Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ ойындар жинағы

Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ

Мақсатты: 1) ата-бабамыздан қалған өшпес мұра, көлемі жағынан шағын болғанымен мазмұны терең қымбат қазына мақал-мәтелдерді оқушыларға үйретіп ұғындыру;

2) ой белсенділігін , сөздік қорын мойындау;

3) отбасы дәстүрін сақтауға, ата-аналарын, қарттарды сыйлауға, құрметтеуге тәрбиелеу.

Жоспар

Ойынды ашу

Ойыншыларды таныстыру

Қазыларымен таныстыру

Ойын тәртібін түсіндіру

Мақалшылар сайысы

Көрермендермен ойын (Мақал- мәтелден айтыс)

Жұмбақшылар сайысы

Көрермендермен ойын (Жұмбақ шешу)

Мақалшы, жұмбақшы сайысы

Абайдың қарасөзі

Ән шашу

Қорытынды.

Барысы.

Мұғалім: Құрметті ұстаздар, оқушылар, сайысқа қатысатын ата-аналар, ұландар, бүгін 1-сынып оқушыларының аралығында отбасылық бағытта өтетін «Мың бір мақал, жүз бір жұмбақ » сайысын бастаун бастауға рұқсат етіңіздер.

Оқушы: Жанұямыз-сәніміз,

Отбасымыз-әніміз.

Біз бастадық сайысты,

Қош келіпсіз бәріңіз!

2-оқушы: Арым да, ардағым да анам екен,

Ана деген-мен үшін атамекен

Түн ұйқысын төрт бөліп берген сүті

Жүрегімде жыр болып жатады екен

3-оқушы: Өзің барда еш қатер де төнбейді,

Өзің болсаң шырағым да сөнбейді.

Асыл әке, мейіріміңді ойласам,

Жыр оралып, шабыт мені тербейді.

(Кезекпен)

Оқушылар:

Бұтағы бабасының,

Ұрпағы атасының,

Шуағы әжесінің,

Тұяғы әкесінің,

Тілегі анасының,

Тірегі ағасының,

Түлегі даласының,

Дарытқан бар асылын

Мен-қазақ баласымен!

1-жүргізуші: Мақал айтып көрейік, бүгінгі сайысы I айналымында мақал айту сайысы.

(Сайысқа қатысатын ата-аналар шақырылады.)

2-жүргізуші: Ойынды бастамас бұрын сіздерді осы сайысқа әділ баға беретін

әр айналымның есебін шығарып қортындысын айтатын қазылармен таныстырып өтетін. ( Қазылар таныстырылады. )

(1 айналым 3 тапсырмадан тұрады. 1-тапсырмада әр мақалшы өздері дайындап келген мақалдарын айтады. 2- тапсырмада мақалдың алғашқы жолын жүргізуші оқиды, ал ойыншы жалғастырады. Жалғастыра алмаса көрермен жалғастырады.

Әр ойыншыда белгі болады. Сол белгіні көтеру арқылы берілген тапсырмаларға кезегімен жауап береді. 3-тапсырмада екі ойыншы қалып, ұпайды аз жинаған мақалшы ойынан шығады.

Екі ойыншы өздері дайындап келген мақалдарын өзара айтып, сайысқа қатысады. Яғни бірінші ойыншы сол мақалда кездескен сөзі бар келесі мақалды айтады.)

I айналым

(Әр мақалшы өздері дайындап келген мақалдарын айтады. Мақалдың алғашқы жолы оқылады, ал ойыншы жалғастырады. Жалғастыра алмаса көрермен жалғастырады.)

Ананың көңілі балада,

Баланың көңілі далада.

Ананың сүті- бал,

Баланың тілі- бал.

Ұлдың ұяты әкеге,

Қыздың ұяты шешеге.

Анаңды Меккеге үш арқалап барсаң да

Қарызынан құтыла алмайсың

Көп жасаған білмейді,

Көпті көрген біледі.

Әдепті бала-арлы бала,

Әдепсіз бала – сорлы бала.

Қарт кісіні қадірле,

Өзіңді де қарт боларсың.

Ата көрген оқ жонар,

Ана көрген тон пішер.

Туған жердің қадірін,

Шетте жүрсең білерсің.

Қына тасқа бітеді,

Білім басқа бітеді.

Алтау ала болса, ауыздағы кетеді,

Төртеу түгел болса, төбедегі келеді.

Сөздің көркі-мақал,

Жүздің көркі-сақал.

1- жүргізуші: Екі ойыншы қалып, ұпайды аз жинаған мақалшы ойыннан шығады. Екі ойыншы өзара сайысады. Бірінші ойыншы мақал айтады, екінші ойыншы сол мақалда кездескен сөзі бар келесі мақалды айтады.

(I айналымның жеңімпазы анықталып II айналымға қатысады.)

Көрермендермен ойын (Айтыс)

Ұлдар мен қыздар болып екі топ құрып мақал айтысады. Жүргізуші бір мақал айтып бастайды, қай топ жалғастырса сол топ айтысуды бастайды.)

Білекті бірді жығар,

Білімді мыңды жығар.

Ақыл-тозбайтын тон,

Білім –таусылмайтын кен.

Күш білімде,

Білім кітапта.

Әдепті бала ата-анасын мақтатар,

Әдепсіз бала ата- анасын қақсатар.

Үлкенге құрмет,

Кішіге ізет.

Еңбектің наны тәтті,

Жалқаудың жаны тәтті.

II айналым

2-жүргізуші: Жұмбақ шешу сайысы. Ендеше ортаға бүгінгі сайыстың II айналымына қатысатын жұмбақшыларды шақырайық.

(Жұмбақшылармен таныстыру . Сайысқа қатысатын оқушылар шақырылады.)

1-жүргізуші: Бұл сайыс 2 тапсырмадан тұрады. 1- тапсырмада жүргізуші жұмбақ айтады, ойыншы жұмбақтын шешуін табады. 2- тапсырмада екі ойыншы қалады. Өздерінің дайындап келген жұмбақтарын бір-біріне айтып шешуін табады.

Жеңімпаз III айналымға өтеді.

Жаурағанды күлдірер,

Өз еркіне жіберсең,

Дүниені бүлдірер. (От)

Аласа ғана бойы бар,

Тоғыз қабат тоны бар. (Пияз)

Асқар тауда

Қалың орман,

Оны кейде

Шөптей орған. (Шаш)

Сақалы жоқ, шашы бар, бет-аузы жоқ, басы бар.

Белін бекем байлаған, қоқысты қоймай айдаған. (Сыпыртқы)

Бір үйге көзсіз боп басың сұғасың,

Бұл үйден көреген болып шығасың. (Мектеп)

Бетін адам ашады,

Білім нұрын шашады. (Кітап)

Қалпақты шымырды

Төбесінен ұрады.

Түзетуге қыңырды

Дәйім дайын тұрады. (Балға)

Көше бойлап аяңдайды,

Адам тасып аялдайды (Автобус)

Әжем уыстап сығып,

Далада кептірген.

Қатты әрі тәтті дәмі,

Кім бар жеп көрген. (Құрт)