңтүстік Үндістандағы Будда пантеонының жартылай бұты). Кешен әдісі монархтардың күші мен рухын ұзақ діни лауазымдарда сутра оқу кезінде және рухани-медитациялық тәжірибе дене жаттығуларымен ауысып жатқанды, сондай-ақ аспан астында жолында сенімді қорғаныс құралымен қызмет етуі қатаюға бейімделді.

Бодхидхарма бүгінгі күнге жеткен әйгілі қоян-қолтық ұрыс өнері у-шу жүйесін жасаушы болып саналады. Кейінірек XI-ғасырда: жылан, айдахар, тырна, бағылан және жолбарыс.

Бодхидхарманың Үндістаннан Қытайға әкелен тәсілінің түрлері «Шаолинь кэмпосы» атымен таралды және бірте-бірте қытайшаға айналды.

Монах жекпе-жекшілері туралы сөз Шаолинь монастырынан бүкіл аспан астына аты шыға бастады, артынша сол жерге басқа жақтардан монахтар келе бастады.

Шаруалар соғысы және азаматтық бүлік кезінде Бодхидхарма орт үстікте қаза болады, ал тірі қалған бірнеше «Бес Баба» Фукиен провинциясында қайта құрылған Оңтүстік Шаолиньге кетеді.

Осылайша «Шаолинь кэмпосы» ұрыс өнері Империя төріне шығады және ешқандай да құпиялылығын қалдырмады.

Осылайша екі бағыт дүниеге келді. Біріншісі «Тэ» деп аталады, оның жергілікті аристократтар мен қалалықтар тәжірибеледі. Екіншісінің алғашқыда ешқандай да аты болмады. Тек уақыт өте келе оған «кобудо» деен ат берілді, оны шаруалар мен балықшылар тәжірибеледі.

XX ғасырға дейін Окинавада каратэ сөзі екі иероглиыпен жазылатын: кара сөзінің баламасы «Тян династиясын» басқаруы кезіндегі «Қытай» мағынасын білдіреді, бірақ кейде «Ұлы Қытай» және тэ – «қол» түсінігін беруде кең мағынада да қолданады.

XIXғасырдың 30 жылдарының басында Сакуаваның шәкірті Сокон Мацумура Серідзи-Ри Гокону каратэ мектебін құрды. Бұл мектеп кейіннен пайда болған Окинавалық стильдер мен мектептердің негізгі өзегі пайда болды.

Мемлекеттік мекемелерде каратэні ашық түрде оқытатын ұстаз, ескі Окинава стилі Сюри-тэ Ясуцуне Итосу болды. Ғажайып техник, жекпе-жекші және тамаша ұстаз Окинаватэның Окинавадағы бастауыш мектебінің оқу бағдарламасына 1900/1 оқу жылынан бастап енгізілді. Ежелгі Окинавалық қоян-қолтық ұрыс мектебін негізгі екі топқа: «Сэрин-рю» және «Серэй-рю» бөлу жалпығабірдей қабылданған.

50 жылдардың соңына қарай каратэ-до біржолата бекітілді, ал 60 жылдаран бастап бүкілдүние жүзіне кең түрде тәжірибеленді.

Эйгілі стильдерден басқа келесі стильдер, мектептер, бағыттар да бар: Сето-кай, Сюко-кай, Санкю-кай, Сериндзю-рю Кэнко-кай каратэ-до, Кекусинкай, Сенки-кайб Сэйсин-кай, Хаяси-ха, Тани-ха және т.б.

Жапондық каратэ ассоциациясы 1955 жылы неізінде, оның құрметті президенті Г.Фунакоси болды. 1957 жылы өткізілген каратэнің бүкілжапондық чемпионатынын бастап осы ежелгі ұрыс өнерінің жаңа спорттық өмірі басталады.

Каратэның танымалдылығының өсуімен байланысты әр алуан стильдердің бірігу әрекеті және каратэның олимпиядалық мойындауға қол жеткізу үшн күрес басталды.

1965 жылы каратэнің Еуропалық Одағы құрылды (EKU). Президенті болып Жак Делькур (Франция) сайланады. 1966 жылдан бастап каратэден Еуропа чемпионаты жыл сйын өткізіледі.

1969 жылы Ж.Делькур және жапон миллиардері сол кезде каратэның жапондық федерациясын басқарған Сасагава 1970 жылы Токиода боған каратэден 1 элемдік чемпионатын өткізу туралы келісім-шартқа қол қояды.

Осы чемпионатта 33 елдің өкілдерінің конгресі каратэны ұйымдастырудың дүниежүзілік одағын (WVKO) құру туралы шешімді қабылдайды. Қазіргі уақытта WVKO дүниежүзілік каратэ федерациясы WKF болып қайта құрылды

1976 жылы WVKO құрамынан Сетокан стилинің әйгілі шебері өзінің дәстүрлі жеке каратэ ұйымын (ITKF) құрған Нишияма Хидэтаки шықты және олимпиядалық ойындарда каратэны жеке өзін ұсыеу құқық үшін күресті бастады. Бұл шебердің беделі мен әсері жоғары болғаны сонша дүниежүзілік каратэекі лагерьге бөлінді. Халықаралық Олимпиядалық комитет каратэны мойындауды екі ұйымның бірігуі шартымен қойды. Нишияма мен Делькур арасындағы келісімге келу 20 жылдан астам уақытқа созылды.

1998 жылы желтоқсанда EKF және WKF президенті Антонио Эспинос (Испания) сайланғаннан кейін Халықаралық олимпиядалық комитет WKF-ты мойындады, каратэ 2004 жылы Афиныда өтетін Олимп ойындары бағдарламасына енгізілген.

Каратэден жарыс ерлер мен әйелдер арасында екі негізгі бөлім бойынша өткілген:

Кумитэ – спортшылардың негізгі тәртіппен соққы беруде жіберілетін байланыс сатысын анықтайтын жекпе-жегі. Спортшылар бірнеше салмақ категориясында жеке және командамен сайысқан. Жеңімпаз жинаған ұпайлары бойынша анықталады.

Ката (жапонша «форма») – дәстүрлі каратэ тәсілдерінің техникалық кешені, олардың орындалуы тұрақты критерилермен бағаланады. Жеңімпаз орындалу формасы мен сапасына қарай анықталады. Сайыс жеке және командалық түрде өткізіледі.[2]

2.2. КАРАТЭНЫҢ ТЫНЫС АЛУҒА ӘСЕРІ

Каратэ өнері жүздеген жылдардан бері қалыптасып келе жатыр. Бұл өнердің де аздаған қателіктері де бар. Бұл өнерді игеру үшін қиын және ұзақ уақыт кетті.

Каратэ – бұл өте қатаң метод. Каратэн өнерін игеру үшін қатаң тәртіп және табандылық қажет. Қиын физикалық жаттығуларға әркім төзе бермейді. Физикалық жаттығулар арқылы адамның денсаулығы да нығая түседі.

Каратэмен айналысатын киелі ө жаттығу залы (доджо). Жаттығу залына кірерде барлық проблемаларды және ұайым-қайғыны ұмыту керек. Барлық ықылас-ынтамен жаттығуға кірісу керек. Залдан тек қана мұғалімнің рұқсатымен шығу керек. Мұғалім каратэ әдістерін түсіндіріп жатқан кезде, оқушылардың барлық ой-ықылыстары мұғалімде болуы тиіс. Оқушыда каратэ өнерін үйренуден басқа ешқандай ой болмауы керек.

Мұғалім мен оқушының арасындағы қарым-қатынас этикетке сай болуы керек. Эрбір жаттығу бас ию арқылы басталады және аяқталады.

Оқушылар басты айла-әдісті үйрену үшін екі ай уақыт беріледі. Бұл уақытта оларды толық үреніп шығу мүмкін емес. Оқушылар күнбе-күн жаттығу жасап тұруы керек, және барлық ынта-ықылыстарын жаттығуға жұмсауы керек.

Егер жаттығу дұрыс жасалмаса және жүргізілмесе онда көздеген мақсатқа жету мүмкін емес. Каратэ сабақтары ғылымдық салада және физикалық, физиологиялық әдістерге сай болуы керек. Каратэ сабақтарын оқушы бастапқы кезде қалай түсінсе, ары қарай іс жүзінде де солай орындайды.

Каратэ өнерінде оқушы өзін-өзі басқара білуі және күш-жігерін игере алуы шарт. Караты өнерінде мына басты қағидаларды ескеру керек:

Ауырлық тепе-теңдік

Күш, жылдамдық, концентрациясы

Ритм

Тыныс алу

Ес және еркіндік

Арақашықтық соққы кезінде берілген сәт[2]

Тұжырымдамалық аппараты, логикалық ойлауы және материалды құрылымдау қабілеті дамыған, өзін-өзі тану және өзін-өзі ұйымдастыру деңгейі жоғары деңгейде болған ересек адамды оқыту әлдеқайда жеңіл. Бірақ зейінін басқаруды әлі үйренбеген балалар қиынырақ болады, өйткені олардың зейінін бақылауда ұстау және үнемі өз орнына қайтару қажет (көбінесе баланың назарын басқа (бөтен) заттар аударады). Сонымен қатар, бастауыш мектеп жасында, тіпті орта буын балаларында да оқуға ынта (ештеңе, оның

ішінде Шотоқан немесе басқа өнер) жоқ, қалыптаспаған немесе жеткілікті түрде қалыптаспаған. Мотивация болмаған жағдайда, әдетте ата-аналар көмекке келеді (әрине, олардың өздері ынталы болмаса), олар баланың сабаққа қатысуын қамтамасыз ету үшін дұрыс сөздер мен дәлелдерді табады. Баланың өзі үшін, егер ол сабаққа бармаса, бұл оған байланысты, ол кез-келген уақытта «ауырып қалуы», «ойын өзгертуі», қиындықтардан қорқу, бірдеңе болмаған кезде шегінуі мүмкін. бірінші рет шықпай, тастаңыз. Бұл балаларда ерікті бақылаудың мүлде жоқ екенін, сана мен жауапкершіліктің жоқтығын көрсетеді. [3]

Бұл үшін оларды жаттықтыру кезінде сіз дайын болуыңыз керек. Яғни, көп бала оқуға кіріседі, бірақ жыл соңына дейін олардың жартысы әрең қалады. Балалардың «жоғалуының» себебі ата-аналармен болған жағдай болуы мүмкін - олар баланы ынталандырудан және оны жүруге мәжбүрлеуден шаршайды. Әрине, нұсқаушы балалардың қалуына, қызығушылық танытуына, келесі сабаққа дейін мотивацияның суымауы үшін бар күш-жігерін салуы керек. [4]