Логопедиялық массаж туралы мамандарға арналған дәріс

Тақырыбы: «Логопедиялық массаж»

Жалпы, массаж ұғымы (француз massage, араб mass – жанасу, сипалау) – арнайы қимылдармен адам денесіне белгілі жүйемен механикалық әсер ету. Массаж нәтижесінде тері қабаты мен одан терең жатқан тіндердің қан тамырлары кеңейіп, ондағы қан және лимфа айналымы жақсарады және сол аймаққа қан арқылы жеткізілетін қажетті заттардың көлемі артады. Массаждың әсерінен тері қабатының серпімділігі, бұлшық еттердің қызметі жақсарады.

Логопедиялық массаж-қан түтікшелеріне, тіндердің перифериялық тілдік аппаратына, нервке, бұлшықеттердің жағдайына белсенді механикалық ықпал жасайтын тәсіл.

Логопедиялық массаж сөйлеу мәнерін, функциясын түзетуге бағытталған психологиялық-педагогикалық жұмыстың бір бөлігі. Массаж логопедиялық ықпал етудің қажетті шарты болып саналады.

Артикуляторлық өзгерістерді жеңуде, түзетуде логопедиялық массаж белсенді және белсенді емес артикуляциялық гимнастикамен өткізіледі.

Логопедиялық массажды сөйлеу қабілетінің даму жолдары мен себептерін білетін, арнайы дайындықтан өткен, анотомия немесе бұлшықеттер физиологиясын жақсы меңгерген дефектолог немесе мед.қызметкер, яғни логопед жасай алады. Баланың ата-аналары арнайы білімі бар логопедпен массаж элементтерімен таныса алады.

Массаждың физиологиялық ықпалы. Дененің басқа мүшелеріне қарағанда адам беті қан және нерв нүктелеріне бай мүше болып саналады. Бет бұлшықеттері арқылы адамның эмоционалдық жағдайының өзгерістері байқалады. Бет бұлшықеттері арқылы адамның көңіл-күйі мен жағдайын байқаймыз.

Массаж адам ағзасына жақсы физиологиялық ықпалын тигізеді. Тері нерв жүйесімен тығыз байланыста болғандықтан, массаж тек қана тері қабаттары мен түтікшелеріне әсер етіп қоймай, орталық нерв жүйесінің жағдайына да өз ықпалын тигізеді. Осының салдарынан орталық нерв жүйесінің жалпы жағдайы өзгереді: жалпы нервтің қозуы өзгереді, өлген рефлекстер тіріледі. Массаж терінің секторлық қызметін жақсартады, қан айналымы және зат алмасу процестерін белсенді етеді. Массаждың тері копилярларының жағдайына тигізетін әсері көп, массаждың әсерінен копилярлар кеңейіп, қан мен тіндер арасындағы газ алмасу процесі ұлғаяды. Ритмикалық массаж қимылдары

қанның артериялардағы қозғалысын жеңілдетеді, сонымен бірге бүкіл лимфалық жүйе мен лимфалық түтікшелердің қызметін жақсартады.

Массаждың әсерінен түгелдей бұлшықеттер жүйесінің жағдайы өзгереді. Демек, логопедиялық массаж сөйлеу процесінде басты рөл ойнайтын нерв және бұлшықет жүйесіне, жалпы адам ағзасына өте жақсы ықпалын тигізеді.

Логопедиялық массаж негізінен бас, мойын және иық бұлшықеттеріне жасалады. Массаж кезінде көп көңіл әсіресе бет, ерін және тіл бұлшықеттеріне бөлінеді, өйткені олар перифериялық сөйлеу құралымен тығыз байланысты. Логопедиялық массажға қоса дәрігермен жасалған медициналық сараптама болу керек. Медициналық қорытынды да неврологиялық белгілер және бұлшықеттер иннервациясы болуы тиіс. Ереже бойынша логопедиялық массаж тек дәрігердің кеңесімен жасалуы керек. Бақылаудан кейін дәрігер сылап-сипау қимылдарының бірқатарын құрастырып, олардың ретімен көлемін анықтайды.

Логопедиялық массаж белгілі уақыт кезеңдерімен жасалады, аптасына 2-3 рет. Бұл кезең 2 аптадан 2 айға дейін созылуы мүмкін. Сылап-сипау кезең басында 5-7 мин. созылады, ал аяғында 20-25 мин созылады. Массаж кезінде науқастың еш жері ауырмауы тиіс. Тек қана балаларда ыңғайсыздық болуы мүмкін.

Логопедиялық массаж қимылдары: - Сипалау - Сылау - Діріл, ұру - Қысу Сипалау массаж кезінде міндетті түрде жасалатын қимылдардың бірі, оны басқа қимылдармен кезектестіріп, массажды сонымен аяқтайды. Сипау кезінде үстіңгі қабаттағы түтікшелерде қанайналым күшейеді, бұлшықет тонусы төмендейді, тыныс алу бірқалыпқа түседі. Логопедиялық массажда сипаудың үш түрі қолданылады: үстіңгі жақты сипау, терең сипау, тырмалап сипау.

Сылау бұлшықеттердің кейбір бөліктерінде ғана жасалады. Сылау қанайналымның күшеюіне, зат алмасу процестерінің және бұлшықеттің жақсаруына септігін тигізеді.

Діріл немесе ұру сияқты қимылдар жүйке клеткалары орналасқан нүктелерде жасалады. (маңдай, жақ, бет сүйектері)