Кәсіби қарым-қатынас этикасы туралы психологиялық мақала

КӘСІБИ ҚАРЫМ-ҚАТЫНАС ЭТИКАСЫ

Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті – Қазақстанның жетекші жоғары оқу орындарының бірі, 90 жылдық тарихы бар білім және ғылым ордасы. ҚазҰУ – еліміздегі және Орталық Азиядағы жоғары оқу орындары арасында ең үздік 200 университеттің қатарына енген алғашқы және жалғыз оқу орны. Бұл жетістік университеттің білім беру, ғылыми-зерттеу және халықаралық ынтымақтастық саласындағы жоғары деңгейін танытады. Университет қазіргі таңда әлемдік оқу орындары арасында өз дәрежесін нық орнықтырған білім ордасы ретінде танымал. Осындай алдыңғы қатарлы білім ордасында болашақ мамандардың кәсіптік-психологиялық құзіреттілігін дамыту, кәсіби ортада тиімді жұмыс істеуін, командада үйлесімді қарым-қатынас орнатуын және басқарушылық дағдыларын дамытуға дайындау мақсатында «Басқару психологиясы» пәні оқытылады.

Басқару психологиясы – бұл адамдар арасындағы қарым-қатынастарды, мотивацияны, топтық динамиканы және ұйымдағы психологиялық аспектілерді зерттейтін пәнаралық ғылым. Пәннің аясында ұжымдық қатынастарды, компанияларды және қоғамдық ұйымдарды басқару көздері қарастырылып, олардағы тиімді коммуникация мен іскерлік этика мәселелері талданады.

Аталмыш пәннен психология ғылымдарының кандидаты, профессор Жұбаназарова Назираш Сулейменовна бірінші курс магистранттарына «Іскерлік қатынас және кәсіби қарым-қатынас психологиясы» тақырыбында дәріс оқыды. Семинар сабақ барысында Л.Д. Столяренко, Т.С. Кабаченко, Л.А. Вайнштейн, И.В. Гулис және тағы да басқа ғалымдардың «Басқару психологиясына» қатысты ғылыми еңбектері негізге алына отырып, іскер адам психологиясы, кәсіби қарым-қатынас түрлері мен іскерлік этика мәселелері кеңінен қарастырылды, пікір алмасу өтті.

Этика (грек тілінде әдет-ғұрып, мінез-құлық деген мағынаны білдіреді) – мораль туралы ілім. «Этика» терминін алғаш рет Аристотель қолданған. Мораль – адам мойындайтын этикалық құндылықтар жүйесі.

Іскерлік қатынастар этикасы – бұл қоғамдық өмірдің бір бағытын, яғни кәсіби қатынастардағы моральдық нормаларды анықтайтын ұғым. Іскерлік қарым-қатынас этикасы – қызмет саласында, өндірістік іс-әрекет процесінде адамдардың мінез-құлқы мен қарым-қатынастарын реттейтін моральдық нормалардың, ережелер мен идеялардың жиынтығы. Ол іскерлік ортада адалдық, әділдік, жауапкершілік және өзара құрмет секілді құндылықтарды қамтиды. Іскерлік қарым-қатынас этикасы кәсіпорындардың беделіне, қызметкерлердің ынтымақтастығына және ұйымның табысына тікелей әсер етеді.

Іскерлік қарым-қатынас этикасы жөнінде жазылған еңбектерге үңілгенде әлемдік деңгейде мойындалған ұлы философтардың нақылдарынан мол өнеге аламыз. Мәселен, атақты Конфуций адамдар арасындағы қарым-қатынаста парыз, әділеттілік, ізгілікті бірінші орынға қойған. Оның «Билеуші әділдікті жақсы көрсе, халық арасында…