Музыка барлық дертке ем туралы мақала мектепке дейінгі балаларға

Музыка барлық дертке ем (баяндама)

Музыка (грек. muzike, тура мағынасы – музалар өнері) – негізінен әр биіктіктегі дыбыстардан (тондардан) тұратын, адамға өзінің белгілі бір әсер ететін, өмір шындығын дыбыстық көркем образдар арқылы бейнелейтін өнердің бір түрі.

Музыканың адам өміріндегі мәні ерекше. ”Ән жоқ жерде, адам тірлігі де жоқ” деп Ю. Фучек өте тауып айтқан. Музыка адамды шаттыққа бөлеп, мұң - зарын сейілткен. Музыканың әсері мен ықпалының күштілігі соншалық, ол адамдардың мінез - құлқы мен салт - дәстүрін де өзгерте алады екен. Музыка дегеніміз — сырлы да сиқырлы дыбыс. Ал, дыбыс – табиғат. Табиғатсыз тіршілік жоқ болса, дыбыссыз музыка жоқ. Әуен көптеген сансыз дыбыстан құралады. Табиғаттан пайда болған жаңбыр, дауыл, жел үні, су сылдыры, құстардың әні, аңдардың үні мен қимылы, жан - жануарлардың боздауы, кісінеуі т. б. дыбыстарға еліктеуден әуен құралады. Мысалы, талантты сазгер Нұрғиса Тілендиевтің ”Құстар қайтып барады” әнінің ырғағына бір сәт құлақ түріп, зейін қоя тыңдаңызшы. Құлаққа құстардың қиқуы келіп, ол үн жүрегіңді баурап, көңілді мұң шалмай ма?!Халқымыздың білгір сазгері, академик Ахмет Жұбанов музыка жайлы: ”Қазақ халқының талантты күйшілерінің күйлерінде құлаққа әрең естілетін шөптің сыбдыры, кең далада келе жатқан жалғыз жолаушының әні, аспанда қалықтап жүрген қайсар бүркіттің қанатының суылы бар…” — деп ерекше тебірене жазыпты.Жақсы ән мен сазды музыка – жан азығы. Әсем ырғақты, жан тербетер ән, сазды музыка тыңд

Қытай мен Грекияда музыканың емдік қасиеті жайлы ертеде ақ белгілі болып, ол біздің дәуірімізге музыкатерапия немесе вакалотерапия ретінде жетіп отыр. Музыканың дыбысына, ырғағына байланысты адам организмі әрқалай әсер алады. Сондықтан, оны кейбір жүйке ауруларын емдеуге, олардың алдын алу мақсатында пайдаланатыны белгілі. Мысалы, әсерлі музыка эндокринді бездер қызметін едәуір жақсартады да, гормондар бөліну күшейе түседі. Музыка ас қорыту тізбегіне де жағымды әсер етеді. Музыканың адамға әсері оның қандай аспапта орындалуына байланысты. Мысалы, сыбызғы үні қан айналымына, жүрек тамырларына пайдалы әсер етсе, скрипка мен фортепиано адамның жанын жай таптырып, жүйкесін тынықтырады екен. Ал, қазақтың екі шекті музыкалық аспабы қоңыр домбыраның күмбірлеген үні, киелі қылқобыздың жүрек елжіретер сырлы сазы қалай сізді бей - жай қалдыра алады?

Музыка - адамның жан дүниесін, көңіл-күйін, сезімін бейнелеуде ерекше маңызды орны бар өнер көзі. Мүмкіндігі шектеулі балаларға сөйлемей-ақ өзін қоршаған ортаға деген эмоциялық қатынасын білдіруге, тіл интонациясын, көңіл-күй сипатын жеткізуге мүмкіндік береді.

Музыка терапиясы деген не?

Музыка терапия қазіргі кездері невроздар мен неврастения секілді ауруларды емдеу мақсатында, шаршап, ұйқы қашқан кезде жүйкені тыныштандыратын ем ретінде пайдаланылып жүр. Музыкатерапия гипертониялық, жүректің ишемиялық аурулары мен нейроциркуляторлық дистония сырқатын емдеуде де қолдау тапты. Ғалымдар музыканың тіршілікке қандай пайдасы барын анықтау үшін бірде мынадай тәжірибе жасаған. Гүл өсірілген плантацияның бірінде үнемі жанға жайлы сазды музыка ойнап тұрған да, ал екінші бір плантациядағы гүлдер музыкасыз жай тәсілмен өсірілген. Тәжірибенің қорытындысында ғалымдар музыка ырғағымен өскен гүлдердің жақсы да әсем болып өскенін анықтаған.

Музыка терапиясы мүмкіндігі шектеулі балалардың біршама проблемаларын шешуге мүмкіндік беретін, заманауи емдік терапия: біріншіден баланың психологиялық қорғанышын жеңдіреді, бала мен ересек адамның қарым-қатынасқа түсуіне ықпал етеді, белсенділігін арттырады, шығармашылық мүмкіндіктерін оятады. Ән айтуға, аспапта ойнауға, музыка тыңдауға, билеуге, музыкаға елтіп қозғалуға жетелейді.

Музыка мұғалімінің басты қызметіне балаларға музыканың мазмұнын тыңдауға үйрету, мәнерлеп орындату, музыка мен өмірдің байланысын көрсету (музыка адамның мінезін қалай жеткізеді?), балалардың өз мінезін тәрбиелеуін қадағалау, қандай көңіл – күйлер болатынын көрсету жатады.

Менің жұмысымда жеке баламен дәріс жүргізу барысында ұстанатын педагогикалық негізгі принцип - жеңілден ауырға біртіндеп өту принципі. Әр баланың диагноздарына, қабілеттеріне қарай топтастырып, логопедтің көмегімен бірге қабылдауға айтуға жеңіл ырғақты жаттығуларды бекіту.

Күнделікті белсенді құрылған оңалту шараларының нәтижесінде мүмкіндігі шектеулі балалардың проблемаларын шешуге болады. Ең бастысы арнайы оқыту, тәрбиелеу әдістерін тиімді қолданып,сапалы жүргізгенде аурудың салдарын жеңілдетуге, кемістіктерді түзетуге қол жеткізуге болатынына көз жеткізіп келеміз. Әрине біз алдымызға қойған түзету мақсаттарына жалғыз музыка терапиясы арқылы ғана емес, барлық мамандармен кешенді түзету жұмыстарын жүйелі жүргізгенде жетеміз.