Латын әліпбиіне көшудің маңыздылығы туралы қазақ тілі мақаласы

Латын қарпіне көшудің маңыздылығы

Латын әліпбиі әлемде кеңінен қолданылады. Қазіргі таңда қазақ тілінің дамып, көркеюіне латын графикасының қосатын әсері қомақты болса керек. «Қазақстанның болашағы – қазақ тілінде» деп, Елбасымыз Нұрсұлтан Әбішұлы айтқандай, қазақ тілі алдағы уақытта латын әліпбиіне көшу барысында алға жылжып, әлемдік тілдер қатарынан көрінуіне мүмкіншілік мол болмақ деген сенімдемін.

2006 жылдың 24 қазанында өткен Қазақстан халықтары Ассамблеясының ХІІ сессиясында Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев: «Қазақ әліпбиін латынға көшіру жөніндегі мәселеге қайта оралу керек. Бір кездері біз оны кейінге қалдырған едік. Әйтсе де латын қарпі коммуникациялық кеңістікте басымдыққа ие және көптеген елдер, соның ішінде посткеңестік елдердің латын қарпіне көшуі кездейсоқтық емес. Мамандар жарты жылдың ішінде мәселені зерттеп, нақты ұсыныстармен шығуы тиіс. Әлбетте, біз бұл жерде асығыстыққа бой алдырмай, оның артықшылықтары мен кемшіліктерін зерделеп алуымыз керек», - деген болатын. Осы орайда, Елбасының латын графикасына көшу туралы бізді алдын-ала ескертіп, дайындағанын естен шығармауымыз керек. Үйреніп қалған әліпбиден, латын әліпбиіне ауысу-бұл өте күрделі үдеріс. Елбасымыздың қолдауымен латын графикасына көшер болсақ, тіл мерейі де үстем болмақ. Қазақ тілін оқыту, үйрету, келер ұрпақты қазақ тілінде сауатты тәрбиелеу –біздің педагог ретіндегі басты парызымыз.

Тарихқа көз жүгіртсек, қазақ тілі осыған дейін де, біраз әліпби бойынша жазу ережелерін өзгертіп қолданған. Кирилл әліпбиіде біздің төл әліпбиіміз емес, ол да әлемдік әліпбилердің бірі. Бірақ, қазақ тілінде кирилл әліпбиіндегі көптеген дыбыстар көптеп қолданыла бермейді, тек термин, кірме сөздерді жазу барысында кездесіп жатады.Мысалы, дифтонг дыбыстар (ё,ю,я,) дыбыстарының кездесетін орындары өте-мөте аз болып келеді.Ал, латын графикасына ауысар болсақ, бұл олқылықтардың алдын алуға болады. Сондықтан, 2025 жылға дейін қазақ тілінде сөйлейтіндер саны 95%-ды құрауы әбден мүмкін.

Әрине, латын графикасын меңгеру әрбір қазақстандыққа қиын болуы мүмкін.Бірақ, сол қиындықтарғы төтеп беріп, тіліміздің ұлттық құндылықтарын сақтап қалу өз қолымызда. Ол үшін тек аянбай еңбек етіп, тіліміздің мәртебесін әрдайым биік ұстауымыз қажет.

Тіл-қарым-қатынас құралы. Латын әліпбиіне көшу барысында түркітілдес мемлекеттермен де байланысымыз күшейе түспек.