Нысанбай жыраудың Кенесары Наурызбай дастаны 9 сынып

Сабақтың айдары: Бұқардан кейінгі аса ірі жорық жыршысы – Нысанбай жырау (М.Әуезов)

Түйінді ой

Кенесары - Абылайдың немересі. Әр кезде қазақ хандарының сенімді кеңесшісі, данагөй, ақылгөй жырауы қасында болған. Кенесарының атасы Абылайдың ақылшысы Бұқар жырау болса, Хан Кененің сенімді серігі, жақсы көрген ақыны Нысанбай жырау болды. Екі жырау да сол кездегі хандарымен бірге аумалы-төкпелі заманды басынан өткізді.

Ой қозғау

Нысанбай жырау кім,

шығармашылығы туралы не білеміз ?

“Кенесары-Наурызбай “ дастаны

Салыстырыңыз

Дастанның тарихи негізі туралы қандай дәлелді пікір айтар едіңіздер?

( шығарма тарихтағы қандай оқиғаға негізделіп жазылған,дәлелде )

Зерттеңіз Дастанның жанрлық ерекшелігін, поэтикалық тілін талдау.

1.Тарихи жыр

2.Батырлық эпос үлгісінде жырланған

Түйінді ой

« Нысанбайдың бұл поэмасының бір зор қасиеті эпикалық оқиғаға ақын лирика дәнін тамаша еге білген . Поэмада оқушының жан жүйесін босататын , ойын тербететін лирикалық мотивтер көп. Бұл поэмамен Нысанбай XIX ғасырдағы қазақ ақындарының арасында төрден орын алады .»

СәбитМұқанов

« Кенесары , Наурызбай туралы » ,1991 жыл

Қолданыңыз

1.Дастан неге « Кенесары – Наурызбай » деп аталған ? («Қырғыздағы қырғын», «Қазақтың соңғы ханы», « Көтерілістің күйреуі » емес ...)

2.Осы дастанды жырлаудағы ақынның басты мақсаты не деп ойлайсың ?

Түйінді ой: «Нысанбай жырында оқушының көз алдында ағып отырған қандай қызулы, жанды шындық бар. Барлық сөзінде сол жорықтың қуанышы мен қайғысы кеше ғана көз алдынан өткізген, көзі көргеннің жаңалығы бар. Көп қолмен бірге кешегі тарыққан қайғы, мұң, арманы бар. Өзі – сол оқиғаның адамы.»

Мұхтар Әуезов «Әдебиет тарихы», 1927 жыл

Бұл туралы ойлағанда көзіңізге не елестейді ?

Д астанда Кенесары бейнесі, көбінесе тіке, тура суреттелмей, қасындағы батырлар

ерлігін, тапқырлығын көрсете отырып сомдалады.

Ақын дастанда соғыс барысын баяндай отырып,

Наурызбайдың батырлығын, қайратын айрықша сипаттайды.

Сонда дастанның басты кейіпкері кім ?

Түйінді ой: «Кенесарының қайғы – өкінішімен біткен жорығы қазақ баласының барлығына да қадірлі , қасиетті әңгімедей болып көп жайылған . Бұл жырдың көп жайылуына екінші бір себеп болған…