Ойын арқылы балалардың ойлау қабілетін дамыту мақаласы

Тақырыбы: Ойын арқылы балалардың ой-өрісін дамыту.

Ойын- мектеп жасына дейінгі балалардың негізгі іс-әрекеті. Балалар ойнау арқылы ойланып өседі. Үлкендер үшін еңбектің маңызы қандай болса, балалар үшін ойынның да маңызы зор, ерекше деп те айтуға болады.

Қазақ халқының ұлы ойшылы Абай Құнанбаев атамыз айтқандай: "Ойын ойнап, ән салмай, өсер бала болар ма?" дегендей, бала ойын арқылы қалыптасады, ақыл -ойы дамып, айналасындағыларды танып біледі. Өмірдің әртүрлі құбылыстарымен үлкендердің әр түрлі іс-әрекеттеріне еліктеу ойынға тән нәрсе. Ойынға шартты түрде мақсат қойылады, ал сол мақсатқа жету жолындағы іс-әрекет бала үшін қызықты. Ойын балаларға ақыл-ой, адамгершілік, дене шынықтыру және эстетикалық тәрбие берудің маңызды қадамы деуге болады. Балалар ойын барысында өздерін еркін, жақсы сезінеді, тапқырлық, ізденімпаздық әрекеттерін сезінеді.

Ұлы педагог В.Сухомлинский: "Ойынсыз, музыкасыз, ертегісіз шығармашылықсыз, қиялсыз толық мәніндегі ақыл-ой тәрбиесі болмайды ", -дейді. Шынында да жоғарыда аталған әрекеттерсіз баланы да, балабақшаны да елестету мүмкін емес дүние. Сол себепті бала бақша қызметкерлері оқу қызметтерінде болсын, одан тыс уақытта да балалармен ойын түрлерін ұйымдастырады. Балаға балабақшада жан-жақты тәрбие береді, әндерін де айтады, ертегі құрастырып қиял әліміне де саяхаттайды, міне осылай жан-жақты дамыған бала өз-өзіне сенімді болса , жеке тұлға болып қалыптасуын да зор ықпалын тигізеді.

Осы ойындарды ойнау арқылы біз балалардан не күтеміз деген сұрақ тууы мүмкін. Оған бере кететін жауаптар:

- ойын -тәрбие құралы, ақыл-ойды, тілді ұштастырады, сөздік қорды молайтып, ой-өрісін дамытады.

-қоршаған ортаны танып, мейірімділікке тәрбиелейді.

-ұжымдық сезім әрекеттері өсе түседі.

-эстетикалық тәрбие беру құралына айналады.

-еңбек тәрбиесін беру мақсаттарын шешуге мүмкіндік береді.

-дене күшінің жетілуіне көмектеседі.

Балаларға арналған ойын түрлері өте коп, қимылды қозғалыс ойыны, дидактикалық ойын, сөздік ойын, сюжетті-рольді ойын, логикалық ойындар.

Осы ойындар арқылы балалар бір-бірімен ойнап, жақсы қарым-қатынас жасауға, дұрыс сөйлеп үйренуге, ойыншықтарымен бөлісіп, дос болып ойнауға үйренеді. Ойын барысында балалардың психикалық процестері де дұрыс қалыптасады. Білмегендерін басқа білетін балаларға қарап үйренеді.

Ойындардың ішінде ерекше атап өтіп, тоқтала кетейін деген ойын түрім- ұлттық ойындар.

Ұлттық ойындарымыз өте көп , соның ішінде мектеп жасын дейінгі балалар үшін ойналатын түрлері: "Арқан тарту" , "Орамал алу", "Түйілген орамал", "Теңге алу", "Тақия тастамақ", "Ханталапай", "Ақ серек-көк серек", "Соқыр теке"

Арқан тартыс

8-10 м ұзындығы мықты арқанды алады. Арқан ортасынан орамалды байлайды. Осы орамалдан бастап 1-1,5 м қашықтықта екі жаққа да жылжып орамалдар байлайды. Ойнаушылар екі топқа (10-15 адамнан) бөлінеді. Бөліну реті осындай: ойнаушылар бой ұзындығы бойынша қатарға тұрады, кейін жүргізушінің белгісі бойынша оң жақтан бастап сол жаққа қарай саналады, жұп сандылар орында қалады, ал тақ сандылар алға шығады, сонымен екі құрама болып шығады. Қатысушылардың саны 10-нан кем болмау керек.

Бұрын-ақ жерде немесе едеңде түзу көлденең сызығын жасайды. Арқанның ортасындағы орамал байланған жерін осы сызықпен сәйкес келу керектей тартып қояды. Кейін, екі топтың ойнаушылары орамал ортасынан бірдей қашықтықта байланған жерден бастап, арқанды қолға алады. Жүргізушінің белгісі бойынша екі жақ арқанды өзіне қарай тартады. Арқанды аз жағына қарай тартып алуы ойын тапсырмасы болып келеді.Ойын аяғында ұтылғандар жеңімпаздардың алдында ән…