Музыка сабағында сын тұрғысынан ойлауды дамыту

ӘН-ӘУЕЗ САБАҒЫНДА ОҚУШЫЛАРДЫҢ СЫН ТҰРҒЫСЫНАН

ОЙЛАУ ТЕХНОЛОГИЯСЫ АРҚЫЛЫ ШЫҒАРМАШЫЛЫҒЫН

ДАМЫТУ КІБІТ ГҮЛНАР ӘБДІРАХМАНҚЫЗЫ Қызылорда облысы Қазалы ауданы Әйтеке би кенті №170 қазақ орта мектебі

Ж о с п а р ы :

І. Кіріспе А) Сын тұрғысынан ойлау технологиясы арқылы пәнге деген қызығушылығын арттыру жолдары

ІІ. Негізгі бөлім А) Ән-әуез сабағында оқушылардың сын тұрғысынан ойлау технологиясы арқылы шығармашылығын дамыту Б) Жеке тұлғаны дамытудағы ән-әуез пәнінің маңызы

ІІІ. Қорытынды бөлім Танымдық ойындар арқылы оқушылардың қызығушылығын арттыру

“Бақыт жолы тек білімнен табылар”

Ахмет Игунеки

Ертеңгі келер күннің бүгінгіден гөрі нұрлылақ болуына ықпал етіп адамзат қоғамын алға апаратын құдірет күші тек білімге ғана тән. Қазақстан Республикасының Президенті Н.А.Назарбаевтың Қазақстандықтарға жолдауында айтылғандай “Ғасырдағы экономикалық және әлеуметтік ұмтылыстағы негізгі жетекші күш адамдар. Олардың еркі жігері, табандылығы – білімі” Білім біреудің басты мәселелері өмір сүріп отырған қоғамымызда әртүрлі мәселелерді интеллектуалды деңгейде шеше алатын, сын тұрғысынан ойлай алатын, жергілікті мемлекеттік және халықаралық проблемалар шешімге көмектесе алатын азаматтарды жетілдіру қажет – дейді. Мектеп ойлау мен үйренудің интеллектуалдық күшейткіш орталықтары, олардан шыққан ақпараттар, ойлаудың соңғы шегі болмай оның катализаторы болуы керек. Выготскийдің ұсынысы бойынша ойлаудың ең жоғарғы сатысы адамдар арасындағы қатынастар туындаған. Оқу процесінде іс- әрекет пен мазмұн тепе-теңдікте болуы тиіс. Оқушы білімнің мазмұны мен қажеттілікті түсінген жағдайда оны жүйелі пайдалана алады. Алға қойылған мақсаттарды орындау үшін еліміздегі ақыл ойлы оқушы жастарымыздың шығармашылық потенциалын жан-жақты өсіруге қою қажеттілігі туындайды. Оқушылардың қосымша білім алуға қызығушыл

2. Мағынаны тану - өз бетімен жұмыс жасау. Білемін, білгім келеді, үйрендім. 3. Ой-толғаныс – ВЕНН диаграммасы, семантикалық карта Оқу процесінде оқу әрекетттерін арттыру үрдістері 3 мақсатты көздейді. 1. Көп деңгейлік. 2. Интеграцияланған. 3. Дамыта оқыту Бағдарламаның негізгі мақсаты: - оқушыларға кез-келген аудиторияда мазмұнға сын тұрғысынан қарауға аудиториялық сабақта үйрету, қоғам дамуында жеке тұлғаны саналы шешім жасау білуге баулу. Оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлау технологиясының құрылымы.

1. Оқутдың негізгі мақсаттарын айқындау. 2. Оқу танымдық қызығушылығын арттыру 3. Бірлескен іс-әрекет формаларын белгілеу 4. Мағынаны тану – білім көздерімен жұмыс. 5. Топтық немесе ұжымдық іс-әрекет. 6. Ой-толғаныс немесе ұжымдық рефлексия 7. Түпкі нәтижені талдау, бақылау, бағалау Білім үздіксіз жетілдірген жағдайда ғана оқушының танымдық, шығармашылық қабілетін дамытып, ғылымға деген қызығуын қалыптастыра алады. Мұғалім жаңалық жаршысы ретінде оқытудың тиімді тәсілдерін, озық тәжірибелерді сараптап шығармашылық ізденіс үстінде болуы керек. Білім даяр күйінде берілмеу керек. Оқушы оған қауырт ой еңбегі арқылы келуі қажет. Осы принципке сай ұлттық педагогиканың негізін салушы Ж. Аймауытов былай деген: “Оқытудың түп қазығы – еңбек. Өмірдегі сан алуан құбылыстарды, нәрселерді сол тақырып төңірегінде жинап, қосып түйдектеп, біріктіріп оқыту арқылы шәкірт психологиясында орайластыру” Осы принципке сай бірлескен жұмыс болжау, кең ауқымды лекция әдістерін пайдаландым. Оқыту жедел қарқынмен жүргізіледі. Өткен тақырып жаңа тақырыпқа, жаңа тақырып білімге негіз болады. (ББҮ кестесі, еркін жазу, топтастыру) Сабақты ұғындырып бекіттіру және алға басу үшін салыстыру әдістері пайдаланылады. Ұқ

1. Жаңа материалды игерту барысында сұрақтарды бере

отырып, балаларды ойын дамыту, яғни ой қозғаудан бастау, жаңа сабақты ашу. 2. Толығырақ меңгерту барысында семантикалық картамен

жұмыс жасаймын.

3. Баланың ой-өрісін дамыту мақсатында тест түрлерімен жұмыс

жүргіздім. (толықтыру тесті, таңдау тесті, балама тесті) 4. Деңгейлеп саралап оқыту технологиясы бойынша топқа бөліп

жұмыс беру. Негізгі мақсатым: баланың білім біліктілігін дамыту, таным шығармашылығын арттыру. Мұғалімнің дамыта оқытудағы басты міндеті оқу материалын оқушыға дайын күйінде көрсету емес, оқушымен бірлесіп жалпы іс-әрекетті ұйымдастыру отырып, алға қойылған міндеттерді түсіндіру. Оларды шешудің тәсілдерін, жолдарын іздестіру. Сын тұрғыдан, сыни ойлау дегеніміз не? Белгілі бір идеяларды қабылдай отырып атын неге қатысты екенін зерттеу, оларды жеңіл септикалық ойларға қарсы қоя салыстыру, сол идеяларға қарсы көзқарастармен тепе-теңдікте ұстап зерттеу, оларға сеніммен қарайтын белгілі бір жүйелікке түсіріп қолдану. Бұл бағдарламамен оқытқан мұғалім мына стратегияны жақсы жасай алуы керек.

1. Оқыту мен үйретуді үш деңгейін түсіне және суреттей алу

керек 2. Әртүрлі сабақтың ұтымды жерлерін орынды қолдана білу 3. Сын тұрғысынан ойлау адамның түсіну қабілеттілігін, өзінің

білетіні мен ойын саралай білуді талап етеді 4. Сын тұрғысынан ойлау үшін уақыт, зейін және мақсат керек.

Ал, мұғалімнің негізгі міндеті өз ойын, пікірін айтқысы келген оқушыны тыңдау, оның логикасын түсіну, қате пікірді бірден жоққа шығармай, өзара пікір алысу барысында түзету. Сабақ беру барысында негізгі қамтитын міндетіміз тәрбие беру және білім беру. Тәрбие берудег міндеттер: халқымыздың әндерін, музыкасын үйренуіне балалардың сүйіспеншілігін ояту, оны құрметтеуге және әдет-ғұрпы мен салт дәстүрі жөніндегі түсініктерін қалыптастыру. Әсемдікке, сұлулыққа деген сезімін дамыту, әрбір шығармалардан эстетикалық ләззат, әсер алуға тәрбиелеу. Өмірмен байланыстылығын түсіндіру халық музыкасымен әндерінің кешегісі мен бүгінгісінің сабақтастық дәстүріне балалардың назарын аудару болып табылады. Білім берудег міндеттер: Баланың музыканың қабілетінің дамуына себепші болу, ырғақты сезімге, есте білу, есте сақтау қабілетін дамыту. Музыканы тыңдау және ән айту барысында музыкалық сауаттылық элементтерінен білім беру. Оқушы бойындағы қабілетті, өнер үлгісін одан әрі дамыту. Музыка мен аспап музыкаларын өзара байланысын меңгеру барысында оқушы білімін тереңдету. Мен өзім ән-әуезден дәріс беретін кластарымда осы міндеттерді алға мақсат ете отырып, қазіргі таңдағы педагогикалық сан-саланы әдістеріме

керек” – деген А. Сейдімбеков сөзін еске алар болсақ, әрбір өлең тақырыбында қазақтың өмір шежіресі жатқандығы ұрпақ санасына құю әр мұғалімнің міндеті. Осы қағиданы бетке ұстай отырып төменгі кластан бастап балалар ірі композиторлық музыкамен танысады. Еліміздегі композиторлары өз шығармаларында халық музыкасын кеңінен пайдаланады. Алғашқы сабақтан бастап оқушыларды халық музыкасымен кәсіби музыкалық бір-бірімен байланысы мен айырмашылығын, өзара ұқсас жерлерін ажыратуға түсінуге үйрете бастайды. Осы бағытта сабақ беретін кластарымда жаңа технологияның түрлі әдістерін қолданамын. Әртүрлі әдістерді пайдалана отырып, әннің терең мазмұндылығын оқушыларға “ой тастау” әдісі арқылы дамытып отырамын. Сабақ барысында Отан туралы мақалдар мен нақыл сөздер жарысы ұйымдастырылады. Әр топ сөзжұмбақ шешуден жарысады. Бұл әдістерді пайдаланғандағы мақсатым оқушының жүрегіне Отанға, елге деген сүйіспеншілігін арттыру және ой-өрісін, ойлау қабілетін дамыту. Бұл менің 5-8 кластар үшін қолданып жүрген әдістерім. Кейібр оқушылардың сазгерлік таланты сабақ барысында байқалды және шыңдалды. Осы сөздерімнің айғағы ретінде менің шәкірттерім арасынан сазгерлер, айтыскерлер, күйшілер аудан көлемі ортасына

Дара тұлға

Балбырауын Күйші