Нысанбай жырау 9 сыныпқа арналған ашық сабақ

САБАҚ:

Мектеп: № 5

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Керимбаева Д.Ж

Сынып: 9

Қатысқан оқушылар саны:

Қатыспағандар:

Бөлім тақырыбы

«Тарихи шындық пен көркемдік шешім» бөлімі

Сабақтың тақырыбы:

Нысанбай жырау «Кенесары – Наурызбай» жыры

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

9.1.1.1 әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасау;

Сабақтың мақсаттары

Нысанбай жыраудың «Кенесары – Наурызбай» дастанына сюжеттік-композициялық талдау жасау;

Бағалау критерийі

әдеби шығармаға сюжеттік-композициялық талдау жасайды.

Тілдік мақсаттар

Пән лексикасы және терминология: дүрі жауһар данасы, зеңбірік, Бұғыбай, ақ кіреуке, көк сауыт

Диалог және жазылым үшін қажетті сөз тіркестер: қырғыздан кегін алғалы, құз асып қалың Шөңгірден, құлақ шыңдап, құлаққа дәрі тұтанбай, шығыршығы жұқармай

Пәнаралық байланыс

Тарих

Мектеп құндылықтары

Академиялық адалдық: өзге адамдардың пікірі мен идеяларына деген құрмет, академиялық адалдық ұстанымдарын сақтау

Осыған дейін меңгерілген білім

Алдыңғы біліммен байланыстыру:

Нысанбай жырау туралы жалпы мәлімет

Жоспар

Жоспарланатын уақыт

Жоспар бойынша орындалуы тиіс іс-әрекеттер

Дереккөздер

Сабақтың басы

10 минут

Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Қызығушылықты ояту. Ой тастау: Кенесары – Наурызбай көтерілісі жөнінде бейнефильмді тамашалау, Нысанбайдың жоқтауын тыңдау.

Сабақтың тақырыбын ашып, мақсатымен таныстыру:

- Бейнефильмде 1837-1847 жылдар аралығында болған Кенесары ханның патшаның отарлау саясатына қарсы көтерілісі жөнінде айтылды. Кенесары хан бастаған ұлт-азаттық көтерілісіне бастан-аяқ қатысып, барлық оқиғаларды өзі көрген Нысанбай жыраудың Кенесары мен Наурызбайды жоқтауын тыңдадық. Нысанбай жырау осы тарихи оқиға жөнінде «Кенесары – Наурызбай» дастанын жазған. Бүгін осы дастанның ерекшелігін, құндылығын талқылау мақсатында ғылыми кеңесте бас қосып отырмыз. Кеңесте тарихшы, әдебиетші, өнер танушы ғалымдар өз пікірлерін ортаға салмақ, олай болса, кеңесімізді бастаймыз.

«Кенесары көтерілісі қырғыз жерінде» Марат Қаниевтың бейне-

фильмі,

үнтаспада Нысанбай жыраудың Кенесары

мен Наурызбай

ды жоқтауы

Сабақтың

ортасы

10 минут

15 минут

Мағынаны тану

Сабақтың мақсаты, тақырыбы, бағалау критерийі таныстырылады.

ΙΙ. Проблемалық сипаттағы сұрақ

Кеңесті жүргізуші:

- Құрметті кеңеске қатысушылар, дастанның тарихи негізі туралы қандай дәлелді пікір айтар едіңіздер?

«Тарихшылар» Кенесары – Наурызбай көтерілісі туралы мәлімет береді.

Қашан ?

Қайда?

Қандай оқиға?

1837 ж. қараша

Ақтауға

шабуыл

1838 ж. 26 мамыр

Ақмолаға

шабуыл

1843 ж. 27 маусым

Көтерілісті басуға

Лебедев отряды жіберілді

1845 ж. сәуір

Кенесары аулына

елшілер кірді

1847ж.

Қырғыз жеріне

Кенесары әскері басып кірді

Көтерілісшілер қырғыз жерінде

… (сол жердегі көтерілістің барысы бойынша түсінік беру)

Б2 бағытын басшылыққа алу.

«Әдебиетшілер» Нысанбай жырау мен оның дастаны жөніндегі деректермен таныстырады.

Нысанбай жыраудың өмірі мен шығармашылығы.

Өмір сүрген кезеңі мен ортасы

Атқарған қызметі

шығармалары

Дастанның жанрлық ерекшелігін, поэтикалық тілін талдау.

Жырдың жанрлық ерекшелігі, поэтикалық тілі

Дәлелдеме

Тарихи жыр

2. Тарихи-реалистік сипаттағы жыр

3. Батырлық эпос үлгісінде жырланған

4. Эпикалық оқиғаға лирикалық сипат берген

5.Батырларды психологиялық жағынан айқын айшықтаған

«Нысанбайдың бұл поэмасының бір зор қасиеті – эпикалық оқиғаға ақын лирика дәнін тамаша еге білген. Поэмада оқушының жан жүйесін босататын, ойын тербететін лирикалық мотивтер көп. Бұл поэмамен Нысанбай XIX ғасырдағы қазақ ақындарының арасында төрден орын…