Мотивацияның басқару тиімділігіне ықпалы туралы мақала

Мотивацияның басқару тиімділігіне әсері

Қазіргі заманғы ұйымдарда басқару тиімділігін қамтамасыз ету – жетістікке жетудің басты кілті. Бұл тиімділікті анықтайтын маңызды факторлардың бірі – мотивация. Қызметкерлердің жұмыстағы ынтасы ұйымның өнімділігін, инновацияны енгізуін және ұжымның тұрақтылығын тікелей анықтайды. Осы мақалада мотивацияның басқару тиімділігіне тигізетін әсерін талдаймыз және қызметкерлердің ынтасын арттырудың практикалық әдістеріне тоқталамыз.

Мотивация – адамның не үшін жұмыс істейтінін түсінуге көмектесетін ұғым деп жалпылама қарапайым түрде жеткізсек болады. Мысалы, бір адам жұмыс жасауға ниеті болмауы мүмкін. Оның себебі, адамның мотивациясы жоқ немесе дұрыс мотивация қоймаған, сәйкесінше, жасап жатқан жұмысы оған жан тыныштығын сыйламауы мүмкін. Ол дегеніміз, жұмысын тек өзің материалды жағдайда қамтамасыз ету үшін амалсыз жасап жүргенін көрсетеді. Адам өзінің жұмысын жақсы көріп, ұнатып және де қызығып жасау керек және сол салада өзіңе белгілі бір мотивациялар қойып, соған жетуге ұмтылыстар жасауы керек. Мотивациясыз адам – желкенсіз кемемен тең. Желкенсіз кеме су бетінде қозғалмай, толқын мен желдің ықпалына ғана бағынады. Сол сияқты, мотивациясыз адам да өмірінде белсенді әрекетсіз, сыртқы жағдайлардың ықпалымен ғана өмір сүруі мүмкін.

Психолог-ғалым Маслоудың қажеттіліктер теориясы, мотивацияны түсіндіруде маңызды теориялардың бірі болып табылады. Бұл теория бойынша, Маслоу қажеттіліктерді бес түрлі иерархияға бөліп, мотивацияны осы қажеттіліктердің деңгейлеріне байланысты туындайды деп түсіндірген. Теория басшылардың басқару саласында қызметкерлердің қажеттіліктерін жақсы түсініп, олардың мотивациясын арттыру арқылы жұмыс өнімділігінде жан-жақты қалыптастыруға үлкен септігін тигізеді. Яғни, қажеттілігі бойынша қызметкер физиологиялық деңгейде болса, жалақының әділдігі маңызды болады.

Басқару тиімділігі – бұл ұйымның мақсаттарына қол жеткізу үшін қолда бар ресурстарды оңтайлы пайдалану қабілеті. Тиімді басқару ұйымдағы процестерді үйлестіруге, қызметкерлердің өнімділігін арттыруға және ұйымның нарықтағы позициясын нығайтуға көмектеседі.

«Мотивация» ұғымының аясы кең, анықтамалары қаншама көп болса, дәл сол сияқты ғалымдардың зерттеулері де біршама көп болып табылады. Осы мотивацияның басқару тиімділігіне әсерін қарастырған психолог Фредерик Герцбергтің екі факторлы теориясы бойынша мотивация гигиеналық және мотивациялық факторларға бөлінеді. Гигиеналық факторлар (жалақы, жұмыс жағдайлары, тұрақтылық) қанағаттанбаушылықты жояды, бірақ ынтаны арттырмайды. Мотивациялық факторлар…