Ойын арқылы балаларды жан-жақты дамыту мақаласы

Ойын арқылы балаларды жан-жақты дамыту

Ойын – адамның өмірге қадам басардағы алғашқы адымы. Қазақ

халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбаев: «Ойын ойнап, ән салмай, өсер бала бола ма?» деп айтқандай баланың өмірінде ойын ерекше орын алады. Жас баланың өмірді танып, еңбек қатынасы, психологиялық ерекшеліктері осы ойын үстінде қалыптасады. Ойынға шартты түрдегі мақсаттар қойылады, ал сол мақсатқа жету жолындағы іс-әрекет бала үшін қызықты. Ойын балаларға ақыл-ой, адамгершілік, дене шынықтыру және эстетикалық тәрбие берудің маңызды тетігі деуге болады. Балалар ойын барысында өзін еркін сезінеді, іздемпаздық, тапқырлық әрекет байқатады. Сезіну, қабылдау, ойлау, қиялдау, зейін қою, ерік арқылы түрлі психикалық түйсік пен сезім әлеміне сүңгиді.

Ойын – балалардың ынтасын арттыратын құрал. Ойын эстетикалық тәрбие -құралы ретінде де кеңінен пайдаланылады, өйткені балалар өздерін қоршаған дүниені бейне арқылы көрсетеді. Көптеген ойындардың мазмұнына таныс әндер, билер , тақпақтар, жұмбақтар енгізіледі. Осының бәрі тәрбиешіге балалардың эстетикалық әсерленуін тереңдетуге мүмкіндік береді.

Ойын сонымен балаларды жан-жақты тәрбиелеу және дамыту құралы болып табылады.

Бала ойын арқылы күш- жігерін жаттықтырып, қоршаған заттар мен

құбылыстардың ақиқат сырын ұғынып, еңбек дағдысына үйрене бастайды,

яғни болашақ қайраткердің тәрбие жолы, тәлімдік өнегесі ойыннан

басталады.Ойын-теориялық жағынан да, практикалық жағынан да мектепке дейінгі педагогика саласындағы күрделі мәселенің бірі. Өйткені, ойын баланы тек дене жағынан жетілдіретін қимыл-қозғалыс, іс-әрекет қана емес, оларды ой еңбегіне баулу, таным түсінігін дамытып, дұрыс көзқарасқа тәрбиелеудің құралы болып табылады. Менің тақырыбым «Ойын арқылы балаларды жан-жақты дамыту» сондықтан

балалармен әр түрлі ойындарды ұйымдастыру арқылы ақыл-ой белсенділігін, танымдық, шығармашылық қабілеттерін дамыту, адамгершілік қасиеттерін, сөздік қорын байытуға үйретемін.

Үркектеп келген бала аз күннен соң балабақшаға өз үйіне келгендей

қуанатын болса, оның жақсы тәрбиешіге жолыққаны. Сондықтан мектепке

дейінгі білім беру мекемелерінде тек біліммен қаруланған адамдар ғана емес,сондай – ақ, жаны көркем, нәзік, жүрегінде бүлдіршінге деген шынайы сезімі бар бапкер ғана жұмыс жасауы тиіс.

Бала балабақшаға келгенде өзін жақсы сезінуі үшін топ бөлмесі жарық, көз

тартатындай әсем безендірілуі керек. Қажет нәрсенің бәрін қаптатып көз

алдына қоюдың керегі жоқ. Баланың айналасындағы заттар да, сол бала үшін қызмет жасап жатқан адамдардың баламен қарым- қатынасы да жарасымды болуы керек. Балаға өз қолымен жасаған жұмыстарынан көркем зат жоқ тәрізді көрінеді. Сондықтан топ бөлмесін безендірген кезде сәбилердің атсалысуына көңіл бөлген дұрыс. Қисық болса да өзі жапсырған туынды бөлшегі қараңғы түндегі айдай жарқырап, баланы қуантып тұрады. Әсіресе жоғары топ балаларымен ақылдаса отырып қимылдау керек. Ойынға педагогтар тек қана балаларды қызықтырып, уақыт өткізудің құралы деп қарамай, балаға берілетін танымдық білім мен тәрбиенің құнды негізі деп қараса ғана үлкен жетістіктерге қол жеткізіп мақсатына жете алады. Өйткені ойын арқылы ғана дамыған бала алғаш мектеп есігін ашқанда білімді, қоғамдық тәжірибені тез меңгеріп, мінез құлқын, қабілетін дамытып, дүниетанымын кеңейтіп, болашаққа қызығушылықпен қарайды. Мысалы: «Дәл тигіз», «Кім бірінші», «Мысық пен торғайлар», «Ұстап ал», «Жұбыңды тап», «Құстар мен мысық», «Ұшақтар», «Жұптасып жүгіру», «Жүгіріс», «Бос орын», «Кім жақсы секіреді?», «Мысық пен тышқан», «Торғай мен мысық», «Допты тордан өткіз», «Лақтырамын, ұстап ал», «Жалаушаға лақтыр», «Допты тордан өткіз», «Құр

Ойынның ішіндегі ең негізгісі дамытушылық ойындар:есте сақтау ойындары.

Логикалық ойлау қабілетіне байланысты «Сиқырлы шеңбер», «Бұлар ненің

төлдері?», «Мұнда қандай жануар артық?», «Артық нәрсені тап», «Бұлардың

қайсысы артық?». Мұндай ойындар баланың өзіне берілген образды көрсете,

жеткізе білуге деген шығармашылық дербестігін дамытуға арналған.

Ойынның тағы бір ерекшелігі – оның өзіндік әрекеттік сипаты. Балалар ойын

шығарушылар, ойынды жасаушылар болып табылады. Балалар үн-түнсіз

ойнамайды. Бала жалғыз болғанның өзінде де ойыншықтармен сөйлесіп

жүреді, ойында қиялдағы қатысушылармен әңгімелеседі, өзі мен анасы үшін,

науқас кісі мен дәрігер үшін сөйлейді. Сөз нақ бір ойын әрекетін

сүйемелдеуші болып табылады, бейнені, оған баланың өз қатынасын

толығырақ ашады.

Ойын процесінде сөйлеу қарым-қатынасы үлкен роль атқарады.

Сөйлесе жүріп балалар бір бірімен уағидаласады, келіседі, сондай-ақ өзара

түсінісу мен достықтың, қайнаған өмірдің қайсыбір фактілері мен

құбылыстарына бірдей көзқарастың пайда болуына және дамуына

көмектеседі.