Кәсіптік мамандықтар сыр шертеді семинар материалы

Тақырыбы: Мамандықтар әлемінде Мақсаты: Оқушыларға мамандық таңдау, олардың негізгі түрлері, классификациялық белгілері, мамандықтар тобы, кластары, таңдау әдістері туралы білімдерін, түсініктерін кеңейте отырып, мамандықтарға деген ынта- ықыласын арттыру. Міндеттері:

- Жеке тұлғаның кәсіптік мамандықтарды таңдаудың негізгі типтері мен факторлары туралы түсінік беру - Кәсіптік бағдар беру - Кәсіптік білім берудің құрылымымен таныстыру - Кәсіптік мамандықтарға деген ынта- ықыластарын анықтау және т.б. Көрнекілігі: Нақыл сөздер, схемалар, сауалнама7 Әдіс- тәсілдері: «Ми шабуылы», психологиялық тест, сауалнама, дидактикалық ойындар, тренингтер. Сабақ барысы: І.Ұйымдастыру кезеңі: Сәлемдесу, түгендеу, сыныпты 3- топқа бөлу. Тренинг: «Гүл сыйла» әр оқушы гүлді алып өзінің қалауы бойынша біреуге сыйлауды ұсынады және әр қатысушы “Мен .... (атын атау) мына гүлді сізге сыйлаймын, өйткені сіз ең....” деген сөздер айтуы тиіс. ІІ. Негізгі бөлім: 1. «Ми шабуылы» - ой қозғау: Мамандық дегеніміз не? (Кластер әдісі арқылы). Әр топ өз ойын өрбітіп интер белсенді тақтада жауабын көрсетеді:

2. Кіріспе: Әлемде 40 мыңға жуық әр түрлі мамандықтар бар. Статистердің зерттеуі бойынша жыл сайын 25 млн адам өзінің жұмыс орнын ауыстырып, оның 12 %-і қайтадан өз орнына қайтып оралады екен. Бұдан мамандықты таңдауда әр маман қателесіпті

Сүйікті

іс

Шығарма-

шылық Қызығушылық

Еңбек

көзі

Кәсіп

Мамандық

деуге бола ма? Әлде өзінің болашақтағы профессионалды қызметіне жан- жақты дайындалу керек шығар? Қоғамға, адамдарға пайдасын тигізетін мамандықтарды қалай таңдауға болады? Осы және тағы басқа мәселелер туралы бүгінгі тәрбие сағатында шешімін аламыз деген сенімдемін. Слайд-2 арқылы «Мамандық» сөзіне анықтама беру. Профессия- латын сөзінен шыққан , “professio”- анықталған іс, мамандық дегенді білдіреді. Мамандық- қарапайым өмір сүру көзі болып табылатын және қандай да бір дайындықты, жауапкершілікті талап ететін еңбек қызметінің маңызды бөлігі. Мамандық таңдау- өте жауапкершілікті және маңызды іс. Мамандық таңдауда әр адам өзінің қызығушылығына, қабілетіне, бейімділігіне, қалауына сүйену керек. Сондай- ақ өз мамандығының 10-20 жылға дейін өз сұранысын жоғалтпауына көңіл бөледі. Бұл мамандықтарға деген бірқалыпты тұрақты сұраныс деп аталады. Өзінің сұранысын, қызығушылығын жоймаған кең тараған мамандықтарға дәрігер, мұғалім және құрылысшы мамандықтарын атап өтуге болады. Ал, өзекті мамандықтар қатарына жоғары технология, байланыс, коммуникация, әлеуметтік орта, экономиканы басқару мамандықтары және еңбек сұранысына қажетті жаңа мамандықтары жатады. Қоғамның дамуында мамандық иелеріне

- Жас жеткіншектердің қазіргі нарықтық қатынасқа кіруі; - Өзінің өмірлік ползициясын қорғай білуі - Қоғамдық өмір туралы экономикалық және саяси білім алу, - Құқықтық мәдениетті дамыту. Мамандықтарға сұранысының тұрақтылығының көрсеткіші әр мамандықтардың жұмыс орнының санынын артуына байланысты. Өз мамандықтарын таңдауда мақсатқа жету әр адамның еркіне, өмірге құштарлығына байланысты. Сонымен қатар мамандық таңдау факторларына мыналарды жатқызуға болады: слайд- 4 «Білгім келеді» - (қызығушылық, бейімділік). Қызығушылық- қандай да бір саланы, құбылысты танып білуге , оны зерттеуге деген құмарлық. Бейімділік- қандай да бір қызметпен айналысудағы икемділік. «Қолымнан келеді» - (қабілет, денсаулық жағдайы).

Қабілет- адамның қандай да бір қызметті орындаудағы жеке – дара қабілеті, шығармашылық мүмкіндігі. «Маған керек»- (қажеттілік, сұраныс) Қоғамға әр түрлі саланың мамандық иелері қажет. Мамандық таңдауда өзіннің мамандығынның еңбек рыногындағы сұранысын білу мен қатар, болашақта өзіңнің еңбекке араласу мүмкіндігінді білу керек. Мамандық таңдау формуласының шартты белгісі: слайд-4- 5. КӘСІПТІК БІЛІМ БЕРУДІҢ ҚҰРЫЛЫМЫ: слайд-6 Болашақ мамандықты әр түрлі оқу орындарынан алуға мүмкіндік бар. Оның негізгі түрлері:

Бастауыш кәсіптік білім: профессионалды лицеилер,

кәсіптік мектептер Бұл оқу орындарында жұмысшы мамандықтарын даярлайды.

Арнаулы орта білім: техникумдар, колледждер. Бұл оқу

орындарына жалпы орта, орта және бастауыш кәсіптік біліммен алуға болады. Жоғары кәсіптік білім: ЖОО- ры (институттар,

университеттер, академиялар). Бұл оқу орындарына орта біліммен және арнаулы орта білімнен кейін түсуге болады. Кәсіптік оқу орындары туралы ақпараттарды алауға болады: слайд-7

Оқу орындарына түсушілерге арналған анықтамалық

оқулықтардан; INTERNET желісіндегі компьютерлік ақпараттық- ізденіс

бағдарламаларынан; Жарнамалық хабарландырулардан; Кітапханалардан; Кәсіптік бағдар беру және жоспарлау бөлімдерінен; Оқу орындарының ашық есік күндеріне қатысу және жекелей

бару арқылы. Мектеп бітіруші түлектермен кездесу ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ КӘСІПТІК МАМАНДЫҚТАРДЫ ТАҢДАУ

ТИПТЕРІ: слайд 8-14. Реалистік (R), Зерттеушілік (I), Артистік (А), Әлеуметтік (S), Кәсіпкерлік (E), Дәстүрлі (С). 1. ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ РЕАЛИСТІК ТИПІ (R)- Адамдармен жұмыс істегеннен гөрі, еңбектің басқа да маңызды обьектілерімен, механизмдерімен жұмыс істегенді ұнатады. Негізгі бағыттары:

Техникалық білім,

Ауылшаруашылық білімі, Орман шаруашылығы, Табиғатты қорғау, Әскери мамандықтар. 2. ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ЗЕРТТЕУШІЛІК ТИПІ (I)- Ғылымға және ғылыми зерттеулер-ге, ашылуларға, жаңалықтарға және идеяларды іске асыруға бағытталған. Негізгі бағыттары:

математика, физика, биология, биомедициналық инженерия, генетика. 3. ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ АРТИСТІК ТИПІ (А)- Өзінің әсемдікке деген сүйіспеншілігін, мүмкіндігін ашуды көркем- өнерде, артистік ортада жұмыс істеуді ұнатады. Негізгі бағыттары:

Өнер, Музыка, Театр, Билер, Тілдерді оқу, меңгеру, Жобалау және дизайн. 4. ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ӘЛЕУМЕТТІК ТИПІ (S)- Адамдармен қарым- қатынасқа бағытталған. Адамдарға көмектескенді және олардың мәселелерін шешкенді ұнатады НЕГІЗГІ БАҒЫТТАРЫ:

Өнер, Әлеуметтік қызмет, социология, Кеңес беру, Коммуникация, Мектепалды тәрбие және балалардың дамуы. 5. ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ КӘСІПКЕРЛІК ТИПІ (E)- Адамдарға ықпал етуге, қорғауға, ұйымдастыруға және олардың негізгі міндеттерін іске асыруға бағытталған. Негізгі бағыттары:

бизнес-білім, басқару, маркетинг, құқық. 6. ЖЕКЕ ТҰЛҒАНЫҢ ДӘСТҮРЛІ ТИПІ (С)- Мәліметтерді, бақылауларды өңдеумен жұмыс істегенді ұнатады және ақпараттар жүйесін басқарады. Негізгі бағыттары:

Бухгалтерия,

Статистика, Финанс, Компьютерлік технология, Іс қағазын жүргізу. Слайд- 15

Мамандықтар кластары Гностикалық Қалыптастырушы Ізденісті - тану - айыра білу - анықтау - ажырату - бағалау - тексеру - жұмыс қабілеті

- қалыптасыру - өңдеу - тізбектеу - реттеу - ұйымдастыру - ықпал ету

- іздену - ойлап табу - жаңалық ашу - есептеудің жаңа тәсілін табу

Мамандықтар тобы Қолмен айналысатын

Механикалық Автоматты Функционалд ы ІІІ. Тапсырмалар орындау: топтармен жұмыс:

1. «Әріпті мамандық»- ойыны. Әр топқа бір әріптен беріледі.

Қай топ сол әріптен басталатын мамандық аттарын көп тапса, сол топ жеңіске жетеді. Сонымен қатар өздері тапқан мамандықтарының қыр- сырын айту керек. І- топ: «А», ІІ- топ: «К», ІІІ- топ: «Ж» 2. Топтық тапсырма: Мамандықтардың классификациялық

белгілерінің кестесі бойынша жұмыс: Слайд 16-19 Классификаци ялық белгілері

Еңбек түрлері және мінездемелері

Мамандықта

р типтері

Адам - Техника

Адам- табиғат

Адам- адам Ада

м- жүй

е

Адам- көркем

бейне

Еңбек мақсаттары

(тану, айыру,

анықтау, бағалау, тексеру)

(құрастыру, өндеу,

реттеу, ұйымдастыру, әсер

ету, )

(ойлап табу,

құрастыру, шешу жолын

табу)