Латын әліпбиіне көшу тиімділігі ғылыми жұмыс үлгісі

«Латыншаға көшудің терең логикасы бар. Бұл қазіргі заманғы технологиялық ортаның, коммуникацияның, сондай – ақ, ХІХ ғасырдағы ғылыми және білім беру үрдісінің ерекшелік –

теріне байланысты »,

- деп Елбасы айтқан –

дай , латын әліпбиіне

көшу – заман талабы.

Латын әліпбиі – заман талабы (баяндама)

Мақымова Гүлфара Алдабергенқызы

Еңбекшіл ауылының негізгі мектебі

Латын әліпбиі , әлемде кеңінен қолданылады .

Б.з.б . 7 ғасырдада Римде грек және этрус әліпбиінің тармағы ретінде пайда болып , б.з . 1 ғасырында қалыптасты . Жазу оңнан солға немесе солдан оңға қарай

( брустрофедон бойынша )

жазылып , бағыты әрдайым

алмасып отырған .

Біз латын әліпбиіне көшу барысында не ұтамыз , латын әліпбиі бізге не береді ?

Біріншіден , тіл тазалығы мәселесі , қазіргі әліпбиіміз бен жазуымыздағы халықтың өз еркімен қалап алмаған , кешегі бодандық жүйенің өктем саясатының әмірімен күшпен таңылған кейбір кірме әріптерден арылып , таза казақ әліпбиін калыптастыру бағытындағы игілікті қадам деп түсінеміз .

Сондықтанда тіліміздегі жат

дыбыстарды таңбалайтын

әріптерді қысқартып , сол

арқылы қазақ тілінің таза

қалпын сақтауға мүмкіндік

аламыз .

Екіншіден , латын әліпбиіне көшу - қазақ тілінің халықаралық дәрежеге шығуына жол ашады . Қазақ тіліне компьютерлік жаңа технологиялар арқылы халықаралық ақпарат кеңістігіне кірігуге тиімді жолдар ашылады . Қарапайым ғана мысал келтірер болсақ , қазір

ұялы телефондарымыздың

өзінде латын қарпінде жазу

оңай , ал кириллицада

қазақшаны тере алмай қиналып

жататынымыз бар. Себебі ,

латын әліпбиінің базасы

қалыптасқан , әрі ауқымы

кең .

Үшіншіден , бүгінгі таңда кириллица жазуын әлемнің 12 мемлекеті ғана пайдаланады екен.Ал қалған мемлекеттердің көбі толықтай латын әліпбиіне көшкен . Түбі бір түркі дүниесі негізінен латынды қолданады . Біздерге олармен рухани , мәдени , ғылыми , экономикалық қарым-қатынасты , тығыз байланысты күшейтуіміз керек . Ол-табиғи іс . Сондай-ақ

бүгінде әлемнің әр түкпірінде 5 миллионға жуық қазақтар

тұратынын ескерсек , солардың 80 пайызы латын әліпбиін

қолданатын көрінеді . Демек , біз

болашақта латын әліпбиіне көшер

болсақ , сол қандастарымызбен

жақындаса түсеміз . Түсіне білген

қоғам үшін мұның да маңызы зор

екенін атап көрсеткім келеді .

Еліміздің латын әліпбиіне көшу ұлтымыз үшін жасалған маңызды қадамдардың бірі. Ұлы Дала елінің тарихына көз жүгіртсек , бірінші тұғыры байлық – жер , екіншісі – тіл , үшіншісі – мемлекет және оның тарихы болуы керектігі…