Хантаудың қазақ хандарының алғашқы астанасы баяндамасы

Сәлеметсіздерме құрметті әріптестер! Мен Т. Рысқұлов ауданы Жаңатұрмыс ауылы Қ.Сәтбаев атындағы шағын орталықты орта мектептің тарих пәнінің мұғалімі Несіпбаева Аида Оразбайқызы

Баяндамамның тақырыбы: Хантау қазақ хандарының алғашқы астанасы.

Мен елбасымыз Н.Ә.Назарбаевтың мына сөзімен бастағым келіп отыр: «Қазақ хандығының құрылуы – Қазақстан тарихында сындарлы кезең болып табылады.

Қазақ хандығы – қазақтардың XV және XIXғасырлар аралығында қанат жайған, тәуелсіз ұлттық мемлекеті. Қазақ хандығы қазақ халқының ғасырлар бойы сақтап, қорғап келген мемлекеттігінің нышаны. Ол ұлан – байтақ өңірді мекендеген қазақ тайпаларының басын қосып шоғырландыруда, қазақтың этникалық территориясын біріктіруде, қазақтың байырғы заманнан басталған өз алдына жеке ел болып қалыптасуын бір жолата аяқтауда аса маңызды және түбегейлі шешуші рөл атқарды. Байырғы Қазақ даласын ғасырлар бойы мекендеп келе жатқан түркі – оғыз текті ұлыстар негізінде қалыптасқан ортақ тіл, дәстүр, территория, менталитеттегі байырғы супер этностың қайтадан «қазақ» деген жаңа атпен тарих сахнасына шыққан кезі. Яғни, бұрыннан әр түрлі аталып келген (сақ, ғұн, үйсін, түрік, оғыз,түркеш, қыпшақ, т.б.) этнос жаңа этнонимге ие болды. Жаңадан пайда болған «қазақ» этнониміне байланысты, олардың мемлекеті «Қазақ хандығы» деп аталды. Жаңа атауға және жаңа статусқа ие болды. «Қазақ» деген аттың ертеде ру-тайпа атынан қазақ біртұтас халық атына айналуы және Қазақ хандығының құрылуы барысы сияқты тарихи оқиғалар жөнінде ел ішінде көптеген аңыз-деректер сақталған. Демек, XVғасырдың 60-жылдарында-ақ, Қазақ хандығы ұлттық

Хан тауы. Қазақтың алғашқы хандары Керей мен Жәнібектің өмірі жайлы мол деректер кездесетін тарихи өлке. Аталмыш тауға қарай бағытталған Хан жолы, осы тау сілемдерінде орналасқан Хан тағы, Хан қорасы сынды жерлердің барлығы бұл таудың әрбір тасына дейін талай ғасырлық тарихтың куәгері болғандығының айқын мысалы.Сол себептен де, хандар мекен еткен бұл тау Хан тауы деп аталады. Хан тауы Шу-Іле, Майжарылған, Қойжарылған, Жамбыл тауларының жүйесінде орналасқан тау. Хан тауында халқымыздың тарихынан сыр шертетін әр түрлі кезеңдерден сақталған ескерткіштер көп. Хан тауының басы шыңында да қозының басына ұқсайды. «Хан тауының» далалық бетіне жақын орналасқан «Ханның үлкен тағы», «Кіші тағы», «Ханның оры», «Ханның қорасы», «Ханның жолы», «Ханның өзені» - деген жер – су атаулары әлі күнге дейін халық арасында тарихи маңызын жоғалтпаған. Халқымыздың жерге, тауға, өзенге, көлге ат бергенде оның сыртқы көріністеріне немесе себеп – салдарына, мағынасына ертеден-ақ терең мән бергені белгілі. Сондықтан да бұл таудың Хантау аталуы да бекер болмаса керек. Бұған қоса айтарымыз, Үлкен Хантау, Орта Хантау, Бала Хантау (немесе Кіші Хантау)…