Көпмәдениеттілікке тәрбиелеу туралы ғылыми мақала

«КӨПМӘДЕНИЕТТІЛІККЕ ТӘРБИЕЛЕУДІҢ НЕГІЗГІ ПЕДАГОГИКАЛЫҚ АСПЕКТІЛЕРІ»

КОЖАГАЛИЕВА ГУЛЬДАНА ЖЕНИСОВНА

Қостанай облысы, Әулиекөл ауданы, Әулиекөл ауылы

Қазақстан Республикасы Совет Одағы ыдырығаннан кейін де әлемдегі ең көпұлтты мемлекет болып қалды. Сондықтан біздің еліміз үшін этно-әлеуметтік және этномәдени дамуды оңтайландыру мәселесі өзекті болып қала беріп қана қоймай, сонымен қатар, жаңа экономикалық және әлеуметтік-саяси қатынастарға көшу жағдайында өзектілігін сақтап отыр. Бұл тұрғыда айрықша жауапкершілік жас ұрпақты тәрбиелеуге қажетті жаңа теориялар, техникалар мен технологиялар дамытуды және енгізуді талап ететін педагогикалық теория мен практикаға артылады. Сол себепті, бүгінгі күні Қазақстанның полиэтникалық аймақтарында, жалпы Республика аумағында үйлесімді көпмәдениеттілікке тәрбиелеу өзекті тақырып. Қазақстан Республикасында 130-дан аса ұлт пен ұлыстар бар екенін ескерек, бұл мәселе мардымды екені хақ. Көпмәдениттілікті дамуды оңтайландырудың теорияларының және сол уақытта тиімділендіру әдістеріне мультикультурализмнің феномені жатады. Оны жүзеге асыру тәсілі - көп мәдениеттілікке тәрбиелеу. Көпмәдениеттіліктің феномені шетелде де, отандық ғылымда да қарқынды түрде талқыланып жүр. Оның түпнегізін анықтау үшін, анықтамасын білу қажет: көпмәдениеттілік білім - этномәдени бірлікті сақтауға, ана тіліне және мәдениеті

Біздің елімізде көпмәдениетті білім беру жүйесі қандай кезеңде? Ұлттық білім беру кеңістігіне қаншалықты үйлесімді? Осы және осы тәріздес өзге сұрақтарға жауап алу үшін президентіміз Н.Ә.Назарбаевтің «Қазақстан Халықтарының XIV Ассамблеясында тарихи қалыптасқан полиэтникалық және поликонфессиялық қоғамды біздің стратегиялық артықшылығымыз бен ұлттық күшімізге айналды» деген сөздерінен ала аламыз. Осы тарапта, мұғалімдер үстіне айтарлықтай жауапкершілік артылды. Қазіргі таңда жаһандану кезінде адамның адамдық қаситеттерінен айырылып қалмау қиын мәселе. Біз бізді біріктіріп, нығайтатын факторды сақтап қалуымыз керек. Мұндай өнеге өте маңызды дәрежеде жүзеге асады, ал жүзеге асыру жауапкершілігі бізге, мұғалімдерге жүктеледі. Азаматтық пен патриотизмді тәрбиелеудегі алдыңғы қатарлы орын, сондай-ақ, адамның негізгі мәдениетінің басқа компоненттері білім беру жүйесіне жүктеледі. Көп ұлтты қоғамда педагогика этнопедагогика ретінде шығармашылық және тиімді жұмыс істей алады. Бұл бағыттағы басты аспектілердің бірі - оқу үрдісін гуманизациялау. [1] Білім берудің аксиологиялық аспектісі этникалық және жалпы мәдени құбылысқа (білім, мәдениет, сенім, сұлулық, мейірімділік, төзімділік, басқаys

Көпұлтты Қазақстан педагогика салсында бой көтеріп жатқан жаңа көпмәдениеттілік сарынына бей жай қарамады. 1990 жж. жаңа концепциялар шығарылды. Солардың ішінде «көпмәдениетті тұлға» терминіне анықтама берілген Этномәдени білім беру Концепциясы болды. Бұл концепцияға сәйкес «көпмәдениетті тұлға - дамыған лингвистикалық санасы бар адам. Өз тілін білу, шет тілді үйрену адамның ой-өрісінің кеңейтіп, оның көп қырлы дамуына үлес қосып, толеранттылықты қалыптастыруға және әлемнің көлемді көрінісін қалыптастыруға үлес қосады» деген анықтама берілген. [3] Бұл анықтама жаңа ұрпақтың қандай болуы керегі жөнінде айтылған бірден-бірі. Қазіргі еліміздегі жағдайды ескере отырып, ерте жастағы балалардың көпшілігі үш тіл үйренуі - кем дегенде үш халықтың салт-дәстүрлері…