Латынға көшу заман талабы тәрбие сағатына арналған материал

«Қостанай қаласы әкімдігінің білім бөлімінің С.Мәуленов атындағы гимназиясы» ММ

«Латынға көшу – заман талабы»

(дөңгелек үстел)

Дайындаған: Міркемел А.М.

Қостанай 2018 ж.

Күні: 13.12.2018

Тәрбие тақырыбы: «Латынға көшу – заман талабы»

Тәрбие сағатының мақсаты:

Білімділік: латын әліпбиіне көшу туралы мәлімет беріп, оның тиімділігін ұғындыру

Дамытушылық: қоғамдық, құқықтық саналарын дамыту

Тәрбиелік: қоғамдық тәрбие беру

Сабақтың түрі: дөңгелек үстел

Сабақтың барысы.

І. Ұйымдастыру кезеңі

ІІ. Кіріспе

ІІІ. Латынға көшудің тиімділігі неде? (пікірталас)

ІV. «Латын әліпби қазақ тілін еркіндікке шығарады» (Баяндама 1)»

V. «Латын әліпбиінің пайда болу тарихы» (Баяндама 2)

VІ. Латынға көшу (бейнебаян)

VІІ. «Латынға көшу – ұлттық сананың трансформациялануы» (Баяндама 3)

VІІІ. «Латын әліпбиіне көшудің маңыздылығы» (Баяндама 4)

ІХ. «Латынға көшуге байланысты пікірлер» (Бейнебаян)

Х. «Латынға көшудің терең логикасы бар» (Баяндама 5)

ХІ. Жарыс диктант

ХІІ. Қорытынды

Қорытынды

І Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылармен амандасу, түгендеу, психологиялық жағымды атмосфера орнату.

ІІ Кіріспе. Оқушылар, өздеріңіз білетіндей Қазақстанның алға қойған мақсаттарының бірі – латын әліпбиіне көшу. Елбасы Н.Ә.Назарбаевтың пікірінше, латынға көшу – заман талабы. Бұл мәселе 2012 жылдан бастап, талқыланып келеді.

ІІІ. Латынға көшудің тиімділігі неде? (пікірталас). Оқушылар, қалай ойлайсыңдар латынға көшу арқылы Қазақстан не ұтады?

Неліктен латынға көшу заман талабы болып тұр?

Латынға көшу Қазақстанның дипломатиясына қалай әсер етеді?

(Оқушылар ой бөліседі)

ІV. «Латын әліпби қазақ тілін еркіндікке шығарады» (Баяндама 1)». 7 «Ә» сынып оқушылары Ниязбаева Сабина мен Сақтаған Нұрай. Қазақстан Республикасының Президенті Нұрсұлтан Әбішұлы Назарбаевтың 2017 жылы 12 сәуірде «Болашаққа бағдар: рухани жаңғыру» мақаласында: «Біріншіден, қазақ тілін біртіндеп латын әліпбиіне көшіру жұмыстарын бастауымыз керек. Біз бұл мәселеге неғұрлым дәйектілік қажеттігін терең түсініп, байыппен қарап келеміз және оған кірісуге Тәуелсіздік алғаннан бері мұқият дайындалдық» деп айтқан еді. Әлімхан Жүнісбектің пікірі: «Латын әліпбиіне көшудің қиыншылығы қазіргі біздің қолданып жүрген әліпбиіміз қазақтың төл әліпбиі емес, орыс тілімен араласып кеткені, бізге өзге тілден енген дыбыстар араласып кетсе онда кедергілер туындайтынын, латын әліпбиіне төл дыбыстарымызды баптап, соның аясында көшуін және қазақ жазуына тек әліпби ауыстыру ғана емес, түбегейлі реформа керек екенін, ол реформа үш мәселені дыбыс, әліпби және емле ережені бірдей қамтиды – деп айтты.

V. «Латын әліпбиінің пайда болу тарихы» (Баяндама 2). 7 «Ә» сынып оқушылары Сапабек Бекзат пен Кунанбаев Рахат

Латын әліпбиі, әлемде кеңінен қолданылады. Б.з.б. 7 ғасырда Римде грек және этрус әліпбиінің тармағы ретінде пайда болып, біздің заманның 1 ғасырында қалыптасты. «Дуэнос жазуы» —ежелгі латын жазуы

Жазу оңнан солға немесе солдан оңға қарай (брустрофедон бойынша) жазылып, бағыты әрдайым алмасып отырған. Б.з.б. 4 ғасырдан бастап жазу тек солдан оңға қарай жазылды, алғаш 20 әріп болды. Қазіргі латын әліпбиінде 32 әріп бар.

Латын әліпбиі – көне және халықаралық әліпби. Оны ағылшындар, италяндықтар, француздар, немістер қолданады. Латындар – римдік көне тайпалар. Олардың әліпбиі біздің дәуірімізден бұрын VIII-VII ғасырларда пайда болған. Кеңес Одағы кезінде түркі тілінде сөйлейтін халықтардың арасынан шыққан көрнекті ғылым қайраткері Н. Н.Нариманов араб әліпбиінен жалпы түркіге ортақ жаңа әліпбиіне көшу қажеттігі жайында ұсыныс жасады. Латын әліпбиі 1928-1929 жылдары Қазақстанда қолданыла бастады. Сөйтіп 1929-1939 жылдары Қазақстанда жаңа әліпбиге көшу жазба мәдениетімізде белгілі бір тарихи кезең болған. Мемлекет қайраткері Х.Досмұхамедов қазақ тіліне үйлестіріп латын әліпбиін жасады.

VІ. Латынға көшу (бейнебаян). Оқушыларға бейнебаян көрсетіледі. Оқушылар ой бөліседі.