Наурыз көженің адам ағзасына пайдасы туралы жоба, 1 сынып

«Наурыз көженің адам ағзасына пайдасы»

Дайындаған : 1б сынып оқушысы : Ғалым Ұлнұр

Жетекшісі: Мейрамова Раушан Акыловна

Мақсаты:

Наурыз көже туралы түсінік беру

Наурыз көженің ішіне қосылатын әр тағамға жекелей тоқталу, пайдасын білу

Наурыз көже – ұлттық тағам. Келер жылғы молшылық болсын деп наурыз тойында әрбір үйде міндетті түрде әзірленген. О ған бидай, тары, сүр ет, сүт, су, тұз сияқты кем дегенде жеті түрлі азықтық заттар міндетті түрде қосылуы тиіс. Тақ санын сақтап, мұндай заттар көбейтіле беріледі. Соғымнан арнайы сақталған мүшелер (қазы, қарта, шұжық, т.б.) де қосылады. Наурыз көжені халық арасында "тілеу көже”, "көп көже” деп те атай береді. Наурыз көжеге, наурызға арналып сойылған малдың асына Наурыз бата берілген соң, жиналған халық: "ақ мол болсын” деген тілек айтады.

Наурыз көже туралы түсінік

Наурыз көже 7 түрлі азықтан дайындалады

Су - тамақ рационындағы ең маңызды бөлігі. Сусыз тіршілік жоқ. Адам шөлдегеннен гөрі аштыққа шыдамды келеді. Организмде судың жеткіліксіз болуы шөлдеуге әкеліп соқтырады да, судың артық болуы жүрек - қан тамыр жүйесінің жұмысын қиындатады, ағыл - тегіл терлетеді, қалжыратады. Су - тіршілік көзі.. Су - табиғатта ең көп таралған зат. Біз суды күнделікті ас әзірлеуге, киім - кешек жууға, үй тазалауға, бақша егуге, жуынуға, өсімдік өсіруге т. б. тұрмыс әрекеттерінде қолданамыз.

Ет - ең негізгі тағамдық өнімдердің бірі. Еттің дәмі әр алуан тағамдармен жақсы үйлеседі. Еттің құрамында су, ақуыз , май , дәрумендер (В1, В2, В6), минералды тұздар бар . Пісірген кезде ет 40 пайыздай салмағын жояды. Одан суы, минералды тұздары бөлінеді де, ерітіндіге айналып, сорпаға шығады. Сорпасы нәрлі, еті жұмсақ, татымды, дәмді болсын деген етті салқын суға салып, отты ә дегеннен күшті жақпай, жай шымырлатып қайнату керек. Ет қайнап жатқанда көбірек сапырылса, сорпа дәмді және құнарлы болады.

Сүт - сүт қоректі жануарлардың сүт бездерінен бөлінетін сұйық зат. Сүттің өзі және одан жасалынатын өнімдер адам ағзасына пайдалы. Сүт өнімдері белок, бірқатар дәрумендерден және де минералды заттарға бай, сұйық болып табылады. Сүт кальциймен фосфорға өте бай. Сүтті баладан бастап, қарияларға дейін ішеді.

Құрт – ұлттық тағам. Ашыған айранды сабаға құйып, бірнеше күн іркіт жасайды. Сабада пісілген іркітті майы алынғаннан кейін үлкен қазанға құйып қайнатады. Іркіт баяу қайнап, жел көбігі таралғаннан кейін қоюланады. Суыған соң таза қапшыққа құйып, суын сорғыту үшін іліп қояды. Сарысуы ағып 5 - 6 күн бойы әбден…