Көркем еңбекте ұлттық құндылықтарды дәріптеу жолдары

Көркем еңбек пәнінде ұлттық құндылықтарды дәріптеу.

Көркем еңбек пәні оқушылардың рухани -адамгершілік мәдениеттін қалыптастырады және эстетикалық талғамын жетілдіреді, ынта -жігерін шындайды. Оқушылар бойындағы шығармашылық қабілетін дамытады, әсемдікке, әдемілікке, өз қиялын қол өнер арқылы жетілдіруге жол ашады. Сонымен қатар есте сақтау қабілеті мен басқа пәндерге деген қызығушылығын арттырады. Көркем еңбек пәні оқушыларды теориялық қана емес практикалық тұрғыданда шындайды. Оқушыларды ептілікке, төзімділікке, жан-жақтылыққа тәрбиелиді. Көркем еңбек пәні геометрия пәніменен тығыз байланысты. Себебі қазақтың ұлттық ою өрнектерін ойғанда,оны кілес,текемкт,алаша,киіз үй,көрпеше,ертоқым басқада заттарға салғанда көркем ,әдемі шығу үшін симметриялы болу қажет.

«Ұ лттық құндылықтар» Ою-өрнек түрлері.

«МҮЙІЗ» - қазақ оюының ең көне мәнері. Ою-өрнектің бұл элементі мүйізді мегзеуден шыққан. «Мұйіз» ою-өрнек кейде ұсақ, кейде ірі болып келеді. Ұсақ түрлері ағаш, сүйек, мүйіз сияқты нәзік қолөнер саласында қолданады. Ірі түрлері сырмақ, текемет, алаша, кілем, сәулет өнерінде сан түрлі мәнерде қолданылады. Мүйіз элементтері «аймүйіз», «қосмүйіз», «сыңармүйіз», «сынықмүйіз», «қырықмүйіз», «маралмүйіз», «еркешмүйіз», «қошқармүйіз» түрлерге бөлінеді. «Мүйіз» өрнегі үй жиһаздарында (кілем, сырмақ, текемет, алаша, көрпе, түскиіз, шымши), тұрмыстық заттарда (саба, шанаш, күбі, оқшантай, торсық, сандық т.б.), сондай-ақ қару-жарақтарда (қынап, оқшантай, торсық, садақ), киім-кешек, ат әбзелдерінде (ертоқым, айыл) қолданылады, жалпы бұл элементтің қолданбайтын жері жоқ десе де болады.

«ҚОШҚАРМҮЙІЗ» ою-өрнегі қойдың төбесі мен екі жаққа иіріле түскен мүйіз бейнесінде келіп, оның қолтық тұсынан қоидың құлағын долбарлайтын тағы бір шолақ мүйіз тәрізді екі буын шығып тұрады. Одан байқаған адамға қошқардың тұмсық бейнесі аңғарылады. Текемет, сырмак, басқұр, алаша, кілем, былғары, сүйек, ағаш, зергерлік бұйымдардың барлық түрлерінде кездеседі. Киізден жасалған бұйымдарда бұл ою түсті шүберектермен ойылып, құрақ, яғни аппликациялық өрнек түрінде де тігіледі.

«ҚОСМҮЙІЗ» ою-өрнегі қойдың, ешкінің, сиырдың екі мүйізін ғана бейнелейді және кейде «ырғақ», кейде «ілмек» деп аталатын оюларды «қосмүйіз» дейді. Үй жиһаздары мен тұрмыстық заттарды, киім-кешек, қару-жарақтарды безендіру үшін пайдаланатын қой, ешкі, сиыр, бұғы, марал сияқты жануарлардың қос мүйізін бейнелейтін ою-өрнек. Қазіргі кезде «қосмүйіз» ою-өрнегін сәукелеге, айыр қалпақтың төбесіне, шетіне, қамзолдың…