Мұнай өндірудің экологиялық проблемалары ғылыми жоба

Мұнай өндірудің экологиялық проблемалары

Қатысушының аты-жөні: Бимахан Шұғыла

Қызылорда облысы

Жаңақорған ауданы

Қаратөбе ауылы

№229 « Абызтөбе » орта мектебі

8 сынып оқушысы

Жетекшісі: Дауылбаева Айнұр

Жұмыстың тақырыбы: Мұнай өндірудің экологиялық проблемалары

Мақсаты: : Мұнай және оны өндірудің экологиялық проблемалары және табиғатқа зиянын түсіндіру.

Жоспары:

І. Кіріспе бөлімі.

1/ Мұнай жайлы мәліметтер

ІІ. Негізгі бөлім

1/ Мұнайдың шығу тарихы

2/ Мұнай өнімдері

3/ Қолданылуы

4/ Мұнайдың экологиялық зияны

ІІІ. Қорытынды

1. Ұсыныс

2. Пайдаланылған әдебиеттер

І/ Мұнай жайлы мәліметтер

Мұнай - көміртегілер қоспасы болатын, жанатын майлы сұйықтық; қызыл-қоңыр, кейде қара түске жақын, немесе әлсіз жасыл-сары, тіпті түссіз түрі де кездеседі; өзіндік иісі бар; жерде тұнбалық қабатында орналасады; пайдалы қазбалардың ең маңызды түрі. Мұнай жер қыртысында 1,2-2 км тереңдікте немесе одан да тереңіректе және теңіз түбінде кездеседі. Қазақстан Республикасы мұнайға бай елдердің бірі. Мұнай Атырау, Маңғыстау, Ақтөбе, Қызылорда облыстарында өндіріледі.Біздің елімізде мұнай өндіріле бастағанына 100 жылдан асты. Доссор мен Мақат кәсіпшіліктерінде мұнай Бірінші дүниежүзілік соғыс қарсаңында (ХХ ғасырдың басында) өндіріле бастады. Мұнай-әртүрлі көмірсутектердің күрделі қоспасы. Мұнайдың құрамы табиғатта кездесетін орнына байланысты әр түрлі болады. Мысалы, ембі мұнайында күкірт,алкандар (парафиндар) , т.б. жоғары молекулалы көмірсутектер тәрізді қоспалар аз болады. Сондықтан одан жоғары сапалы бензин өндіріледі.Табиғи көмірсутектердің ішіндегі ең маңыздысы –мұнай. Мұнай – теңіз хайуандары мен өсімдіктерінің баяу ыдырауының нәтижесінде түзілген. Мұнай - қара қоңыр түсті өзіне тән иісі бар май тәрізді.Мұнай – табыс көзі, зор байлық, үлкен қазына. Қазіргі кезде бүкіл әлем мұнай өні

Мұнай – органикалық заттардың күрделі қоспасы.Кез келген мұнайдың құрамында үш түрлі : қаныққан , циклопарафин, аромат көмірсутектер кіреді. Олардан басқа органикалық қышқыл, күкіртсутек, күкірт, органикалық қосылыстар бар . Шығарылатын мұнайды шикі мұнай ,судан тазартылған тауарлық мұнай дейді .

Ерден Нығыметұлы Әзербаев (1912-1975). Қазақ арасынан шыққан тұңғыш химия ғылымдарының докторы, академик. Қазақстанда органикалық химияның әртүрлі салалары – көмір химиясының, мұнай химиясының, ацетилен химиясының дамуына және органикалық синтездің қалыптасып, өркендеуіне көп еңбек сіңірді.

Мұнайдың шығу тарихы

Мұнайды ең алғаш рет ертеде шығыс халқы пайдаланған. Ең алғаш болып мұнайды кәдеге жаратқан Тигр мен Ефрат өзенінің бойын мекендеген шумария мемлекеті. Ал, 2800 – 3500 жыл бұрын Суза қаласының маңынан табылған көне құмыра ыдыстардан мұнай жұғындылары табылған, сол деректерге сүйенсек Иран халқы мұнайды сол кезде тауып, пайдаланған. Мұнай б.э.б алты мың жыл бұрын пайда болған.Ең алғаш Еврата жағалауында, Керчта,Қытай мемлекетінде Сычуань елінде болған.Мұнай туралы қолжазбалар ежелгі тарихшы ,географтар :Герадот, Плутарха еңбектерінде кездеседі.Тек ХХ ғ бастап шикізат ретінде отынға , органикалық қосылыстарға пайдаланыла бастады.

Мұнайдан алынтын өнімдерді келесі топтарға жіктеуге болады.

1. Жанар май (отын)

2. Мұнай майлары

3.Парафиндер , вазелиндер.

4. Мұнай битумдары;

5. Жарықтандырушы керосиндер.

6. Еріткіштер;

7. Басқа мұнай өнімдері (кокс, күйе консистентті майлайтын майлар; мұнай қышқылдары және т.б).

Қолданылуы: Мұнай және оның өнімдерінің қолданылуы. Мұнайдың еліміздің экономикасындағы маңызы зор. Мұнай экспортқа шығатын негізгі өнімнің бірі. Ол- сұйық отынның басты көзі. Елімізде қалған мұнайдың басым көпшілігі

(90%-ке жуық) әртүрлі жанармайларға айналдырылады. Мұнай өнімдері энергия көзі ретінде электр станцияларында,отын ретінде жерүсті, су және әуе көліктерінде пайдаланылады. Мұнайды өңдеу арқылы тек жанармайлар мен жағармайлар ғана емес, сонымен қатар химия өнеркәсібіне қажетті басқа да заттар алынады. Мұнайды өңдегенде түзілетін газдар химия өнеркәсібінің бағалы шикізаттары болып табылады. Олардан пластмассалар, синтетикалық және жасанды талшықтар, синтетикалық көксағыз бен резеңке, синтетикалық жуғыш заттар, тыңайтқыштар, қопарылғыш заттар, бояулар, дәрі-дәрмектер, т.б көптеген заттар алынады.

Мұнайдың экологиялық зияны

Мұнай өңдеудің зияны.

«Алмақтың да салмағы бар » -*демекші сутекті қазба байлықтарды өндірудің ұлғаюының кен орындары орналасқан аймақтағы экология және жер қойнауына тигізетін қатерлі әсері жайында. Мамандардың есебі бойынша, жерастынан алынған бір тонна мұнаймен бірге 500 кг ілеспе газ шығатын болса, оның құрамында 160 кг улы заттар болуы мүмкін. Сондықтан ілеспе газды ауаға жібере беруге, немесе бүгінгідей шырақ түрінде өртеуге болмайды, адам жүйкесіне ауыр әсер етеді, ауруларға…