Өлкетануды оқытуда музейлердің рөлі туралы ғылыми жұмыс

БАЙМУРЗАЕВА ЕҢЛІК ӘБІЛҚАСЫМҚЫЗЫ

Қызылорда облыстық тарихи-өлкетану

музейінің бөлім меңгерушісі

ӨЛКЕТАНУ ПӘНІН ОҚЫТУДАҒЫ МУЗЕЙЛЕРДІҢ РӨЛІ

Қазіргі таңда жас ұрпаққа ХХІ ғасыр деңгейінде жан-жақты білім беру күн тәртібінде тұрған мәселелердің бірі. Яғни жас ұрпақты тәрбиелеу мен білім беруде мұғалімдер мен ата-ана қауымына ерекше жауапкершілік пен міндет жүктеліп отыр. Сондықтан да, қазіргі кезде Қазақстанда білім берудің жаңа жүйесі жасалып, әлемдік білім беру деңгейіне жетуге ат салысуда.

Қазіргі заман талабы – оқытудың жаңа технологияларын меңгеру. Оқытудың жаңа технологияларын меңгермейінше сауатты, жан-жақты маман болуы мүмкін емес. Жас ұрпаққа білім бере отырып рухани жан-жақты тәрбиелеудің бір өзегі музейде жатқандығын айтқымыз келеді.

Елбасымыз Н.Ә.Назарбаев «Өлке тарихының қасиетті мекені» атты еңбегінде: «Егеменді еліміздің мәдени өмірінде музейлердің орны ерекше. Тарихымызды терең зерттеп, оның тәжірибиесінен тағлым алу Қазақстанда патриотизм қалыптастырудың, Отанның лайықты азаматтарын тәрбиелеудің басты шарттарының бірі», деп тарихи таным мен ұлттық патриотизмге тәрбиелеудегі музейлердің танымдық ағартушылық пәрменін ерекше атап көрсеткен болатын. Тарихи және мәдени жәдігерлердің айнасына айналған музей өлкенің өсімдік пен жануарлар дүниесі, өңірдің құрылу тарихы, археологиялық, нумизматикалық, этнографиялық құндылықтар, қолөнер туындылары, сирек кездесетін қолжазбалар мен құнды кітаптар, өнеркәсібі мен мәдениеті жайлы мәліметтерге бай. Олар халықтың ұзақ ғасырлар бойындағы тірлік-тынысының айқын көрінісі, салт-дәстүрлердің жарқын іздері. Тарих тұңғиығынан сыр тарқататын экспонаттар нағыз көркем өнер туындылары десек, қателеспейміз. Ендеше, әлемдік мәдениетте адамзаттың ыждаһаттылықпен жинақтап, қастерлеп сақтаған құндылықтарын жастарға (оқушыларға) насихаттай отырып, тарихи білім беру үшін тарихи-мәдени кеңістік. Музей келушілердің (оқушылардың) бос уақытын қызықты өткізетін орын ретінде ғана емес, нағыз т

Музей мен оқу орны арасындағы байланысқа бағытталған білім берудің гуманитарлық жаңалықтарға ұмтылысы ХХІ ғасырдағы білім берудің жаңа парадигмасының негізін құрайды. [1, 2 б.].

Музейлік заттар, яғни құндылықтар белгілі бір оқиғалар мен тұлғалар жөнінде ақпарат беретін дереккөз ретінде экскурсантқа эмоционалды түрде әсер ете алады, өткен шаққа, қолөнершінің әлеміне ойша кіру арқылы сол оқиғаға, кезеңге қатыстылығын сезіне алады. Дәл осы әдіспен бала жүрегіне көпір салып, дұрыс өмірлік бағыт алуына, өмірдің мәңгілік құндылықтарын түсіне білуіне көмектесуге болады. Музейлерде өлкетану пәнін оқытудың мақсаты да осы. Оқу орны беретін тәрбиенің жалғастырушысы, заттай көрнекіліктермен толықтырушы мәдени-ғылыми ошақтардың бірі. Музей экспонаттары көмегімен тарихи кезеңдерді толық зерттеп, заттай деректермен көрсетіп, әр экспонатты сөйлету арқылы білім мен тәрбиені егіз беру музей педагогикасы болып табылады.

Музей педагогикасы оқу орындардың үздіксіз білім беру жүйесінде маңызды рөл атқарып келеді. Білім және тәрбие ошақтарының мұғалімдері немесе тәрбиешілері өскелең ұрпақты бірігіп тәрбиелеуге музейден көмек сұрап келуде. Мұғалім бала санасына сіңіргісі келген білімін музей педагогикасына сүйене отырып беруі – музей және білім ошағы үшін де үлкен жетістік. Музей педагогикасының негізгі мақсаты – өкшебасар…