Менің ауылым Жиделі 5 сыныпқа арналған ғылыми жұмыс

Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Шымкент қаласы

№ 60 жалпы орта білім беретін мектебі

Әлеуметтік жоба

Тақырыбы: Менің ауылым - Жиделі

Окушы: 5 Ә сынып оқушысы Жетибаева Амина

Жетекшісі: әлеуметтік педагог және өзін-өзі тану пәнінің мұғалімі Асқарова Роза Мұқанқызы

Шымкент қаласы

2018-2019 оқу жылы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ БІЛІМ ЖӘНЕ ҒЫЛЫМ МИНИСТРЛГІ

Шымкент қаласы

№ 60 жалпы орта білім беретін мектебі

Облысы: Түркістан облысы Қаласы: Шымкент Мектебі: № 60 жалпы орта білім беретін мектебі Сыныбы: 5 «Ә»

Оқушының аты-жөні: Жетибаева Амина

Жетекшісі: Туртбаева Рауза Жақсылық қызы

Әлеуметтік жобаның бағыты: Өзін-өзі тану

Ғылыми жетекшісі: Асқарова Роза

Тақырыбы: Менің ауылым - Жиделі

2018-2019 оқу жылы

Шымкент қаласы

№ 60 жалпы орта білім беретін мектебінің 5 "Ә" сынып оқушысы Жетибаева Амина «Менің ауылым - Жиделі» атты әлеуметтік жобасына

ПІКІР

Жетибаева Амина өз ғылыми жобасында «Менің ауылым - Жиделі» атты тақырыпта ауылымыздың тарихына тоқталған, Жиделі елді мекенінің қысқаша тарихы, Ұлы Отан соғыс ардагерлері, №60 мектептің тарихы жайлы тың пікірлер келтірген, Жиделі елді мекенінің тарихын зерттеу жүргізді. Амина өз жобасында осы тұстағы ауылдың жетістіктері туралы нақты мәліметтер жинап, тарихқа беймәлім тұстарды нақтылай түсті. Өзінің ізденімпаздық қабілетінің арқасында ауылдың ақсақалдарына барып тың мәліметтер жинақтап келіп отырды, газеттерден мәліметтер келтіріп отырды. Амина ғылым жолында талмай еңбектене алады.

Жетибаева Аминаның зерттеу жұмыстары тарих ғылымының ауыл тарихына қатысты кейбір тұстары толықтыра түскен. Өзінің ізденімпаз, білуге құштар оқушы екендігін жұмысы арқылы дәлелдеп отыр. Оқушының ғылыми жұмыспен айналысуға қабілеті және ынтасы жетеді деп ойлаймын.

Ғылыми жетекшісі: Р.Туртбаева

Аннотация

Жұмыстың жалпы сипаттамасы:

Ұсынылып отырған жұмыста ауылымыздың тарихы, әлеуметтік жағдайы, көркеюі жайлы қарастырылған

Жұмыстың мақсаты:

Жиделі елді мекеннің тарихын талдау және көркеюіне үлес қосу

Ғылыми жаңалығы:

- Ауыл тарихы

- Білім беру саласы

- Ұлы Отан соғыс ардагерлері

Аннотация

Общая характеристика работы:

В научной работе раскрыта тема истории становления нашего аула

Цель работы:

Анализ населенного пункта Жидели

Научная новизна:

- История аула

- Сфера образования

- Ветераны Великой Отечественной войны

Аннотация

General description of work :

In scientific work studieid the history of our village

Aim of work :

The analysis of local place Zhideli

Scientific novelty:

-History of village

-Sphere of education

-Veterans of Great Patriotic War

Жоспар

Кіріспе

Теориялық бөлім:

Жиделі елді - мекенінің қысқаша тарихы

III.Тәжірибелік бөлім:

Мектеп тарихына көз салсақ.

Ерлік даңқы мәңгілік

IV.Қорытынды бөлім:

V. Пайдаланылған әдебиеттер

Кіріспе

«Тарих-адамзаттың, одан қала берді әр халықтың өткенінің тәжірибесін жинақтап, жақсысынан үлгі, жаманынан сабақ алатын ұлы мектеп».

Н. Ә.Назарбаев.

Елбасымыз тарихтың маңызы туралы «Өркениетті алға бастырар ғылым десек, соның бірден-бір саласы жас ұрпақты дәл тарихтай отаншылдыққа, ұлтжандылыққа, әділдікке тәрбиелей алмайды»- дейді.

Өйткені ол бүкіл адамзаттың тарихын, жүріп өткен жолын, жинаған тәжірибесін баяндайды. Тарихты білу - өзінің, отбасының, әулетінің, туып-өскен өлкесінің тарихын білуден басталады. Өзінің тегін, оның тарихын білмеген адам өз халқының тарихын білуге ұмтылмайды. Мұндай адам басқа халықтарды, оның тарихын, тілін әдеп-ғұрпын құрметтемейді, сыйлай да алмайды. Осындай жағдай болмау үшін оқушыларды туған өлкенің тарихын зерттеуге қызықтыру, белсене қатыстыру қажет.

Өлке тарихын зерттеу Отан тарихыныц мазмұнын байытады, оқушының тарихи санасын қалыптастырады. Оқушыларға тарихи тұрғыда ауыл, оның мәнін қазақ халқының бар қуатты, жақсылықты ауылдан дарытқанын қазақ ауылының өткен тарихи жолы мен бүгінін байланыстыру. Туған жер атауларымен таныстыру.

«Кез-келген ұлттың түп-тамыры ауылда. Ауыл дегеніміз, сайып келгенде халықтың тұрмыс-салты, мәдениетіміздің қайнары » Н.Назарбаев.

Жұрт - халық ертедегі мағынасы - патшалық, мемлекет, ел. VІ-VІІ ғасырларда бұрынғы тайпалық бірлестіктер туып жатты. Тайпалар араласып, бұрын туыстас емес тайпалардың, рулардың адамдары жаңа жағдайда бірлесіп, топтаса бастады. Малшылық пен егіншілік ыңғайына қарай ол бірлестіктер бірыңғай межелі қоныстарға, мекендерге орналасты, отырықшылық пен тұрақты қоныстар пайда болды. Жұрт кейін мемлекет, ел, соңынан халық деген мағынаға ие болды.

Жергілікті жердегі мешіт, мектеп, киелі жерлерді оқып үйрену, өлке табиғатын үйрену, ежелгі жер-су атауларын іздестіру, фотоға түсіру. Халық тарихы туралы шежірелер, қолжазбалар, кітаптар, бағалы заттар жинастыру. Атқарылған жұмыс нәтижелерін мұражай кеңесінде талқылау. Біз әрқашан туған жерімізді, ауылымызды қастер тұтып, байлығын қорғауымыз керек. Өйткені, ауыл біздің байлығымыз.

ІІ. Теориялық бөлім:

Жиделі елді - мекенінің қысқаша тарихы

Ауылсыз даланың құны жоқ, даласыз ауылдың күні жоқ. Қазақтың даласы - алтын бесігі, ауыл - алтын тамыры.

Көне көз қариялар соғыс және еңбек ардагерлері Қайназаров Алдан, Тұрдалиев Керімбай, Тұрниязов Бертай, Беркінбаев Өтелбай, Тойшыбеков Қамыт, Сапарбаев Пернебай және де М.И.Калинин (қазіргі Жиделі мөлтек ауданы) атындағы колхоздың негізін қалаушылардың бірі Серікбаев Әбдіқұлдың туған бауыры Ерімбеков Төлен, еңбек ардагерлері Момбеков Боран, Халметов Әбілда т.б. азаматтардың әңгімелері мен естеліктерін негізге ала отырып жазылды.

Елді мекеннің қалыптасуы ХІХ ғасырдың 20-50 жылдарына сәйкес келеді. Өйткені сол жылдардағы Қазақ еліндегі зобалаң кезеңдер, атап айтқанда хан Кенесарының қазақ пен қырғыздарды біріктіріп патшалық Ресейге қарсы тәуелсіздік соғыстары мен генералы Черняевтің басқыншылық соғыстары негіз болған сияқты.

Қырғи қабақ соғыстардан бас сауғалаған қазақ елінің әр түкпірінен келгендер мекендеген. Елді мекеннің "Жетіру" болып аталуы да осыдан болса керек. Ұлы Октябрь революциясынан кейін, елді мекен халқы көбейген. 1925 жылы артель болып қалыптасты. Сол жылы халықтың сауатын ашу мақсатында мектеп ашылды. Оған дәлел сол мектептің алғашқы түлектерінің бірі Қайназаров Алданның естеліктері дәлел.

1929 жылы елімізде алғашқылардың бірі болып қалыптасты. Бұл жөніндегі нақты мәліметті ұзақ жылдар ауыл шаруашылық саласында басшылық қызмет атқарған Жолдасбеков Омарбектің дәлелдемесі айғақ береді. Елді мекеннің ең үлкен жетістігі 1936 жылы "Стахановшы" колхоз аталды.

1960 жылға дейін біресе іріленіп, біресе қайта қалпына келген елді мекен 1960 жылы Сайрам ауданы құрамында құрылған ХХІ партсъезд атындағы совхоздың, Киров атындағы бөлімшесінің, Калинин атындағы учаскесі болып қалды. 1964 жылы елді мекеніміз жаңадан құрылған Бөген ауданының құрамына берілді. 1985 жылы тамыз айының соңында Бөген аудандық (қазіргі Ордабасы ауданы) атқару комитетінің шешімімен М.И.калинин атындағы сегіз жылдық мектеп дүниеге келді. Алғашқы директоры етіп мені осында жіберді. Мектептің алғашқы кезеңінде мына ұстаздар еңбек етті. Байырғы бастауыш мектеп ұстаздары Батырбеков Дәрібай, Ізбасаров Ауған, Сапарбаева Жұмабике, Әшірбаева Нұрлықыз, Батырбекова Гүлжаһан кейіннен Өтемісова Жамила, Бейсенов Қазыбек, Бейсенова Нұрсұлу, Жұмабаева Ұлшаһар, ташкенбаев Нұрмахан, Пірматова муслимат 1987 жылдан Ізбасаров Бақыт, 1988 жылдан Жандарбеков Ерсінбек.

1988 жылы мамыр айында Бөген ауданының таралуына байланысты, елді мекен мен мектеп Сайрам ауданының құрамына өтті. 1988 жылы 58 мың сом тұратын көлемі 34м х 16м. мектеп құрылысы салынды. 1989 жылы елді мекен мен мектеп қазан айынан бастап Шымкент қаласының құрамына өтті. Сонымен елді мекеннің алғашқы есімі "Жетіру", 1929 жылдан бастап Калинин деп аталды.

Егеменді ел болғаннан кейін 1994 жылдан бастап қайтадан бұрынғы тарихи атты Жетіру жоғары орындардың араласуынан кейін 2000 жылдан бастап Жиделі. Жиделі елді мекеніміздің бұлай аталу себебі, екі жағдайды еске ала отырып солай аталды.

Біріншісі елді мекенде қасиетті Жиде әулиенің орын тебуі, екіншіден елді мекенді суландыру үшін тартылған арықтың Жиде арық деп аталуы. Яғни, елді мекенді ел болуына септігін тигізген осы екі жағдай деген мақсат бар. Сонымен мектептің материалдық-техникалық базасы едәуір қалыпқа келгеннен кейін 2000-2001 жылдан бастап №60 жалпы орта мектеп болып қалыптасты. Елді мекен соңғы кезеңде "Ынтымақ" өндірістік кооперативіне бірікті. Одан кейін....

III.Тәжірибелік бөлім:

Мектеп тарихына көз салсақ ...

1925 жылы бастауыш мектеп болып, бастауыш мектептің алғашқы түлегі Қайназаров Алдан 1989 жылы 21 мамыр күні мектеп табалдырығын алғаш аттаған оқушы Оспанова Салтанатқа өмір жалғасы жалаушасын табыс етті.

1985 жылы мектеп сегізжылдық болып, Бөген аудандық атқару комитетінің шешімімен құрылды.

Мектептің ашылу салтанатының рәсімі 1985 жылы қыркүйек айының 01 жұлдызы күні өтті.

Сегізжылдық мектеп директоры Қ.Омаровтың жетекшілігімен еңбек еткен алғашқы ұстаздар: Батырбеков Дәрібай, Ізбасаров Ауған, Сапарбаева Жұмабике, Батырбекова Күлжаһан, Әшірбаева Нұрлықыз, Бейсенова Нұрсұлу, Бейсенов Қазыбек, Жұмабаева Ұлшақар, Ташкенбаев Нұрмахан, Өтемісова Жәмила, Пірматова Мүслимат.

1989 жылы сегізжылдық мектептің алғашқы түлектері 1975 жылы туылған 14 оқушы болып біріктірді.

Орта мектеп болып 2000-2001 оқу жылынан бастап жұмыс істеуде. 2003 жылы орта мектептің ең алғашқы түлектері 1985-1986 жылы туылғандар 32 оқушы оқу жылын аяқтады.