Мониторинг арқылы мұғалім жетістігін бағалау

Мониторинг жұмыстары арқылы оқушы мен мұғалімнің түйінді құзыреттілігін арттыру және оқу мен тәрбие үрдісін тиімді басқару

Жаленова Ләззат Сахитқызы

Қарасақал Ерімбет атындағы № 96 орта мектеп

Директордың оқу ісі жөніндегі орынбасары

Сапалы білім беруді тиянақты басқару мәселесі- әрбір мектеп үшін, әрбір мұғалім мен мектеп басшысы үшін өзекті сұрақтардың бірі. Білім беруді тиянақты басқару, мектеп директорының басқару іскерлігіне, оқу ісі орынбасарының ұйымдастыру біліктілігіне, мұғалімдердің әдістемелік шеберлігіне, олардың оқыту ісін тиімді ұйымдастыру тәжірибесіне байланысты.

Сапалы білім беруді тиянақты басқару жолында, бүгінгі күні көкейтесті болып отырған білімнің құзырлылық ұстанымын жүзеге асыру құралы ретінде педагогикалық технологиялар мен белсенді оқыту әдістерінің алар орны ерекше. Құзыретті тұлға дегеніміз - танымдық белсенділігі жоғары , өмірдің әртүрлі мәселелерінен хабардар, кез-келген тапсырманы орындауға қабілетті, қолынан іс келетін (құзырлы) азамат.

Құзырлылықтың (латын тілінде «сompetens») тікелей аудармасы белгілі сала бойынша жан-жақты хабардар, білгір деген мағынаны қамти отырып, қандай да бір сұрақтар төңірегінде беделді түрде шешім шығара алады дегенді білдіреді.

Олай болса, құзіретті тұлғаны қалыптастыру арқылы білім мен тәрбие сапасын көтере аламыз.

Оқу мен тәрбие егіз дүние... Бұл екеуін ұштастыру, қатар ұстап жүру білімді ұрпақтың міндеті. Осыдан тәрбие мен оқудың сапасы шығады.

Мұғалім оқу мен тәрбие егіз екенін бір сәт те естен шығармаған жөн. Тәрбиенің нәтижесінде ғана сапалы білімге қол жеткізуге болады. Ол жайлы: «Адамға ең бірінші білім емес, рухани тәрбие берілуі керек, тәрбиесіз берілген білім- адамзаттың қас жауы, ол келешекте оның барлық өміріне апат әкеледі », - дейді ұлы ғұлама әл- Фараби.Оқу мен тәрбиені қатар алып жүрген әр мұғалімнің құзыреттілігі (компетенттілігі) біліміне, практикалық іс-тәжіриибесіне, жеке басының қасиетіне, оқу- тәрбие үрдісі мен шығармашылықтағы ізгі іс- әрекеттеріне байланысты. Менің ойымша, оқушының құзыреттілігін ( компетенттілігін ) жеткізетін- мұғалім, сол себепті мұғалімнің кәсіби құзыреттілігі ( компетенттілігі ) бірінші орында болуы керек, яғни кәсіби құзыреттілігі ( компетенттілігі ) жоғары мұғалім.

Кәсіби құзыреттілігі жоғары мұғалім:

-Педагогика психологиялық білімі терең болуы;

- Әр түрлі педагогикалық жағдайларды (ситуацияларды ) шеше алу;

-Мемлекет тарапынан келген нормативтік құжаттарды білуі шарт.

Мұғалімнің кәсіби құзыреттілігі ( компетенттілігі ) жоғарылағанда ғана мектептегі тәрбие мен білім беру сапасының жоғарылауына жол ашылады. Мектепте тәрбие мен білім беру сапасын жақсарту үшін не істеу керек? Жалпы алғанда, тәрбие мен білім беру сапасын жақсарту, жоғарылату – бір тұтас жүйе.

Біріншіден, осы жүйенің әрбір кезеңінде арнайы мақсаты бар нақты істер атқарылуы тиіс;

Екіншіден, алға қойған мақсат пен міндеттерді орындауда кездесетін қиыншылықтардың алдын алу үшін арнайы курстардан уақытымен өтіп, мұғалім өзін- өзі дамытып отыруы қажет;

Үшіншіден, педагог- мамандардың кәсіби шеберлігін ұштау мақсатында әрбір мұғалімге дербестік беріліп, жеке бастамалардың дамуына жағдай жасалғаны жөн;

Төртіншіден, сыртқы бақылау ( мектеп әкімшілігі тарапынан, аудандық, облыстық, республикалық ) мен ішкі бақылау ( мұғалімдердің, оқушылардың өздеріне сын көзбен қарауы, өзін- өзі бағалауы, өзін- өзі бақылауы ) үрдісінің жүйелілігінің, бірізділігін жүзеге асырған абзал;

Бесіншіден, сабақтан тыс уақытта өтетін кеңестердің, шығармашылық топтпрдың, үйірмелердің, айлық,апталық жоспарлардың сапалы құрылғаны дұрыс;

Алтыншыдан, ғылыми -әдістемелік- тәжірибе алмастыру, озық іс -тәжірибенің таратылуы, яғни педагогикалық шығармашылық іс -тәжірибенің таратылуы керек.

Осындай бағытта жұмыс жасағанда ғана мектептегі білім беру сапасын жақсартып, жоғарылатуға болады.

Мұғалім мен оқушы құзыреттілігін (компетенттілігін) арттыруда мектеп пен әдістемелік қызметті диагностикалық негізде құрудың маңызы зор. Диагностика жасағанда мұғалімнің барлық жасаған жұмыстары, оқушы деңгейі айқын көрініп тұрады.

Ал білім сапасын зерттейтін ғылым – мониторинг. Ағылшын тілінен аударғанда- бағдарлау, бақылау. Мониторинг мақсаты – оқыту сапасын жақсарту .

Мұғалімнің бала өмірі үшін алар орны ерекше. Енді осы мұғалімнің кәсіби шеберлігін, жетістіктерін, кемшін тұстарын мониторинг арқылы анықтауға болады. Мониторинг мұғалімге ақпараттық, қозғаушы, ынталандырушы, қалыптастырушы, түзетушілік қызметтер атқарады. Мониторинг жүргізудің өзіндік реттілігі болады. Алғашқы кезде мониторингтің міндеттері мен мақсаттары, келесі кезеңде негізгі көрсеткіштер мен критерийлері анықталады. Мониторингтің екінші талдау- диагностикалық кезеңінде ақпараттар жиналып, сандық және сапалық өңдеуден өтеді, Соңғы қорытынды кезеңінде мониторингтік…