Математикада функционалдық сауаттылықты арттыру мақаласы

ӘОК 51-8

Толеутаева Ж.М., Педагогика жоғары мектебінің студенті

Ә. Марғұлан атындағы Павлодар педагогикалық университеті, Павлодар қ.

БАСТАУЫШ СЫНЫП ОҚУШЫЛАРЫНЫҢ МАТЕМАТИКА САБАҒЫНДА ФУНКЦИОНАЛДЫҚ САУАТТЫЛЫҒЫН ОЙЛАУ ДАҒДЫСЫ АРҚЫЛЫ АРТТЫРУ

Аннотация. Мақалада автор функционалдық сауаттылық ұғымын қарастырады. Қазіргі адамға өз өмірін ұйымдастыруға көмектесетін қабілеттер қажет, оны күнделікті (күнделікті) жағдайларда ыңғайлы, қызықты, тиімді етеді, "математикалық білімнің, дағдылардың, тәжірибенің және адамның қабілеттерінің үйлесімі", бұл математиканы қолдануды қажет ететін әртүрлі мәселелерді шешуді қамтамасыз етеді. Қоғамға функционалды сауатты, нәтижеге жұмыс істей алатын, белгілі бір әлеуметтік маңызды жетістіктерге қабілетті адам қажет. Барлық осы қасиеттер мектепте қалыптасады. Функционалдық сауаттылық – бұл оқушылардың мектепте оқып жүрген кезінде қол жеткізе алатын білім деңгейі және адамның өмірдің әртүрлі салаларындағы стандартты өмірлік міндеттерді шешу қабілетін болжайды. Функционалдық сауаттылықтың құрамдас бөліктерінің бірі-оқушылардың математикалық сауаттылығы. Математика сабақтарында функционалдық сауаттылықты қалыптастыру дұрыс және нақты математикалық сөйлеусіз мүмкін емес. Сауатты, логикалық тұрғыдан дұрыс математикалық сөйлеуді қалыптастыру үшін математикалық сөздікті құрастыруды, математикалық диктант жазуды, сан есімдерді, математикалық терминдерді сауатты жазуға, айтуға және қолдануға бағыттал

Кілт сөздер: функционалдық сауаттылық, бастауыш сынып оқушылары, математикалық сауаттылықты қалыптастыру әдістері, теориялық әдіс,ереже, математикалық сауаттылық,ойлау дағдысы

Аннотация: В статье автор рассматривает понятие функциональной грамотности. Современному человеку нужны способности, которые помогают ему организовать свою жизнь, делают ее удобной, интересной, эффективной в повседневных (повседневных) ситуациях, "сочетание математических знаний, навыков, опыта и способностей человека", что обеспечивает решение различных задач, требующих применения математики. Функциональная грамотность-это уровень знаний, которого учащиеся могут достичь во время учебы в школе, и предполагает способность человека решать стандартные жизненные задачи в различных сферах жизни. Одной из составляющих функциональной грамотности является математическая грамотность учащихся. Формирование функциональной грамотности на уроках математики невозможно без правильной и четкой математической речи. Для формирования грамотной, логически правильной математической речи можно использовать составление математического словаря, написание математического диктанта, выполнение заданий, направленных на грамотное написание, произношение и использование числительных, математических терминов.

Ключевые слова: функциональная грамотность, учащиеся начальных классов, методы формирования математической грамотности. теоретический метод, правила, математическая грамотность, навыки мышления

Annotation.In the article, the author considers the concept of functional literacy. A modern person needs abilities that help him organize his life, make it convenient, interesting, effective in everyday (everyday) situations, "a combination of mathematical knowledge, skills, experience and human abilities", which ensures the solution of various problems that require the use of mathematics. Functional literacy is the level of knowledge that students can achieve while studying at school and presupposes a person's ability to solve Standard Life tasks in various areas of life. One of the components of functional literacy is the mathematical literacy of students. The formation of functional literacy in mathematics lessons is impossible without correct and accurate mathematical speech. To form a competent, logically correct mathematical speech, you can use the compilation of a mathematical dictionary, writing a mathematical dictation, performing tasks aimed at competently writing, pronouns, and using mathematical terms

Keywords: functional literacy, primary school students, methods for the formation of Mathematical Literacy. theoretical method, rules, mathematical literacy, thinking skills

Кіріспе. Қазіргі заманғы білім беру жүйесі үлкен өзгерістерге ұшырайды және маңызды міндеттердің бірі-қоғамда тұлғаның толыққанды және табысты жұмыс істеу мүмкіндігі ретінде білім алушылардың функционалдық сауаттылығын дамыту. Сондықтан бүгінгі таңда бастауыш мектепте балалардың функционалдық сауаттылығын қалыптастыру мәселесі қазақстандық білім беру сапасын арттыру мүмкіндігі ретінде ерекше өзектілікке ие [1, 33 б.].

Бастауыш мектепте бастауыш сынып оқушыларының функционалдық сауаттылығының негізгі негізі қаланды. Сабақта қолданылатын оқыту мен тәрбиелеудің әдістері, формалары, әдістері мен құралдары әр оқушының белгілі бір білімін алуға және шоғырландыруға, оның функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған когнитивті және интеллектуалды дамуға бағытталуы керек [2, 28 б.].

Мемлекеттік стандартқа сәйкес жеке, Мета-пәндік және пәндік нәтижелерге қойылатын жаңа талаптар жекелеген пәндерді, оның ішінде Математиканы оқыту процесіне де қойылады [3, 15 б.]. Пәнді оқу процесін оқушылар үшін тиімді және көңілді болатындай етіп ұйымдастырған жөн, математиканың қоршаған әлеммен байланысын ашып, теориялық білімді практикада қолдануды көрсеткен жөн. Қоғамға стандартты емес шешімдер қабылдауға, талдауға, ақпаратпен жұмыс істеуге, қорытынды жасауға және алған білімдерін күнделікті өмірде қолдануға қабілетті жан-жақты дамыған тұлға қажет.

Негізгі бөлім. Әлемнің дамыған елдер қатарына ену үшін маңызды осы стратегиялық міндеттерді шешу жағдайында тұлғаның шығармашылықпен ойлауы мен мәселелерді жаңаша шешім табу қабылдау қабілеттері, кәсіби жол таңдау білігі, өмір бойы ізденіп білім алуға дайындығы, яғни бүгінгі жаһндану заманының ағымына сай болу – оның басты функционалдық қасиеттері болып табылады. Аталған функционалдық біліктер мектеп және отбасында қалыптасады [4, 34 б.].

Сонымен, функционалдық сауаттылық дегеніміз адамдардың сыртқы ортамен, әлеуметтік, мәдени, саяси және экономикалық қызметтерге белсене араласуы, қарым-қатынасқа кіру қабілеттілігі, яғни бүгінгі жаһандану дәуіріндегі заман ағымына, ілесіп отыруы, өз білімін үнемі білімін жетілдіріп отыруы. Тұлғаның оқу, ұғыну, қысқа мәтіндерді жасау және жеңіл арифметикалық амалдарды орындаудағы қарапайым сауаттылығына қарағанда, жеке тұлғалық сауаттылықтың айырмашылығы тұлғаның нақты мәдени ортада тіршілік ету үшін біліктілік, икемділік пен дағдылар, яғни функционалдық сауаттылық болып табылады [4, 53 б.].

Функционалдық сауаттылықтың міндеті мұғалім баланы оқыта отырып, оның еркіндігін, белсенділігін, шығармашылық тұрғыда ойлауын қалыптастырып және баланың өз бетінше шешім қабылдауға дағдыландыру.

Мектеп оқушыларының функционалдық сауаттылығы дегеніміз – оқушының пәнді терең түсіну қабілетін дамыту, алған білімін сыныптан тыс жерде, кез келген жағдайда тиімді пайдалана білуін қамтамасыз ету, яғни, оқушылардың мектепте алған білімдерін өмірде тиімді қолдануына үйрету.

Математикалық сауаттылық – әлемдегі математиканың ролін айқындау және түсіне білу, математикалық сөйлеу және жазу мәдениетіне қоршаған ортаны және олардың заңдылықтарын баяндау, оны оқып үйренудің, оқушылар дүниенің ғылыми бейнесін меңгеру [5, 23 б.].

Математикалық сауаттылықтың мақсаты бүгінгі күн талабына сай, жан-жақты дамыған, белсенді, өмірге талпынысы, тұрақты қызығушылығы бар, алған білімді іс- әрекетте еркін қолдану дағдысы қалыптасқан тұлға.