Химия сабағында ақпараттық технология қолдану материалы

Тақырыбы: Химия пәнінде оқытудың жаңа технологиясын пайдалану

Мазмұны

Кіріспе

І-Тарау Химия пәнінде жаңа ақпараттық технологияны пайдалану1.1. Химия сабағында ақпараттық технологияны пайдаланудың

ерекшеліктері

1.2. Ақпараттық технологиялар арқылы дамыта оқыту1.3. Сабақтың тиімділігін арттыруда ақпараттық технологияның маңызы

1.4. Компьютер – оқыту құралы ретіндеІІ-Тарау. Химия пәнінде модульдік оқыту технологиясын пайдалану

2.1. Модульдік оқыту технологиясының ерекшеліктері

2.2. Модульдік оқыту технологиясының тиімділігі

2.3. Химия сабағында озық технологияларды пайдалану арқылы оқушылардың шығармашылығына бағыт беру

2.4. «Негіздердің жіктелуі және химиялық қасиеттері» тақырыбын топтап – модульді оқыту

2.5.«Бейорганикалық қосылыстардың негізгі кластарын қорытындылау» тақырыбын модульдік оқытудың құрылымы

Қорытынды

Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе

Қазіргі таңда дәстүрлі оқыту әдістемесінің заман талабына сай толық білім беруге, меңгертуге кепілдік бермейтіндігін мектеп тәжірибесі көрсетіп отыр. Сондықтан жаңартылған әдістемелік жүйенің оқыту процесінде іске асу үшін оны технологияландыру қажеттігі туады.

ХХІ ғасырда әлемдік өркениет төрінен орын алып, Қазақстанның жан-жақты дамуының бірден-бір жолы білім мен ғылымды әр қырынан меңгеру қажет болып отырғаны белгілі. Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев Білім мен ғылым қызметкерлерінің ІІІ съезінде «Құрылымдық өзгерістер мұғалім кадрларын әзірлеу жүйесін оздыра отырып, дамыту мен қамтамасыз етілуі тиіс»-деп, атап көрсетті.

Экономикасы күшті дамыған елдердің тәжірибесі білім беру жүйесін ақпараттандыру экономика, ғылым және мәдениеттің қарқынды дамуының негізгі кепілі екендігін көрсетіп отыр. Олай болса қазіргі заманның ақпараттық және телекоммуникациялық технологиясын игеру әрбір мұғалімнің басты міндеті болып табылады.

Білім беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ақпараттық технологияларды, оқытудың жаңа әдістерін пайдалану арқылы дамыта оқыту, дара тұлғаға бағыттап оқыту мақсаттарын жүзеге асыра отырып, оқу тәрбие үрдісінің барлық деңгейлерінің тиімділігі мен сапасын жоғарылатуды көздейді.

Оқу мен тәрбие саласындағы мұғалімдердің алдында тұрған аса маңызды міндет — талабы- таудай дарынды жеке тұлғаны іздеп тауып, оны жетілдіріп шығару.Қазіргі кезеңде мектеп мұғалімінің алдында тұрған маңызды, жауапты міндеттің бірі - оқушыға тиянақты білім беру. Ол үшін мектеп мұғалімдері оқытудың тиімді әдіс-тәсілдерін өз тәжірбиесінде таңдап алуы керек.Қазіргі педагогика теориясы жаңашылдыққа бет бұрып, білім беру мазмұны жаңарып, жаңа көзқарас пайда болумен жаңа технологиялар өмірге келді.Жаңа технологияларды күнделікті сабақ үрдісінде пайдалану - оқыту мақсатына жетудің тиімді жолдарын көрсетеді.

Қазіргі оқыту барысында қолданылып жүрген көптеген технологиялар жеке тұлғаның жетілуіне, оқытудың тиімділігінің негізін құруға бағытталған.Бүгінде неліктен білім технологиясы жайлы көп айтылуда? Жаңа заманымыздың білім жүйесі оқу - тәрбие үрдісінде технологиядағы түрлілігімен сипатталады. Бүгінгі таңда педагогикалық технологияға ерекше көңіл бөлудің себебі неде? Біріншіден, педагогикада іскерлік жүйесінің жаңа жолын табуға қажеттіліктің тууы. Екіншіден, оқытуда жеке белгілей оқыту, білім беру тиімділігін арттыру. Ең соңында технологияны жобалау — оқушы мен ұстаз арасындағы өзара қатынасты қалыптастырып, білімге қызығушылығын арттыруды бір жүйеге келтіру, әдіс-тәсілдердің түрлерін енгізу. Олай болса, дәл қазір бізге осы педагогикалық жүйені дамыту, оны практикада пайдалану шарт.

Бұл жетістіктерге арнайы курс, тәжірибе алмасу және жалықпай іздену арқылы жетеді. Демек, білім беру мазмұнын жаңарту, үздіксіз білім беру жүйесін дамыту - бүгінгі күннің обьективті заңдылығы.

Зерттеу нысаны:

Атырау қаласының №15 мектеп 8 - 9 сынып оқушыларының оқыту үрдісі (химия пәні бойынша).

Зерттеу мақсаты:

Бейорганикалық химия пәнінде оқу үрдісінде оқытудың жаңа технологияларын пайдалана отырып, оқушылардың ақпаратпен жұмыс жасау іскерлігін қалыптастыру арқылы коммуникативтік қабілеттерін, ақыл-ойын, танымдық және шығармашылық қабілеттерін дамыту, алған білімдерін практикалық іс-әрекетте қолдануға үйрету.

Зерттеу міндеттері:

– Ғылыми – педагогикалық әдебиеттерден жаңа ақпараттық технология, модульдік оқыту туралы мәліметтер жинақтау, озық тәжірибелермен танысу.

– Жаңа ақпараттық технологияны, модульдік оқытуды ұйымдастыру үшін материалдық техникалық базаны жетілдіру, іс шаралар кешенін әзірлеу.

– Жаңа ақпараттық технологияны және модульдік оқытуды оқыту үрдісіне енгізу негізінде:

а) химия пәнінен ақпараттық технологияларды қолдану арқылы өткізілген сабақтардағы оқушылардың білім деңгейінің көрсеткіштерін анықтау.

б) химиядан өткізілген дәстүрлі және жаңа технологияны қолданып оқытылған сабақтардың білім сапасына әсерін зерттеу, талдау.

в) химиядан өткізілген дәстүрлі және жаңа технологияны қолданып оқытылған сабақтардың салыстыруына сараптама.

Зерттеу әдістері:

Бақылау алу, тестілеу, сауалнама алу, тәжірибе жасау, бағалау.

І-Тарау Бейорганикалық химия пәнінде жаңа ақпараттық технологияны пайдалану

1.1. Химия сабағында ақпараттық технологияны пайдаланудың ерекшеліктері.

Қазіргі кезде бүкіл әлемде болып жатқан ғылыми техникалық процестер мен қайта құрулар ақпараттық – коммуникациялардың қарқынды дамуына байланысты. Сондықтан қазіргі білім беру саласында өмір ағымына сәйкес оқытудың озық технологияларын оқып – үйреніп меңгермейінше, жоғары сапалы – сезімді, білікті және білімді, сауатты кәсіби шебер болу мүмкін емес. Бүгінгі тәуелсіз еліміздің болашағы барлық орта білім беретін оқу орнының қабырғасында тәрбиеленіп, ауқымды жан – жақты білім нәрімен сусындаған жас ұрпақтың тәжірибесіне байланысты. Ұрпақ үшін кітаптың маңызы қандай болса, компьютер де оқушы үшін қоршаған әлемді танудың табиғи құралы болып табылады. Олай болса, барлық сабақтарды компьютерлердің қуаттануымен жүргізуді үйрену – бүгінгі күннің кезек күттірмейтін өзекті мәселелерінің бірі.

Соңғы жылдары білім беру аясы жүйесінде компьютерлік техниканы пайдалану белсенді түрде жүзеге асырылуда. Білім беру жүйесіндегі жаңа ақпараттық технология дегеніміз - оқу және оқу-әдістемелік материалдар жинағы, оқу қызметіндегі есептеуші техниканың техникалық құралдары, олардың рөлі мен орны туралы ғылыми білімнің жүйесін және мұғалімдер еңбектерін жүзеге асыру үшін оларды қолдану формалары мен әдістері деген анықтама беруге болады. Яғни, ақпараттық технология – білім беру мекемесі мамандарының жұмысын жүзеге асырушы әдістер мен формалар және оқушыларға білім беруші құрал. Ақпараттық – коммуникациялық технологияны оқу барысында компьютерді пайдалануға, модельдеуге және интерактивті құралдарды қолдануға, компьютерлік оқыту бағдарламаларына негізделеді. Сол себепті химия пәнінде ақпараттық технологияны пайдалану әдісі үлкен рөл атқарады (сызбанұсқа).

Мектепте оқушыларға біліктілігі мен білімін, компьютерлік сауаттылығын жоғарлату үшін ақпараттық технологиялардың бір саласы электронды оқулықтардың рөлі ерекше және басты болып табылады.

Электронды оқулық дегеніміз – бұл дидактикалық әдіс – тәсілдер мен ақпараттық технологияны қолдануға негізделген түбегейлі жүйе. Электронды оқулықпен оқыту – мұғалімнің оқушымен жеке жұмыс орындағанындай болады.[5]

Ақпараттық білім беру

Ғылыми жаңалықтар көздері

Компьютер, интернет

Химия

Шетелдік ақпарат құралдары

Электрондық оқулық құралдары

Теледидар, радио

БАҚ

Оқу құралдары, қосымша әдебиеттер

Сызбанұсқа. Химия пәнінде ақпараттық технологияны пайдалану.

Дәстүрлі оқытуда кейбір оқушылар түсінбей қалған материалдарды мұғалімнен қайталап сұрай беруге кейде қысылады, сол себепті жаңа тақырыпты дұрыс қабылдай алмауына әкеліп соғады. Ал ақпараттық технологиямен жұмыс істеген әрбір оқушы өз бетінше үйренуге, тақырыпты бірнеше рет қайталап оқуға мүмкіндігі бар.

Электронды оқулық оқушылардың білім және тәжірибелік дағдыларын қалыптастыратын ақпарат құралы. Бұл оқулық үйлестіруші және жүйелеуші функцияларын орындайды. Үйлестіруші функция – оқулықтағы ядросы болып табылатын «гипермәтін». Ол оқулықтың жеке әдіс – тәсілдерін қамтамасыз етеді. Оқушылардың ақпаратты жылдам қабылдауына жағдай туғызады, алған білімдерін тереңдетуді және сол алған білімдерін тәжірибеде қолдана алу біліктіліктерін қалыптастырады. Жүйелеуші функциясы оқулықтың мазмұнын құрайтын бірізді ақпаратты дәл жеткізіп тұрады.

Электрондық оқулықпен оқытудың негізгі мақсаты – оқыту үрдісін үздіксіз және толық деңгейде бақылау, сонымен қатар ақпараттық ізденіс қабілетін дамыту.

Электронды оқулықтың негізгі қасиеттері:

– жинақтылық; – жүйелілік;

– эстетикалық көркемділігі; – жылдамдық және т.б.

Электронды оқулықтың құрылымы төмендегідей:

Материалдың мәтін, сурет, графика, кескін, кесте, аудио, видео және т.б. түрде баяндалуы, яғни ол оның дәстүрлі оқулықтан ерекшелілігін көрсетеді.

Материалдың кескін түрінде баяндалуы – оқулық мазмұнының график –мәтіндік түрде бейнеленуі. Онда оқу материалының негізгі идеясын айқындайтын үзінділерді оқушының меңгеруіне ыңғайлы етіп, графиктік түрде бейнелеу.

Өзіндік тексерудің (өзіндік бақылаудың) тестілік жүйесі. Онда оқу материалын қаншалықты деңгейде меңгергенін айқындайтын сұрақтар мен тапсырмалар беріледі.

Енді электронды оқулықпен өтілетін химиялық тест тапсырмаларына

тоқталайық.

Электронды оқулық жүктелген кезде гипермәтін арқылы жүзеге асады. Оқушы әр берілген теориялық түсінік арқылы қысқаша анықтама алады.

Оқулықтың бірінші бетінде мазмұны көрсетілген, химиялық негізгі түсініктеріне, химиялық формулалар мен теңдеулерге, реакциялардың жіктелуіне және т.б. теориялық түсінік беріледі.

Әр бөлім бойынша берілген тақырыптарды тестілеу әдісімен тексеруге болады. Тексеріп қана қоймайды және нәтижесін де ала алады. Берілген 50 тесттік тапсырманың 45 –не дұрыс жауап берілсе 5-тік балмен, 35-не жауап берілсе 4-тік балмен, 25 –не жауап берсе 3-тік балмен, 25 –тен төмен жауап берсе 2-лік балмен бағаланады.

Электронды оқулықтың ерекшелігі оқушылармен тұрақты және жүйелі жұмыс істеу мүмкіндігі болып табылады. Бұл оқулықта тесттік жүйенің төмендегі мәселелері қарастырылған:

– өзіндік тексерудің тесттік жүйесі;

– бақылау формалары (толықтыруды қажет ететін тестілер);

– балама жауаптары бар тестілер (шешімі дұрыс «иә» немесе дұрыс емес «жоқ»);

– таңдамалы тесті (бірнеше жауаптардың дұрысы таңдалады);

– сәйкестілік тесті ( өзара байланысқан фактілерді табуға құралған).

Электронды оқулықтарға қойылатын талаптар төмендегідей:

1.Жан – жақтылық; 4.Модульдік;

2.Ізгілік;5.Экономикалық тиімділік;

3.Бейімділік;6.Тұтынушыға бағыттылық.

1. Қарастырылып отырған тақырыптың мағынасын терең түсінеді;

2. Оқушы жұмысты орындау барысында ғылыми зерттеу жұмыстарына тартылады, оның бойында зерттеушілік қабілет пен ынта қалыптаса бастайды. Электронды оқулықты пайдаланудың тиімді жағы:

‒ оқушының уақытын үнемдейді, оқу материалын іздеп отырмайды;

‒ оқушы оқулықты қажет етпей –ақ, кез келген мәліметті алып, оқып үйренуіне болады;

‒ тақырыптың үлкен, қиын бөліктерін өткенде қосымша бейнехабар, клиптер, аудиохабарларды пайдаланады;

‒ таңдап алған хабарды көшіруге мүмкіндігі бар;

‒ сарамандық жұмыстар жылдам түсіндіріледі;

‒ бағдарламаны меңгеруге арналған тест тапсырмаларымен қамтамасыз етілген;

‒ көрнекілік құралдарға деген мұқтаждықты азайтады;

‒ мұғалім әр оқушымен дербес жеке жұмыс жүргізуіне мүмкіндік туғызады;

‒ оқушының ой –өрісін, дүниетанымын кеңейтуге, тану үрдісіне ықпал етеді;

‒ зерттеушілік қабілеті бар тұлға қалыптасады.

Электронды оқулықтың артықшылықтары өте көп. Оқушының танымдық мүмкіндігін кеңейте түседі. Электронды оқулық білімді есте сақтауға жақсы әсер етеді. Оқыту үрдісінде оқушының өзінің қатысуы, оның ойлау қабілеті мен оқуға деген ынтасын арттырады. Оқушы өзіне туындаған кейбір мәселелерді компьютер арқылы өзі іздеп, өзге сайттар арқылы ой – өрісін, білімін әрқашан өзі жетілдіріп отырады.[5]

Заман талабына сай жас ұрпаққа сапалы білім беруде электрондық оқулықтарды химия сабағында пайдалану – оқытудың жаңа технологиясының бір түрі ретінде қарастыруға болады. Электрондық оқулық арқылы химия сабағында сирек кездесетін элементтердің суретін, бейне файлдар арқылы зертханалық жұмыстардың қалай жүретінін көруге болады. Ой өрісі дамыған шетелдік білім жүйесінен қалыспайтын жас ұрпаққа білім беру жолындағы ортақ міндетті өз мәнінде жүргізу қажет деп ойлаймыз.

1.2. Ақпараттық технологиялар арқылы дамыта оқыту

Білім беру үрдісін ақпараттандыру – жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы дамыта оқыту, дара тұлғаны бағыттап оқыту мақсаттарын жүзеге асыра отырып, оқу – тәрбие үрдісінің барлық деңгейлерінің тиімділігі мен сапасын жоғарылатуды көздейді.