"махамбеттану"

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ

ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Мұқанова Айнагүл Серікқызы

«Махамбеттану» қолданбалы курсы бойынша

7-8-сынып оқушыларына арнап жазылған

АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА

Нұр-Сұлтан – 2021

УДК 377 ББК 11.113.9

Рецензент: Мұқатаев О.О. педагог мастер, Қазақстан Республикасы «Өркениет» ғылыми-әдістемелік орталығының аға ғылыми қызметкері;

Махамбеттану / құрастырушы-авторлар: А.С. Мұқанова – Батыс Қазақстан облысы, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, 2021. – 48 б.

ISBN 978-601-7254-45-4 Құрастырушы автор 34 сағаттық күнтізбелік-тақырыптық жоспарлауды оқушылардың жас ерекшелігін ескере отырып жасаған. Бұл – ақберен ақын, дауылпаз күйші, қазақ жырының баһадүрі, қазақ поэзиясының алдаспаны М.Өтемісұлы шығармашылығын тарихи оқиғалармен сабақтастыра оқытуды мақсат ете жоспарланған авторлық бағдарлама.

УДК 377

ББК 11.113.9

«Өркениет» ғылыми-әдістемелік орталығының 2021 жылғы «18» ақпандағы №39 хаттамасына сәйкес сараптау комиссиясының шешімімен баспаға ұсынылды

ISBN

© ҚР «Өркениет» ҒӘО, 2021 978-601-7254-45-4

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ «ÓRKENIET» ҒЫЛЫМИ-

ӘДІСТЕМЕЛІК ОРТАЛЫҒЫНЫҢ БАСПАСЫНА

ҰСЫНЫЛДЫ

Рецензент: Рецензент: «Órkenіet» ғылыми-әдістемелік орталығының аға ғылыми қызметкері О.О. Мұқатаев Құрастырушы автор: Батыс Қазақстан облысы Қаратөбе ауданы «Б. Аманшин атындағы жалпы орта білім беру мектебі» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі Мұқанова Айнагүл Серікқызы

©Қазақстан Республикасы «ÓRKENIET» ғылыми-әдістемелік

орталығы, 2021 жыл

ПІКІР

Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі қолданбалы курс тақырыбын «Махамбеттану» деп алып, 7-8-сыныптарға арналған 34 сағаттық авторлық бағдарлама құрастырған. Бағдарламада намысы найзасындай жарқылдаған, қазақ жырының баһадүрі, тәуелсіздік жолындағы күрес көсемдерінің бірі.

М. Өтемісұлының ерлік пен өрліктің поэзиясына айналған шығармаларымен етене таныстыру жолдары қарастырылған.

Құрастырушы автор Махамбеттану курсының авторлық бағдарламасын жасауда әдебиет тарихы мен әдебиет теориясы бойынша оқушыларға толыққанды білім беруді көздеп, Қазақстан тарихы мен қазақ әдебиетін сабақтастыра қарастырып, ақын басшылық жасаған шаруалар көтерілісі туралы деректерге кеңінен тоқталып өту керектігін ескерген. Әдебиет теориясы бойынша ақын өлеңдеріне поэтикалық талдау жасау жолдарын атап көрсеткен. Сондай-ақ құрастырушы автор бұл еңбекті қазақ әдебиеті пәнін оқытудың мемлекеттік стандартына сай орындап шыққан және ең бастысы автор пәнді меңгертуде оқушылардың жас ерекшелігін ескерген.

Тургинбаева Аширгуль Набиевна Қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, шебер педагог.

«№34 Бірлік ЖОМ» КММ Түркістан облысы Мақтаарал ауданы

Түсінік хат

Бүкіл ХІХ ғасыр әдебиетінде қимыл мен күрес жырын Махамбеттей ғып жырлаған өзгеше ақын болған емес. «Алды да, арты да бір өзі сияқты».

Мұхтар Әуезов Мектептегі «Махамбеттану» вариативті курсы жалынды ақын Махамбет Өтемісұлының мұрасын оқуға арналады.

Бұл бағдарламаны жасаудағы мақсат – қазақ халқының азаттығы, теңдігі жолында ақ найзасымен, азаткер асқақ жырымен қасық қаны қалғанша күрескен, тіпті сол жолда құрбан болған әрі батыр, әрі ақын Махамбет Өтемісұлының шығармалары мен өнегелі өмірін сөз ете отырып, жас ұрпақты Махамбет жырлары арқылы ерлікке, елін сүюге тәрбиелеу, елге деген шынайы, кіршіксіз сезімсіз нағыз адам болудың қиын екенін ұқтыру, оқушының рухани-эстетикалық талғамын жетілдіру, шығармашылық қабілеттерін дамыту, көркем туындыларын тереңдете оқыту. Махамбет шығармаларының көркемдегіш құралдары мол, шеберлігі басым, сондықтан бағдарламада таңдалып алынған шығармалар оқуға, көркем мәтінді меңгеру үшін, оқушыны оқырман ретінде қалыптастыру мақсатында ұсынылды. Сонымен қатар талдауға, туындының тақырыбын, идеясын ашуға, ақын ойының астарын ұғуға ұмтылдыру үшін қосымша тапсырмалар әр сабақ барысында жүзеге асырылып отырады. Махамбет жырлары халқымыздың рухани қазынасының баға жетпес байлығы болып саналады.

Қаһарман ақынның қызыл оттай қызулы, қылыштай өткір, серпінді сөздері қалың қазақтың жүрегіне асау толқу салды, тілегіне қанат бітірді. Оның поэзиясы – қаһарлы да айбарлы, өзіне дейінгі әдебиет өкілдері шығармаларына өзіндік өр рухпен үлес қосқан жауынгер поэзия. Махамбет шығармалары өскелең ұрпақты өз Отанын, туған жеріне деген сүйіспеншілікке, азаттыққа тәрбиелеуде үлкен роль атқарып келеді. Мұғалім бағдарламаны басшылыққа ала отырып, сабақтарды түрлендіріп оқыту арқылы оқушылардың таным белсенділігін арттыру мәселелеріне ерекше көңіл аудара алады.

«Махамбеттану» курсы 7-8-сынып оқушыларына арналып, аптасына 1 сағат, жылдық сағат саны 34 сағатқа жоспарланды.