Мақтаның аурулары биологияға арналған материал

Мақтаның аурулары

Тамыр шірік

Гоммоз

Мақта вилті

Тамыр шірігі. Топырақта тіршілік ететін әртүрлі саңырауқұлақтар мен бактериялар туғызады. Өсімдіктер дамудың барлық кезеңдерінде

зақымданады. Залалданған өскіндерде тамырлары, сабақтарының негізі қоңырқайланып, жіңішкеріп кетеді. Кей кезде ауру өскіндер өліп құрғап қалады да жекелеген мақталықтарды мүлде қайта себуге тура келеді. Өсімдіктер соңғы кезеңдерінде залалданса өсімдіктің тамыры мен сабақтарының түбі қараяды. Қатты зақымдану егістердің сиреуіне әкеп соқтырады. Әсіресе, өніп-шығу қуаты аз әлсіз өскіндер тамыр шіруі ауруына көп шалдығады. Топырақты егіске дұрыс дайындамау, топырақтың қабыршақтануы, ондағы ауаның аздығы, тұқымдарды терең топыраққа егу бұл аурудың дамуына қолайлы болады. Аурудың қоздырғыштары өсімдік қалдықтары мен тұқымда сақталады.

Мақта вилті (солма) . В илттің қоздырушысы – топырақта тіршілік ететін Verticillium dahliae Kleb. саңырауқұлағы. Вилт өте қауіпті ауру, кей кезде өнімнің 50%-іне дейін жойып жібереді. Өсімдік ауруға негізінен тамыр жүйесі арқылы шалдығады. Қоздырғыш өсімдік бойында диффузды тарайды. Ауру қоздырғышысы өсімдіктердің жарнақты жапырақтардың ашылуынан бастап, дамудың барлық кезеңдерінде зақымдай береді.

Өсімдіктерде гүлдің түйнектеу кезеңі және соңғы кезеңдерде төменгі, кейінірек үстіңгі жапырақтарда ашық жасыл және сары дақтар түзіледі. Жапырақтар құрғап, төменнен жоғарыға қарай біртіндеп түсе бастайды, өсімдік сабақтары жалаңаштанып қалады. Аурудан өсімдік солады. Сабақ кесіндісінде өткізгіш ұлпалардың қоңыр түске боялғанын байқауға болады. Аурудың созылмалы түрімен қатар, бірден өткінші түрі де болады. Бүл түрі әдетте тамыз-қыркүйек аралығында байқалады. Ауруға шалдыққан өсімдіктер 2-3 күннің ішінде солып, жапырақтары қурап қалады. Қоздырғыш ұзақ уақыт бойы егін орағынан кейінгі қалдықтар мен топырақта сақталады .

Гоммоз. Гоммозды бактерия Xantomonas malvacearum Dowson . туғызады .

Мақтаның кең тараған ауруы. Қоздырғыш өсімдіктерді бүкіл өсіп-жетілу кезеңінде залалдай береді. Аурудың дамуы мен зияндылығына ауа райының, агротехниканың жағдайы әсер етеді. Гоммоз өсімдіктің барлық мүшелерін, тұқым жарнақтарын, жапырақтарын, сабақтарын және түйіндерін залалдайды. Жарнақты жапырақтарда әртүрлі көлемдегі дөңгелек, майлы, жарық дақтар пайда болады. Жарнақтар көбінесе кеуіп қалады. Нағыз жапырақтарда гоммоз жүйкелердің арасына дақ түзеді, ол бұрыш түрінде болады. Гоммоз жапырақтар арқылы сабақтарына таралып, сонда сопақтау келген майлы…