Катун биосфералық қорығы 10 сынып ашық сабағы

«Оралхан Бөкей атындағы Белқарағай орта мектебі» КММ-нің

Сыныптан тыс іс-шара тақырыбы:

Биология мұғалімі: Сақиғожина Зульфия

10-11 сыныптар

2017-2018 оқу жылы

Сабақ тақырыбы: Катун биосфералық қорығы

Психологиялық ахуал

“Катун” мемлекеттік табиғи биосфералық қорығы 1991 жыл 25 маусымда құрылған. Қорық Орталық Алтайда , ал орталығы Усть-Көкса ауылында орналасқан.

Алып жатқан аумағы- 151 664 га.

Катун және Алтай қорықтар шекарасы ЮНЕСКО-ның “Алтайдың алтын таулары” (1998 жыл) атты дүние жүзілік мәдени және табиғи мұралар тізіміне енгізілген.

Қорықтың абсалюттік биіктігі 1300 ден-3280 м. Қорық шекарасында 135 көл, аумағы 151 664 гектардан көп. Биік шыңдарында 390 мұздықтар 283 кв.км аумақты алып жатыр.

«Катун» мемлекеттік табиғи биосфералық қорығы Алтай-Саян экорегион ұлттық қорығының ассоциациялық қорықтар құрамына кірген.

«Катун» мемлекеттік табиғи биосфералық қорығы – биосфера мәртебесін 2000 жылы қаңтар айында алған

Флорасы мен фаунасы

«Катун» мемлекеттік табиғи биосфералық қорығының флорасының құрамына 700 - ден аса түр өсімдіктер кіреді. Сүтқоректілердің 47 түрі, құстардың 120 түрі, бауырмен жорғалаушылардың 3 түрі және балықтардың 8 түрі кездеседі.

2000 жылдың қаңтарынан бастап “Катун” мемлекеттік табиғи биосфералық қорығының іргелес аумақ шекарасына “Белуха” Ұлттық паркі болып аталады.

• 2017 жылдың бас кезінде ЮНЕСКО-ның “Адам және биосфера” бағдарламасына хатшылық ету кезінде Халықаралық кеңес беру комитеті Ресейдегі Катун қорығы мен Шығыс Қазақстандағы Катонқарағай ұлттық паркінің базасында “Үлкен Алтай” трансшекаралық биосфералық резерваттың құру жобасын мақұлдады. Бұл Ресей үшін де, Қазақстан үшін де мұндай жоғары халықаралық дәрежедегі алғашқы қорғалатын территория болып табылады. “Үлкен Алтай” трансшекаралық биосфералық резерваты шамамен 1,5 миллион гектардан астам аймақты алып жатыОның шекарасында 54 сирек кездесетін және 84 әр түрлі өсімдіктер өседі. Шөптесін өсімдіктердің ішінде ескіден қалғандар көп: алтай желайдары, сібір шырмауығы, тәтті жапырақты таспашөп, алтай қоңырбасы.

• Мұнда Ресей мен Қазақстанның Қызыл кітаптарына енгізілген құстардың 47 түрі мен сүтқоректілердің 12 түрі мекендейді.

• Ұлттық парк шекарасынан Бұқтырма өзені ағып өтеді. Ол өзеннің бастауы Алтай өлкесіндегі биік таулы Укок шоқысынан алып, Бұқтырма суқоймасына құяды. Одан бөлек оның 9 тармағы мен Бұқтырма жүйесіне кірмейтін тағы 3 өзен бар.

Резерватта көптеген көлдер бар. Оның ішінде ең ірілері: Бұқтырма, Рахман, Язевое, Марал және Черновоер.

• Парктің шекарасында табиғи нысандар мен мәдени ескерткіштер көптеп кезігеді. Мәселен, Белуха тауы, Язевое көлі (Қаракөл),Көккөл сарқырамасы, Язевой, Арасан, Рахман қайнарлары,Көккөл кеніші,Берел қорымдары,Австрия жолы. Көне замандарда бұл жерлерден Ұлы Жібек жолының бір тармағы өткен.

«Катун» мемлекеттік табиғи биосфералық қорығы мен Катонқарағай ұлттық паркінің серіктестігі 2004 жылдан басталды, ал 2011 жылы Ресей мен Қазақстан үкіметтерінің арасында “Алтай” трансшекаралық резерватын құру туралы келісім жасалды

• Географиялық орны.

Қазақстан және Ресей Федерациясы жерімен ағады. Ұзындығы 688 км, су жиналатын алабы 60,9 мың км2, жалпы ұзындығы 700 км- ден асатын 250- ден астам саласы бар. Су жиналатын алабында жалпы ауданы 137 км2 болатын 2649 көл бар

• Өсімдігі мен жануарлар дүниесі

Беткейлерінде таулы орманның сұр топырағы мен таудың күлгінді топырағы қалыптасқан. 2000-2200 м биіктікте қарағай, самырсын, одан жоғары альпілік шалғын мен қорымтас, ал жартысы беткейлерінде қына, мүк өседі.

Жануарлар дүниесі бай. Қоңыр аю, бұғы, елік, тиін, түлкі, бұлғын, теңбіл бұғы т.б кездеседі. Жотаның батыс етегі егіншілікке қолайлы

1-кезең: “Бәйге ”

2-кезең: “Ой қозғау ” постер құру

3-кезең: “Кім жылдам”

4-кезең: “Жалғастыр”

5-кезең: “Бәрі де бәрі туралы”

6-кезең: “Кім тапқыр?”

7-кезең: “Ең…ең…ең”

8-кезең: Қорытынды

1-кезең: “Бәйге ”

1. Өсімдіктер әлемін зерттейтін ғылым (ботаника) 2. Қазақстанда “Қызыл кітап” тұңғыш рет қай жылы шықты? (1978) 3. Жасушаны ашқан ғалым? (Р.Гук) 4. Өзіндік құрылысы бар белгілі бір қызмет атқаратын ағзаның бір бөлігі?

(мүше) 5. Эпидемия деген не? (жұқпалы ауру) 6. Ұрық тамыршасынан пайда болған тамыр? (негізгі тамыр) 7. Жануартану оқулығын жазған ғалым? (Х.Досмұхамбетов)