Махамбеттану қолданбалы курсының авторлық бағдарламасы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫНЫҢ БІЛІМ ЖӘНЕ

ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛІГІ

Шынболатова Ансаган Шолпанкуловна

«Махамбеттану» бойынша 10-сыныптың факультативтік

курсына арнап жазылған

АВТОРЛЫҚ БАҒДАРЛАМА

УДК 82-8 ББК 84(5) Рецензент: ҚР «Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының ғылыми қызметкері, «Ы.Алтынсарин ізбасарлары» ғылыми- тәжірибелік журналының бас редакторы, шебер педагог, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі А.Н. Тургинбаева Махамбеттану // құрастырушы автор: А.Ш.Шынболатова – Жамбыл облысы, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі, 2021. – 56 б. ISBN 978-601-4514-22-3

Құрастырушы автор 34 сағаттық күнтізбелік- тақырыптық жоспарлауды оқушылардың жас ерекшелігін ескере отырып жасаған. Бұл – ақберен ақын, дауылпаз күйші, қазақ жырының баһадүрі, қазақ поэзиясының алдаспаны М.Өтемісұлы шығармашылығын тарихи оқиғалармен сабақтастыра оқытуды мақсат ете жоспарланған авторлық бағдарлама.

УДК 82-8 ББК 84(5) «Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының 2021 жылғы 12 шілдедегі №1 хаттамасына сәйкес сараптау комиссиясының шешімімен баспаға ұсынылды. ISBN © «Инновация» баспа үйі – 2021 978-601-4514-22-3

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ «ИННОВАЦИЯ» ОҚУ- ӘДІСТЕМЕЛІК ОРТАЛЫҒЫНЫҢ

БАСПАСЫНА ҰСЫНЫЛДЫ

Рецензент: ҚР «Инновация» Оқу-әдістемелік Орталығының ғылыми қызметкері, «Ы.Алтынсарин ізбасарлары» ғылыми- тәжірибелік журналының бас редакторы, шебер педагог, қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі А.Н. Тургинбаева Құрастырушы автор: Шынболатова Ансаган Шолпанкуловна Жамбыл облысы Тараз қаласы «№13 орта мектеп» коммуналдық мемлекеттік мекемесінің қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі

© «Инновация» баспа үйі – 2021 жыл

ТҮСІНІК ХАТ

«Бүкіл ХІХ ғасыр әдебиетінде қимыл мен күрес жырын Махамбеттей ғып жырлаған өзгеше ақын болған емес. Алды да, арты да бір өзі сияқты».

Мұхтар Әуезов

Мектептегі «Махамбеттану» қолданбалы курсы жалынды ақын Махамбет Өтемісұлының мұрасын оқуға арналады.

Бұл бағдарламаны жасаудағы мақсат – қазақ халқының азаттығы, теңдігі жолында ақ найзасымен, азаткер асқақ жырымен қасық қаны қалғанша күрескен, тіпті сол жолда құрбан болған әрі батыр, әрі ақын Махамбет Өтемісұлының шығармалары мен өнегелі өмірін сөз ете отырып, жас ұрпақты Махамбет жырлары арқылы ерлікке, елін сүюге тәрбиелеу, елге деген шынайы, кіршіксіз сезімсіз нағыз адам болудың қиын екенін ұқтыру, оқушының рухани-эстетикалық талғамын жетілдіру, шығармашылық қабілеттерін дамыту, көркем туындыларын тереңдете оқыту. Махамбет шығармаларының көркемдегіш құралдары мол, шеберлігі басым, сондықтан бағдарламада таңдалып алынған шығармалар оқуға, көркем мәтінді меңгеру үшін, оқушыны оқырман ретінде қалыптастыру мақсатында ұсынылды. Сонымен қатар талдауға, туындының тақырыбын, идеясын ашуға, ақын ойының астарын ұғуға ұмтылдыру үшін қосымша тапсырмалар әр сабақ барысында жүзеге асырылып отырады. Махамбет жырлары халқымыздың рухани қазынасының баға жетпес байлығы болып саналады.

Қаһарман ақынның қызыл оттай қызулы, қылыштай өткір, серпінді сөздері қалың қазақтың жүрегіне асау толқу салды, тілегіне қанат бітірді. Оның поэзиясы – қаһарлы да айбарлы, өзіне дейінгі әдебиет өкілдері шығармаларына

өзіндік өр рухпен үлес қосқан жауынгер поэзия. Махамбет шығармалары өскелең ұрпақты өз Отанын, туған жеріне деген сүйіспеншілікке, азаттыққа тәрбиелеуде үлкен роль атқарып келеді. Мұғалім бағдарламаны басшылыққа ала отырып, сабақтарды түрлендіріп оқыту арқылы оқушылардың таным белсенділігін арттыру мәселелеріне ерекше көңіл аудара алады.  «Махамбеттану» курсы 10-сынып оқушыларына арналып,

аптасына 1 сағат, жылдық сағат саны 34 сағатқа жоспарланды.

Курстың мақсаты: - Махамбет Өтемісұлының өмірі жайлы мағлұмат беру. - Шығармаларының көркемдік ерекшеліктерін, тақырыптық-идеялық өзектілігін ұғындыру, өлеңдерінің құндылығын таныту. - Көркем туындыларын тереңдете оқыту арқылы адамгершілік, адалдық, патриоттық, әділеттілік сияқты асыл қасиеттерге тәрбиелеу, еліне, жеріне деген сүйіспеншілігін арттыру.

Курстың міндеті: - жас ұрпаққа ақынның өмірін дәріптеу арқылы ақын шығармашылығының тарихын аша отырып, оқушылардың білімдерін бір жүйеге келтіру; - өлеңдерінің идеялық-тақырыптық мазмұнын ашу; - шығармашылық жұмыстар арқылы оқушылардың таным белсенділігін, өзіндік ізденісі мен ой қорыту қабілеттерін дамыту; - оқушылардың патриоттық сезімдерін дамыта отырып, шешендікке баулу; - ақын шығармаларына деген қызығушылығын ояту; - оқулық пен қосымша деректерді пайдалануға, өз пікірлерін қорғап, ақын поэзиясын насихаттап, әдеби тілмен сөйлеуге дағдыландыру;