Мұғалімнің кәсіби дамуындағы рефлексия туралы мақала

Аннотация

Баяндаманың тақырыбы:

Баяндаманың мақсаты:

Баяндаманың міндеттері:

Баяндаманың өзектілігі:

Баяндаманың болжамы:

Рефлексия мұғалімнің кәсіби дамуының негізі.

Рефлексия жасау мұғалімнің кәсіби дамуы, өз білімін жетілдіру сараптама мен баға бруі арқылы оқушылардың дүниетанымы мен белсенділігін арттыру.

Рефлексияны қолдана отырып оқушының сабаққа деген көзқарасын еркін жеткізе білуге, сөз орамдарын дұрыс қолдана білуге үйрету.

Оқушылар арасында еркін, ашық шығармашылық қарым-қатынас орната отырып, шыншылдық пен адал болуын қалыптастыру, сабаққа деген қызығушылығын тудыру

Нтижесінде оқушылардың дүниетанымы кеңейіп. Өзіндік пікірі мен көзқарасы қалыптасады

Рефлексия мұғалімнің кәсіби дамуының негізі

Білім саласындағы өзгерістердің маңызын саралау,білім жүйесінің түрлі тарауларын бағалау күн сайын өзгеріп жатқан әлемде қазіргі мұғалімге кәсіби дамуында заман ағымына сай шыңдала беруді талап етеді.Қазіргі мұғалім пәндік және сынып шеңберінде ғана шешілетін мәселелелер шекарасынан шығу қажеттілігі туындауда.

Әлемнің өзгеру жағдайында адамның ішкі мүмкіндіктерінің тұрақты даму факторлары мен өзін- өзі тану, өзін өзі бағалау, өзін- өзі өзектендіру сияқты мәнге ие болады.

Қазіргі дереккөздерінде «рефлексия» ұғымына баса назар аударылуда. Инновацияларды меңгеру кезеңінде педагогикалық рефлексия оқытудың инновациялық технологияларын игеру құралы, мұғалімнің кәсіби даму тәсілі мен өз білімін жетілдіру үрдісінде маңызды сипатқа ие болады. Қазіргі педагогтың өз қызметіне сараптама мен баға бере алуы педагогикалық мәдениетттілігінің маңызды аспектісі. Өзінің тәжірибесін сараптап талдағанда мұғалім тәжірибесі ғана емес, одан шыққан түйінді ойлар нәтижесін қолданады (К.Д.Ушинский). Зерттеушілер кәсіби шеберлікті дамыту кілті рефлексия мен кәсіби тәжірибенің тоғысуы деп есептейді. Әр адам өзінің өмір сүру қағидаттары, жеке тұлғалық қасиеттерін, мінезін туралы ойланатын кездері болады және бұл өзге адамдарға қалай әсер ететіндігіне есеп береді. Ненің ақиқат, ненің жалған екендігіне ой толғап, өзінің өзгеге деген ойы мен әрекетін ақтайтын немесе құптамайтын пікірлер іздейді. Бұл ізденіс үрдісі адамда ішкі диалог түрінде болып жатады. Өз-өзімен сұхбаттасу адамға өзіне деген қарым-қатынасында зерттеуші ұстанымын ұстауға мүмкіндік береді. Өз-өзімен-ішкі сұхбат құру-рефлексия болып табылады.Тура мағынада рефлексия (латын тілінде reflexio) дегеніміз-бұл кескін, сұл

Эрнст Кассирерудің айтуынша, рефлексияның мағынасы «барлық бөлінбеген ағындардың сенсорлық құбылыстарының ішіндегі кейбір тұрақты элементтерді бөлу қабілеті, оларды оқшаулап, сол элементтерге ажырамай көңіл бөлу»

Ғабит Айдарбектің айтуынша, рефлексия деген - бұл керемет зат!!! Психологияда, рефлексияны карастыруда топ жаргандардың бірі А. Буземан (1925—1926 ж.). Осы кісінің түсіндіруі бойынша, рефлексия - «сыртқы әлеммен кез келген тәжірибені өзіне аудару».

Әртүрлі философиялық жүйеде рефлексияның мазмұны бірдей емес. Лоқтың ойынша, түйсік сыртқы заттармен тікелей ұштасады, ал бақылау сананың ішкі іс-әрекеттеріне бағытталғанда рефлексия ерекше білімнің бастамасы болмақ. Лейбниц үшін, рефлексия - адамның жан дүниесіндегі өзгерістерге көңіл бөліп, елеушілік, Юмнің ұйғарымынша, идеялар - сырттан қабылдайтын әсерлерді рефлексиялау. Гегель үшін, рефлексия - екі түрлі нәрсенің мысалы, мен құбылыстың өзара бейнеленуі. <<Рефлекстеу>> термині сананы өз-өзіне үңілдіруді өз психикалық күйіне ой жүгіртушілікті сипаттайды

«Рефлексия» деген сөздің өзі «артқа қарау, көрсету» дегенді білдіретін «reflexio» деген көне латын сөзінен шыққан. Шет тілдер сөздігінде рефлексия ой електен өткізу, өзін – өзі тану, өз – өзіне есеп беру деген сөз. Бұл адамның өз іс-әрекетінің заңды түрде жүзеге асуының теориялық формасы.

Философия ғылымында рефлексия 1) ақыл мен ойлаудың өзіне жүгіну қабілеті, 2) жаңа білім алу мақсатында білімді талдау, 3) ақылы мен рухани жай-күйін өзін өзі бақылау; 4) өзін жүзеге асыру негізіне бағытталған зерттеу актісі деп түсіндіріледі.

Рефлексия - өзіндік тәжірибе, өзін-өзі тану мен өздігімен үйрену туралы ойлану. Ол білім алушыларға өзінің үйрену әрекеттері мен амалдарын айқындау мен нақтылау, үйренудің мақсат-міндеттерін тұжырымдау, үйрену нәтижелерін сараптап, ой елегінен өткізу мүмкіндіктерін береді.

Сонымен рефлексияда адам әрекеттерін бір мезетке тоқтатып, жан-жағына байыппен қарап, өзіне мынандай сұрақтар қояды: «Мен кіммін? Қандаймын? Не істеп жатырмын? Осы әрекеттерімнің мақсаты қандай? Мен қалай әрекеттенудемін? Бұл маған не береді? Мен мұны қалай қолданамын? Маған мұны қалайша өзгертуге болады? Енді не істеймін?» Бұл сауалдарға ол өз алдында бүкпесіз шындық тұрғысынан адал түрде жауап береді, басқа да сұрақтарды туындатып, оларға да жауап іздейді. Адамның өзімен өзі жасаған диалогы осылайша жалғаса береді, тіпті үздіксіз сипат алады. Абай кезінде « Егер де есті кісілердің қатарында болғың келсе, күнінде бір мәртебе, болмаса жұмасында бір, ең болмаса айында бір өзіңнен өзің есеп ал!» деп бекер айтпаған болар.

Мұғалім әр оқушының «ішкі жан дүниесін» көрсету үдерісі арқылы рефлексиялық үдеріс қызметін атқарып отырады. Мұғалім зерттелетін объекті туралы өз пікірі болып қана қоймай, сонымен қатар оқушының осы объекті туралы қандай ұғымы бар екенін білуі тиіс. Сондықтан әрбір мұғалім өткен сабағына оқушыдан кері байланыс алып, рефлексия жүргізуі, оқыту үдерісін ойлану әдісі ретінде қарастырады. Кері байланыс алу арқылы…