Мұқағали шығармашылығына арналған әдеби сазды кеш

КММ «Күншалған орта мектебі»

Кешті өткізген: қазақ тілі және

әдебиет пәні мұғалімі

Санакова А.Ж.

2019 оқу жылы

Мұқағали – мәңгілік ғұмыр

1-жүргізуші: Қайырлы күн, қадірменді жыр сүйер қауым!

2-жүргізуші: Қазақтың қара өлеңін кие тұтқан, жүрегінің түбінен қайнап шыққан асыл жырлармен қалыңжұртшылықтың махаббатына бөленген Мұқағали Мақатаевтың шығармашылығына арналған «Мұқағали – мәңгілік ғұмыр» атты әдеби сазды кешімізді бастауға рұқсат етіңіздер.

1-жүргізуші: Күй ойнайды қазағымның қанында

Күй ойнайды қазағымның жанында

Жүрегінің, жүрегінің дүрсілі

Күмбірлеген домбырасы басында.

2-жүргізуші:Домбыра, жүрегіммен үндес едің

Өзіңмен сырласымдай үндесемін

Бабамнан қалған мұра сен болмасаң

Өмірдің не екенін білмес едім

1-жүргізуші:Көрер едің

Шаламын ба, отпын ба

Берер едің

Ақынмын ба, жоқпын ба

Кектендірген хан Жәңгір де жоқ мұнда

Кектенетін Махамбет те жоқ мұнда

2-жүргізуші:Сырым да осы

Жырым да осы

Алдыңда

Байқашы бір

Бықсыдым ба, жандым ба

Махандар жоқ

Махандардың сарқыты –

Мұқағали Мақатаев бар мұнда, - деп бір күндік сәуледей

ағып өткенқазақ жырының шоқ жұлдызы Мұқағали Мақатаев – мәңгілік ғұмыр.

1-оқушы: (Қыздарбек З)

Бүгін менің туған күнім ой, бәлі-ай!

Мына адамдар неге жатыр тойламай

Банкет жасап берер едім өзім-ақ

Тәңірдің бір жарытпай-ақ қойғаны-ай.

Мына дүние неге жатыр үндемей

Алаулатып тойдың шоғын үрлемей

Құшақ-құшақ гүл шоөтарын лақтырып

«Мынау –шапан, мынау-атың, мін» демей

2-оқушы: (Жексенова С)

Мына жұртқа жақпады ма әлденем,

Бекер өмір сүргенім бе әлде ме.

Халқым, сенің қасиетіңді білем деп,

Босқа өмірім өтт ме екен әуремен.

Айтамын деп қуанышынң, мұңыңды

Басқа арнаға бұрдым ба әлде жырымды!

Мен бәрібір өзіңменен бір болам

Өзегіне тепсең – дағы ұлыңды.

Тойланбаса бойланбасын не етейін

Той көрмей-ақ, сый көрмей-ақ өтейін.

Қаламымды берші маған, бәйбіше

Болашаққа арық жазып кетейін.

1-жүргізуші: М.Мақатаев 1931 жылы 9-ақпанда Алматы облысының Нарынқол ауданындағы қарасаз ауылында дүниеге келді. Әкесі Сүлеймен осы өңірде колхоз ұйымдастырушысы болды. 1941 жылы майданға аттанып, содан оралмайды. Шешесі Нағима қарапайым шаруа адамы еді.

2-жүргізуші: балалық шағынан-ақ ақын ерте есейді, еңбекке ерте араласады. Орта мектепті бітірген соң ауылдың хатшысы, қызыл отаудың меңгерушісі, комсомол қызметінде болады. 1954-1962 жылдыр арасында қазақ радиосындадиктор болды, 1962-172 жылдар аралығында «Социалистік Қазақстан», «Қазақ әдебиеті», «Мәдениет және тұрмыс», «Жұлдыз» журналдарында бөлім меңгерушісі, 1972-1973 жылы Қазақстан Жазушылар Одағында әдеби кеңесші болып жұмыс істейді.

1-жүргізуші: Мұқағалидың тұңғыш өлеңі 1948 жылы Нарынқол аудандық «Советтік шекара» газетінде басылды.

Мұқағали поэзиясы – таңғы шықтай мөлдір поэзия. Ақынның «Дариға жүрек», «Аққулар ұйықтағанда», «Өмір-дастан», «Атамекен», «Райымбек, Райымбек» т.б. кітаптары жарық көрді.

2-жүргізуші: Ақынның «Аманат» жыр жинағы 2000 жылы Мемлекеттік сыйлыққа ие болды. Бүгінде Мұқағали ақынның 13 кітабы бойынша 1834 өлең, 19 поэмасы бар екені анықталып отыр.

Мұқаңның 35 мың жолға жуық өлеңі поэзия сүйер қауымның іздеп жүріп оқитын жырына айналды. Ақын өлеңдеріне 100-ден астам әндер жазылды.

1-жүргізуші: Бүгінде ақынның ортамызда болмағанына налимыз, ал медет тұтарымыз – алып ақынның өзінің көзіндей көрінетін өркеш-өркеш өлеңдері халқынанқалтықсыз бағасын алып, келер ғасырға керуен көшін сенімді түрде ұзатып барады. Азаматтық пен адамгершілікті асқақ мұраты санаған ақынның жүрек сырлары шынайы болмысымен, ақиқаттың алдында аласармауымен қымбат та құнды.

2-жүргізуші: Мұқағали – біздің замандағы ғажайып ақындардың бірі. Ақынның өзі «Егер сіздер шынымен менің өмірбаянымды, шығармашылығымызды зерттемек болсаңдар, онда мен не жазсам, соның бәрін түгел оқып шығуды ұмытпағайсыздар. Мен өз өлеңдерімнен бөліп қарамауларыңызды өтінемін» деген екен.

3-оқушы: (Бахмешов Қ)

Қалқам,

Мен Лермонтов, Пушкин де емен

Есенинмін демедім ешкімге мен

Қазақтың қара өлеңі – құдыретім

Онда бір сұмдық сыр бар естілмеген.

Жат жерді жастанғанда жазатайым

Қанымен жазды мүмкін ағатайым

Қасиетіңнен қара өлең, айналайын

Қазақтың дәл өзіндей қарапайым.

Түзу-түзу жыртылған аңыздайын

Аңызыма неге нәр тамызбайын.

Қара өлеңі қазақтың қаза болса

Қара көзден неге қан ағызбайын.

4-оқушы: (Абдрахманова А)

Іздемпаздық менің де бар өнерім

Будан жасап бидай мен тары егемін.

Қазан-миым бәрін де қайнатады

Дара қойып қазақтың қара өлеңін.

Абайға тән маған да тән сыбаға

1-жүргізуші:Осы менің отырып оңашада

Оқитұғын намазым әр жұмада.

Ақынмын деп мен қалай айта аламын

Халқымның өзі айтқанын қайталадым.

Күпі киген қазақтың қара өлеңін

Шекпен жауып өзіне қайтарамын.

2-жүргізуші: «Құлақтан кіріп бойды алар

Әсем ән мен тәтті күй

Көнілге түрлі ой салар

Әнді сүйсең, менше сүй» деп, Абай атамыз айтқандай, келесі кезекті әнге береміз.

Ән: «Нұр жауып тұрған көктемде» (Жексенова С)

5-оқушы: (Бахмешов А)

Жазылар естеліктер мен туралы

Біреулер жан еді дер өр тұлғалы.

Біреулер тұлпар еді дер де мүкін,

Бұтінделмей кеткен бір ер – тұрманы.

Аңыз ғып айтар мүмкін қылығымды,

Қылығымды ұнатқан жұлынуды.

Жақсы көрер дер мүмкін «жылынуды»

Әйтеуір қазбас былық-шылығымды.

6-оқушы: (Қайырбаев Е)

Жоқ жанды қиған емес жамандауға

Сол үшін рақмет адамдарға!!!

Білемін, әйтеуір бір замандарда

Жүреді жүз жыл жасап жамае қарға...

Жазылар естеліктер нешеленген

Көрерміз оның бәрін пешенеден

Әйтеуір білетінім бір-ақ нәрсе-

Көшеді өлең немесе өшеді өлең.

Қулары таудвң қызыл түлкісі дер

Момындар біздің үйдің кірпіші дер.

Мәңгілікке өзімен ала кеткен

Менің нәзік жанымды кім түсінер!

7-оқушы: (Сматаев Д)

Мұқағали ақын атам

Бар халықты тамсандырған.

Өлеңімен, жырларымен,

Қазақтарға ойға салған.

Мұқағали ақын атам