Мұғалім мен отбасының психологиялық танымы материалы

Қоғамдағы барлық оқыту мен тәрбиелеу іс-әрекетімен

шұғылданатын әлеуметтік институттардың ішінде отбасы мен

мектеп тәрбиесінің маңызы зор.

Балалардың алғашқы өсіп-өнуі, қалыптасуы, әлеуметтік

қарым-қатынасы, байланыстары, іс-қимылдар мен мінез-

құлық нормаларын меңгеруі отбасынан басталады. Мектепке

бала білім алып, жан-жағындағы құрдастарымен, қоршаған

ортамен қарым- қатынасқа түсіп, сонымен бірге тәрбиеленіп

шығады.

Отбасының аса құнды ықпалы мен әсерін өмірдегі еш

нәрсенің күшімен салыстыруға болмайды. Ата-ананың тілегі-

баласының жақсы адам болуы, еңбексүйгіштігі, оқу мен

еңбектегі табыстары.

Қазақта « Баланың бас ұстазы- ата-ана» деген сөз бар. Ата-

аналар бала мәселесіне күнделікті назар аударып, қадағалап

отыруы керек. Өкінішке орай, кей ата-аналар, бұл мәселеден

тысқары жүріп жатады. Кейде баласының қай сыныпта

оқитынын, сынып жетекшісі кім екенін де білмейтін ата-

аналар ішінара кездеседі. Мынау өзгермелі қоғамда « Көш

жүре түзеледі» деген мақалдың ескіргенін ескергеніміз жөн.

Өйткені көш бұрынғы кезде арбамен, түйемен, өгізбен жүріп

отырса, қазіргі көш техникалардың өте жетілген түрімен

өтеді. Сондықтан да оған маң-маң басып ілесу мүмкін болмай

қалады. Тәрбие ешбір үзіліссіз, демалысты күтпейді.

Баланы жастан бақпасаң

Жамандықтан қақпасаң

Қадірден жұрдай қасқа боп

Кешкенің өмір босқа тек ,- дегендей ыстық-суығына

күймейтін, жақсылығына сүйінбейтін ата-ана жоқ шығар.

Балаға білім, тәрбие беруде басты тұлға ұстаз болса, оны

жалғастырушы, демеуші ата-ана. Соңғы кездері ата-аналар

арасында « Балаға білімді де, тәрбиені де мұғалімдер беру

керек, ол сол үшін ақша алып отыр ғой деген «керіағар»

пікірлер айтылып жүр. Мұғалімдерге, мектепке бәрін артып

қоюға болмайды. Әр ата-ана өз ұлымен, қызымен мақтана

білуі керек.

Бабаларымыздың « Балаңды 5-7 ж дейін патшаңдай сыйла,

10-15 ке дейін құлша жұмса, 15-17 ж дейін ақылыңа ақыл

қосар дос, жолдасыңдай сыйла» деген ғибратты сөзінде

ұрпағына табыстаған аманаты жатыр.

Ата-ана атаулының барлығына тән қасиет- баласын жақсы

көру. Оның бір көрінісі- қиналмаса, тарықпаса екен деп

шектен тыс жанашырлық танытуы. Осы арқылы олардың ата-

анаға деген ықыласын, сыйластық сезімін оятқымыз келеді.

Бірақ кейде мұндай орынсыз өбектеу, асты-үстіне түсіп,

әкелік борышыңды, аналық міндетіңді «өтеуің» күткендей

нәтиже бермей, керісінше болып жатады.

Адамның ең абзал борышы- өз ұрпағын жақсылыққа

тәрбиелей білуі керек. Сонда ғана қателеспейміз. Адамның

дұрыс қалыптасуы бірте-бірте болатын процесс. Демек ата-

аналар өздерінің әр қадамдарымен, іс-әрекеттерімен бала

тәрбиелейді. Ендеше ұл-қызыңыздың қалай ержетері

өздеріңізге байланысты.