Кітапханашыларға арналған мектеп тәртібі материалы

Әдебиет

Мұғалім

Уақыты:

Кабинет

Сабақтың тақ.

Мұхтар Әуезов «Абай жолы»

Мақсаты

Мақсаты:М.Әуезовтің өмірі,шығармашылығы туралы мағлұмат беру,өнегелі өмірімен таныстыру,оқушылардың танымын кеңейту.

Тәрбиелеу:Оқушыларды адамгершілікке,Отансүйгіштікке,өз әдебиетін сүйе білуге,жеке тұлға ретінде қалыптасуға тәрбиелеу.

Дамыту:Ұлы жазушы жайында оқыған,білгендері арқылы ойларын қорытындылауға талаптандыру,ізденушілікке,шығармашылыққа баулу,танымдық қабілеттерін арттыру,қосымша деректер арқылы оқушылардың дүниетанымын кеңейту.

Сабақтың типі:Жаңа білімді меңгерту сабағы.

Әдіс-тәсілдер:Әңгімелеу,түсіндіру,сұрақ-жауап,тест,салыстыру,топтастыру.

Көрнекіліктер:Электронды оқулық,слайд,хронологиялық кесте,семантикалық карта,кітап көрмесі.

Көрнекілігі

Әдебиет оқулығы

Топқа бөлу

Тәтті кәмпиттер арқылы топтарға бөлу

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

«ізденіпмаздық» тренингі.- оқушылар «ізденіс» сөзі туралы өз ойларын айтады- сурет саладыөз ойларын ортаға қорғайды

Сабақтың барысы

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Үй тапсырмасын сұрау

Қызығушылықты ояту

Қызығушылықты ояту.

(5-сыныпта өтілген М.Әуезовтің «Абай жолы» роман-эпопеясынан үзінді беріледі.)

-Бұл кімнің шығармасынан алынған үзінді деп ойлайсыңдар?(Жауабын айтады)

-Ендеше тақтаға назар аударайық.Жазушының портреті,шығармалар жинағы көрсетіледі.(слайд түрінде)

-Мағынаны ашу.Бүгінгі біздің өтетін жаңа тақырыбымыздың аты М.Әуезовтің өмірі мен шығармашылығы жайлы.

Мағынаны тану

1.Оқушылардан М.Әуезов жайлы білетіндері сұралады.

2.Хронологиялық кесте бойынша түсіндіру.

4.Шығармашылық тапсырма.

«Менің сүйікті жазушым», «Тәуелсіздік – ел тірегі» тақырыбына ойтолғау жазу,өлең жолдарындағы сөздерді ұйқастыра отырып өлең құрастыру.

________________жүрегін,

____________________тірегім.

____________________жанымы,

____________________келемін.

____________________арайлы,

____________________талайды.

____________________атажан,

____________________тарайды.

5.Семантикалық картамен жұмыс.

Үлестірмелермен жұмыс.

Ой толғаныс

Екі жақты күнделік

Менің ойым

Кітапта жазылған

Бағалау

Бағалау парақшаларымен жұмыс

Үйге тапсырма

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Күнделіктеріне жазады

Әдебиет

Мұғалім

Уақыты:

Кабинет

Сабақтың тақ.

Романдағы дәуір шындығы

Мақсаты

«Абай жолы» роман – эпопеясындағы образдар галереясы, эпопеяның алтын діңгегі Абаймен бірлестікте алынуы туралы түсінік беру. Эпопеяның өн бойындағы Абай дәстүрі, ұлылар үндестігі жайлы түсініктерін қалыптастыра отырып, оқушыларды ғылыми ізденіске жұмылдыру.«Абай жолы» роман – эпопеясынан алған білімдерін жинақтау, қайталау, іздендіру, зерттеу жұмыстары арқылы шығармашылық жұмыстарға жетелеу.Оқушылардың өз бетімен ізденуге, ғылыми ізденіске дағдыландыру. Проблеманы шеше білу, ғылыми негізде дәлелдеуге қалыптастыру, білімділік дағдыларын дамыту. Білімді оқушылық деңгейден анализ, синтез, шығармашылық деңгейге көтеру.Адамзат әдебиеті, мәдениеті, өнері, рухани байлығын іздену,ұлтжандылық қасиеттерін қалыптастыру.Пәнаралық байланыс: тарих, ән - күй, қазақ тілі.

Көрнекілігі

Әдебиет оқулығы

Топқа бөлу

--------------------- арқылы топтарға бөлу

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

«Мейірімділік» тренингі.- оқушылар «мейірімділік» сөзі туралы өз ойларын айтады- сурет саладыөз ойларын ортаға қорғайды

Сабақтың барысы

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Үй тапсырмасын сұрау

Қызығушылықты ояту

Абай – атаның баласы емес, халық баласы. Адамзаттың Абайы. Абай жазба әдебиетінің негізін салушы. Абай бізбен мәңгі бірге, өйткені Абай шығармалары ұлттық өнерді дамытудың жаңаң бағыты ретінде қызмет атқарып келеді. ХХІ ғасыр қазақ әдебиеті Абай дәстүрін жалғастыра отырып өсті, жетілді. Абай ұлтымыздың туы. Абай адам өмірін мағыналы етуді, ақылға, еңбекке сүйеніп өмір сүруді, жамандық жасамауды, адамгершілікті сақтауды жастарға өсиет етті.Елбасымыз Н. Ә. Назарбаевтың «Біздің міндетіміз бәсекелестікке лайық ұрпақ тәрбиелеу», деген пікірі жастарға Абайша білім алу, Абайша өмір сүру дегенді ұқтырады.Балалар сендер осы күнге дейін Абайды ақын ретінде танып біліп келсеңдер, ал енді М. Әуезовтің «Абай жолы» роман – эпопеясын оқығалы оны тарихи тұлға екенін білдіңдер.Балалар Н. Ә. Назарбаев «Абайды тани алмаған қазақ, дүниені де танып жарытпайды» деген. Абайды оқып, таныған сайын оның жаңа сырларына қанық боласыңдар. Бірақ Абайдың шешілмеген сырлары көп. Абай біз үшін мәңгілік жұмбақ құбылыс. Ал ол туралы ашылмаған сырларды тану – мұрат, Абай шыққан биікке талпыну – парыз.Ауылдарға(топқа) бөлу.1. Абай ауылы2. Мұхтар ауылы3. Шәкәрім ауылы4. Құнанбай ауылыІ кезең«Мен жас кезімде Қазақстанны

Мағынаны тану

Ой толғаныс

6. Шығарманың композициялық құрылысы – сюжеттік дамудың кезең – кезеңдерін тәртіпке салып реттеп, қиыннан қиыстырып тұратын ой бірлігі. Шығарманың композициялық бөлімі бес кезеңнен тұрады. «Шытырманда» тарауы – көлемді – көлемді үш бөлімнен тұрады.І бөлім «Кітап әлемінде»Абайды қызықтырған Шығыстың хикая – дастандары.Абай да, әжесі де әңгіме айтудың хас шебері.Әке тапсырмасы.Жұмбақ сезім.ІІ бөлім. «Есейген Абай»Күңкенің үйіндегі жиынБайдалы мен Құнанбай арасындағы қырғи қабақтық қатынас.Абайдың кісілік келбетіІІІ бөлім. «Баталы іс»Ән қанатындаАнасының ұзақ әңгімесіБөжей асы мен жер дауыЕкі түн, бір күнгі тәтті ұйқы.6. 1. Сюжеттің басталуы – әңгіменің кіріспесі іспетті, әдеби қаһармандар өзара қарым - қатынасқа көшпес бұрынғы хал - жағдай, тіршілік, қоғамдық орта, болашақ қақтығыстар алаңы, оқиғалар суреттеледі.І бөлім. Абайдың Шығыстың хикая - дастандарын оқуға құмарлығынан басталады.ІІ бөлім. Ел аралап, жер танып, адам танып есейіп қалған Абай Күңкенің үйіндегі игі жақсылар бас қосқан үлкен жиынның үстінен түсуінен басталады.ІІІ бөлім. Қарқаралыдан ешкім естімеген бірнеше жаңа әндерді Абайдың орындауынан басталады.6. 2. Сюжеттік байланыс – адамдар арасындағы әрекеттің басы, тартыл

Білемін

Білдім

Білгім келеді

Бағалау

Бағалау парақшаларымен жұмыс

Үйге тапсырма

Оқулықтағы тапсырмалар

Күнделіктеріне жазады

Әдебиет

Мұғалім

Уақыты:

Кабинет

Сабақтың тақ.

Кейіпкерлер келбеті . Абай бейнесі мен Құнанбай образы

Мақсаты

а) білімділік: Романды басшылыққа ала отырып,Құнанбай мен Абай бейнесін салыстыра ашу, талдау.ә) дамытушылық: Шәкірт бойында өзіндік көзқарас қалыптастыру: ойды еркін, жүйелі жеткізе білуге баулу. Сыни көзқарасын қалыптастырып, өзінше ой түюге, шығармашылықпен жұмыс істеуге үйрету.б) тәрбиелік: Оқушыларды адами қасиеттерге баулу.Сабақтың түрі: әдеби - пікірталас сабағы.Сабақтың әдісі: сұрақ - жауап, талдау, зерттеу, интервью, авторға хат жазу әдісіӨтілетін орны: Мультимедия кабинетіСабақтың көрнекілігі: интерактивті тақта, үнтаспа, кітаптар көрмесі

Көрнекілігі

Әдебиет оқулығы

Топқа бөлу

----------------------арқылы топтарға бөлу

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

«Мейірімділік» тренингі.- оқушылар «мейірімділік» сөзі туралы өз ойларын айтады- сурет саладыөз ойларын ортаға қорғайды

Сабақтың барысы

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Үй тапсырмасын сұрау

Қызығушылықты ояту

Мұғалім: – Балалар, біз бірнеше сабақ бойы көлемді туынды «Абай жолы» роман - эпопеясын талдап жүрміз. Бүгінгі сабақта романның негізгі кейіпкері Құнанбай бейнесін ашып, оған талдау жүргізуіміз шарт. Ендеше, сабағымызды романның алдыңғы бөлімдеріндегі жайларды еске түсіруден бастайық. Балалар, өздеріңе аян Абай эпопеяда бірден кемеліне келмейді. Ол өзінің биіктік дәрежесіне шытырманы мен қиясы көп қиын жолдардан өтіп жетеді.Ол мына бөлім атауларынан да белгілі:«Қияда»«Бел - белесте»«Өрде»«Қайтқанда»ШытырмандаЖолдаАбайдың өсу жолыҚат - қабаттаАбай мен Құнанбай – романдағы ең биік, ең зеңгір тұлғалар. Абай - халқымыздың адамгершілігінің символына айналған жан. Ал Құнанбай – теңсіздік заманының барша зұлымдығын бойына жинаған жан.Енді әкелі балалы екі жанның ұстанған жолына тоқталайық.Оқушыға сауал: Құнанбай мен Абай арасында туындаған қақтығыстар мен қиындықтарды баянда.Оқушы жауабы: «Шытырманда» бөлімінде Абай Кәмшат тағдырына кінәлілерді аяусыз сынайды. Абай әкесіне рақым, мейірбандық жоқ, не деген жаны ашымас байлау. Мал алмай, мазасыз масыл жас баланы алғанға олар қайтіп риза болады? десе, «Өрде» бөлімінде әке тілін алмай, Бөжейге ас беруге кіріседі. Байсалға істеп отырған әділет

Мағынаны тану

«Қара қылды қақ жарған Құнанбай шын мәнінде озбыр жан ба?» сұрауы төңірегіндегі жақтаушы топ дәлелдеуі бұл ойға дау айтып, Құнанбайды ақтап алды. Аргумент::1 Құнанбай - Абайдай ірі дара тұлғаның әкесі2. Құнанбай - рухани таза адам3. Құнанбай - қолы ашық, мәрт, данышпан (мешіт салғызуы, Бөжейдің асын көтеруі).Құнанбай – елдің тұтастығын, халқының қамын, келешегін ойлаған адам. Ол кісі әдет - салт, ата жолын мықтап ұстады. Әдептен озғанды қаламады. Мүмкін, Қодар мен Қамқаны жазалауы да әділеттің жолы болар. « Жел тұрмаса, шөптің басы қимылдамайды» деген. Жаман әдет елде етек алмасын дегені болар. Құнанбай – халқының қамқор азаматы. Меккеде қонақ үй салдырды, ондағы ойы келгендер қиналмасын, жағдайы болсын деген, өз қаражатына еліне арнап мешіт салдырды. Бұл – бүкіл елге деген ықыласынан туған жағдай. Керек десе, Құнанбайдың өз тектестері, шешен кім? десе – Құнанбай, мырза кім десе – Құнанбай, жақсы кім десе – Құнанбай деп мойындаған емес пе еді. Құнанбай – рухани таза адам. Қолы ашық, данышпан. Құнанбай – қатал озбыр болса, Абайдай дана дүниеге келер ме еді? Соны ойлаңдаршы. Мен Құнанбайдың қаталдығына да, елді уысында ұстаған үстемдігіне қарсы емеспін. Олай етпесе ел бетімен кетер е

Ой толғаныс

Екі жақты күнделік

Менің ойым

Кітапта жазылған

Бағалау

Бағалау парақшаларымен жұмыс

Үйге тапсырма

Оқулықтағы тапсырмаларды орындау

Күнделіктеріне жазады

Әдебиет

Мұғалім

Уақыты:

Кабинет

Сабақтың тақ.

«Еңлік- Кебек» драмасы

Мақсаты

Оқушыларға трагедияның мазмұнын меңгерту,тақырыбын,идеясын ашу,диалог,монолог,драмалық жанрдың ерекшелігі туралы әдеби теориялық білімдерін тереңдету;Дамытушылық: талдау,шығарманы түсініп оқу,салыстыру,қорытындылау дағдыларын жетілдіру;Тәрбиелік: көркем әдебиетті сүюге,адамгершілікке тәрбиелеу,эстетикалық сезімін қалыптастыру.Сабақтың түрі: дәстүрлі сабақ.Сабақтың типі: аралас сабақ.Сабақтың әдісі: түсіндірмелі-көрнекілік,сұрақ-жауап,өзіндік жұмыс,топтық,шығармашылық,ізденушілік әдістер.Сабақтың көрнекілігі: жазушы суреті,қанатты сөздер,семантикалық кесте,слайдтарТехникалық құрал: компьютер,мультимедия-интерактивті тақта.Пәнаралық байланыс: тарих пәні,театр өнері

Көрнекілігі

Әдебиет оқулығы

Топқа бөлу

-------------------арқылы топтарға бөлу

Ынтымақтастық атмосферасын қалыптастыру

«Мейірімділік» тренингі.- оқушылар «мейірімділік» сөзі туралы өз ойларын айтады- сурет саладыөз ойларын ортаға қорғайды

Сабақтың барысы

Мұғалімнің іс-әрекеті

Оқушының іс-әрекеті

Үй тапсырмасын сұрау

Қызығушылықты ояту

1.Шәкәрім Құдайбердіұлы өмірі, шығармашылығы туралы презентация.2. «Еңлік -Кебек» поэмасын оқып келу,Еңлік-Кебек сөздерінен үзінді жаттау.3.Мақсат қоюӨткен адам болады көзден тасаӨлді-өшті,оны ешкім ойламаса,Ол кетсе де, белгісі жоғалмайды,Керектісін ескеріп ұмытпаса.

Естіп,біліп,көз көріп, ойға салмақ,Өтен істен адамзат бір үлгі алмақ.Қызықпақ не жек көрмек,жиіркенбек,Бастан кешкен әрі істен белгі қалмақ.

Мағынаны тану

XIX ғасырдың аяғы мен ХХ ғасырдың басындағы қазақ әдебиетітарихындағы Абайдан кейінгі ірі ақын – Шәкәрім Құдайбердіұлы .Қ. Мұхаметжанов

Еңлік – Кебек ” поэмасы 1912 жылы жазылған, Семейдегі “Жәрдем” баспасында жарық көрген.Оқиғаның болған жері – Шыңғыстау өңіріМенің пікірім(зерделейік, ойлайық,айтайық)1.СлайдПоэманың көтерген мәселесі не деп ойлайсыздар?1.Махаббат2.Тарих3.Әлеуметтік өмір шындығы4.Өз ойым2.СлайдЕңлік пен Кебек не үшін қашуға мәжбүр болды?1.Екі ел арасындағы дау – дамай2.Әлеуметтік теңсіздік3.Жер дауы4.Өз ойым3.СлайдЕкеуінің өліміне кім(не) кінәлі?1.Кеңгірбай2.Заман3.Салт-дәстүр

4.Өз ойым5. Поэзия минутыЕңлік пен Кебектің кездескен жерінен көрініс көрсету.

«Алдыңғының соқпағын артқы түзер»М.Әуезов те, Ш.Құдайбердіұлы да өмірді, халқымыздың қиын да қилы тағдырын шынайылықпен бейнеледі. Біз ащы шындықты тани отырып, өмірде жақсылықтың жанында үнемі жамандық еріп жүретінін, адалдыққа арамдық қарсы тұратынын, ал мейірім, қайырымның қас жауы қатыгездік екенін ұқтық. Біз оларға жанымыз ашып, ішкі жан-дүниемізбен қосыла қайғырдық. Қаталдыққа іштей қарсыластық. Жанымызбен ізгілікке ұмтылдық.Ш.Құдайбердіұлының арманын жалғастырушы суреткер, драматург М.Әуезов болды.

6. «Семантикалық карта»Поэма үзінділерін ала отырып, кейіпкерлер сөзін анықтау,белгілеу.(Слайд арқылы)

Шығарманың композициялық-сюжеттік құрылысы(Интерактивті тақтамен жұмыс)

р/с Оқиға желісі Оқиға өрісі1 Экспозициясы2 Оқиғаның басталуы3 Оқиғаның дамуы4 Оқиғаның шиеленісуі5 Оқиғаның шарықтау шегі6 Оқиғаның шешімі

7.Топтық тапсырма(Интерактивті тақтамен жұмыс )

1-топ Еңлік2- топ Кебек3- топ Кеңгірбай

Академиялық дау-дамай

– Сен Кеңгірбай болсаң қандай шешім қабылдар едің?(Үзіндіге байланысты сұрақ)

Суреттер топтамасымен жұмыс(Әр оқушы өз ойын саяхатшы, диктор,тілші ретінде жазу.)

Сабақты қорытындылау.Тест жұмысы (aktiv woid) құрылғысы арқылы

1.Поэмаға өзек болған оқиға қай ғасырда өткен?В.15 ғ.С.17 ғ.Д.18 ғ.2.Матай ненің атауы?Р.Ру.С.Жер.Т.Тау.3. Поэмадағы Тоқтамыс кімнің жақыны?А.КебекВ.ЕңлікС.Қабанбай4.Еңліктің нағашысын көрсетіңізА.БөгенбайМ.ҚабанбайН.Наурызбай5. «Сұңқар қалай,тауық қалай» деп жұмбақтаған кім…