Нуклеин қышқылдары мен АТФ құрылысы және рөлі туралы мақала

Күні:

Пәні: Биология

Сынып: 10-сынып

Cабақтытың тақырыбы : Нуклеин қышқылдары: а-РНҚ, т-РНҚ, р-РНҚ және АТФ, олардың құрылысы және жасушадағы рөлі.

Сабақтың мақсаты:

1. Білімділік: Оқушыларды РНҚ молекуласының ерекшеліктерімен таныстыру.

2. Дамытушылық: оқушылардың дүниетанымынын арттыра отырып, оқу материалдарын толық меңгеру

қабілетін дамыту.

3. Тәрбиелік: Ұйымшылдыққа тазалыққа тәрбиелеу.

Сабақтың көрнекілігі: тірек-сызба, Сызбанұсқа

Сабақтың пәнаралық байланысы: Химия.

Сабақтың әдісі: Сұрақ жауап,баяндау, кесте толтыру.

Сабақтың түрі: Шығармашылық .

Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі

А) сәлемдесу

Ә) түгелдеу

Б) оқушылардың назарын сабаққа аудару

ІІ. Үй тапсырмасын тексеру

1. Нуклеин қышқылдары дегеніміз не?

2. Нуклеин қышқылдарын алғаш тапқан кім, қай жылы неден алды?

3. ДНҚ құрамындағы мономерлерді ашқан кім олар қалай

аталады?

4. Пуриндік негізбен пиримидиндік негіздерді атап, олардың

сәйкестігін сипатта?

5. ДНҚ-ны зерттеуде М.Уилкинс пен Р. Франклин еңбектері қандай,

ДНҚ-кұрылысын қалай сипаттаған?

ІІІ Жаңа сабақ

РНҚ молекуласы да ДНҚ тәрізді полимер, оның мономерлерінің рөлін аденин, гуанин, цитозин және тиминнің орнында урацил нуклеотиді аткарады. ДНҚ-ға қарағанда РНҚ бір тізбекті болып келеді. Жасушадағы қызметтеріне қарай 1) акпаратты — аРНҚ;2) тасымалдаушы — тРНҚ; 3) рибосомалық -рРНҚ.Тасымалдаушы РНҚ (тРНҚ). РНҚ жасушаның ядросында да, протоплазмасында да кездеседі. Жасуша ядросындағы тРНҚ-ның мөл-шері 10%-дай, молекулалық массасы 25000-ға дейін болады. Суда жаксы ериді. тРНҚ-ның негізгі 0ызметі — нәруыз молекуласының синтезі кезінде рибосомаларға аминкышкылдарын тасымалдау. Әрбір аминқышкылының өзіне тән ерекше тРНҚ-сы болады. тРНҚ-ның саны амин-қыiқылдарының санына сәй-ес — 20. тРНҚ молекуласының 70—80 нуклеотидтен тұратын тізбегі сутектік байланыстар арқылы бір-бірімен әрекеттесіп, ұзын жіпше түзеді, оны І реттік құрылым деп атайды. РНҚ молекуласының бірнеше нуклеотиді комплементарлық принципке сәйкес бір-бірімен өзара байланысады да, оның пішіні жоңышка жапырағына ұқсайды. Мұны тРНҚ-ның екінші реттік құрылымы деп атайды. тРНҚ-ның Е бөлігінде ДНҚ-ның акпаратына сөйкес Үшөрім (триплет) болса, оғанқарама-карсы түрған Д бөлігінде үшөрімге (триплетке) сәйкес келетін аминкышкыльш жабыст

Рибосомалық РНҚ (рРНҚ). Жасушадағы РНҚ-ның 85%-ын рРНҚ құрайды. Рибонуклеин қышқылының бұл түрі рибосома органоид-а болады. рРНҚ-ның мол-ң массасы — 700000—300000. Ол рибосома органоидінде…