Өмірге құштарлық ортасын қалыптастыру семинары

Тақырыбы: «Өмірге құштарлық орта қалыптастыру.» Мақсаты: Жасөспірімдер арасындағы суицид проблемасы және оның алдын алу жолдарын сарапқа салу.Жеке тұлғаны өз ортасында, өзге ортада еркін сезіне алуға үйрету, айналасындағылармен қарым-қатынас орнатуға жаңа мүмкіндіктер табу. Міндеттері: Білімділік: Қатысушылардың өз ойын ашық жеткізуді, бір-бірінің пікірін құрметтеу, сеніммен қарауға бейімдеу. Коррекциялық: Тұлғаның өзін тануы, жан-дүниесін басқара алуы, өмірдің мәнін ұғынып, өмірдегі өз орнын таба білуге ықпал жасау. Тәрбиелік: Жеке тұлғаның рухани өсуіне психологиялық-педагогикалық жағдай жасай отырып, өмірдің құндылығын ұғынуға тәрбиелеу. Түрі: тренинг Қатысушылар: 11 сынып оқушылары, ата-аналар мен сынып жетекшілер. Барысы:

І. Теориялық бөлім. Табиғаттан нәр алып, жердің көркі саналып, айналаға еркелей, наздана қарайтын раушан гүліне қараңызшы. Құдды, мөп-мөлдір суды, саф таза ауаны сүйетін, мейірім-шуақ аңсайтын жас бала тәрізді. Екі дүние, екі ғұмыр. Тағдырлас тіршілік иелеріне қарап, ойға қаласың.

Жас өскіннің бой алып кетуі үшін оның топырағы ылғалды және құнарлы болуы керек. Ал бала жанұя жарасымдылығын көріп, ата мен ана әлдиіне тербеліп өседі. Гүлге ылғалдылық пен құнарлылық қаншалықты қажет болса, балаға да отбасы ынтымағы мен әлеуметтік жағынан қамтамасыз етілуі соншалықты қажет. Гүл қуат алатын күн шуағы мен таза ауа жеткілікті болса, ол құлпырып жайнай түседі. Қоршаған орта мен тәрбиешінің оң ықпалындағы жеке тұлға тап сондай күй кешеді. «Біз кішкентай баламыз» ролигін көрсету. Тәжірибе : Мына ыдыстағы сүт, бұл аппақ, таза. Бала туғанда осы сүттей ақ, кіршіксіз, таза болып дүниеге келеді. Балабақшаға барады, мектепке барады. Мектепке барған кезде біз балаға олай жасаған дұрыс емес, бұлай жасаған дұрыс емес деп көптеген тыйымдар жасаймыз. Осы сөздерді мына ас содасы ретінде алайық. Сүтке ептеп себейік, ешқандай өзгеріс байқалмайды. Енді баламыз біртіндеп жоғары сыныпта оқи бастағанда, біз бұдан да жиірек, көптеген нәрселерді жасауға болмайды деп, көп нәрселерден шеттете бастаймыз. Мысалы: “Сабағыңды оқы!”, “ҰБТ-ны жақсы тапсыруың керек!”, “Қайтсеңде жоғары балл жинауың керек!”, “Мен сені, ендеше, оқуға түсірмеймін” деген сияқты сөздермен баланың мазасын алып, жалықтыр

- жан жүйесі қатты күйзелген күйде не психикалық аурудың ықпалымен адам жасайтын өзін-өзі өлтіру әрекеті.

- Баланың психикасын жаралайтын қиын жағдаяттардың ықпалымен өмірден өтудің ұғынылған түрдегі актісі, мұндайда адамның өз өмірі – ең қымбат құндылық өз мәнін жоғалтады. Өзіне-өзі қол салу төрт топқа бөлінеді: демонстративті, аффективті , шынайы, жанама. Демонстративті суицид жасөспірімнің айналасының назарын өзіне аудару, өмір жағдаяттарының қиындығын көрсету жатады.Бұл- көмек сұраудың белгісі.Шын мәнінде бала өлгісі келмейді, айналасының үрейін ұшыру, өзіне жасалған әділетсіздіктерге жанашыр болуға шақырудың тілі болып табылады. Аффективті суицид өте жоғары эмоцияның ( реніш, ашу) нәтижесінде күтпеген, аяқ астынан орын алатын жағдаят.Мұндай сәттерде ойға іісін жедел әсер ететін улы заттарды пайдалану арқылы жүзеге асыруға тырысады. Шынайы суицид бұл жағдайда жасөспірім алдын ала жоспар құрып, саналы түрде шешім қабылдайды.Хат жазып қалдырады, қоштасады,бұл жағдайға бару себебін де жазады. Өз-өзіне қол жұмсау-түбегейлі қадам, сондықтан оны орындау туралы шешім бірден қабылданбайды.Өзіне қол салуға шешім қабылдар алдында толғаныс, тебіреністер, оқыс оқиғаға итермелейтін, жиі қайталанатын түрткілер: қобалжу, ренжу, түңілу мен тығырықтан шығатын жол іздейтін талпынысқа толы ұзақты- қы

1. Танысу. Өз есімдерінің алдына сын есім қойып айту және шеңбердегі адамдардың аттарын атау. Көршіңді оң жақтан құшақта, Көршіңді сол жақтан құшақта, Оң жақтағы көршіңе жымиып, Сол жақтағы көршіңе жымиып, Бүгінгі тренинг барысы, Біз үлкен отбасы. 2. «Мейірімділік алаңы» жаттығуы Мақсаты: Өз бойындағы жаман, жақсы қасиеттерін жазу. Іштегі жағымсыз жайттарды сыртқа шығарту. Әр адам сиқырлы жасыл айнасыз-ақ өзіңің жақсы-жаман қасиеттерін біледі. Қатысушылар түрлі түсті қағаздан жасалған гүлге жақсы (плюстарын +) жақтарын жазады да тақтада ілінген табиғаттың суреті жасалған плакатқа әр бала жапсырады. Ал жаман қасиеттерін (минус- ) шоғайнаға арам шөпке жазады да ортада тұрған қоқыс жәшігіне умаждап лақтырып тастайды. 3.«Жол» ертегі терапиясы. Дөңгелене отырамыз. Ертегі тыңдағыларыңыз келе ме? Ертеде бір адам болыпты. Енді ғана өмір есігін ашып, тәй-тәй басып келе жатқан кезде бейкүнәге жолығыпты. Бейкүнә: - Сәлем, балақай. Сенің жолыңда жақсылық, қуаныш кездесуіне тілектеспін- дейді. Осылай жүріп келе жатып жеткіншек шаққа кездеседі, жетеді. Оған бір өткем дауыс: - Тоқта, қайда барасың? Кері қайт-естіледі. Бұл-ашу-ыза екен! Осы кезде бір сыбырлаған дауыспен:

- Бері кел, мен саған ашу-ызадан бөлек жақсы жол тауып берем дейді. Қараса- үлкен көздер екен. - Сен кімсің? – дейді. - Мен қорқынышпын- дейді. - Мен адамдардың ашу-ызаның жолына түсіп кетпеуі үшін осы жерді күзетіп тұрамын дейді. Бала сол жолмен жүріп келе жатады. Алдынан ну орман шығады, бірте-бірте жол көрінбей тұйыққа тіреледі. Осы жерде қатты жылап отырған қызды көреді. - Сіз кімсіз? – дейді - Мен қайғымын – деп тіл қатады. - Сізге не болды? - Менің дертім ашу-ызаның жолынан бұрып алып мені осында алып келді. Мен адасып қалдым-дейді. - Онда сіз менімен жүрініз. - Дертімді не істеймін – дейді. - Сен оны ну орманға қалдыр. Сөйтіп қайғы мен жігіт кейін қайтады. Алға қарай қадам басқан сайын бойлары жеңілдей түседі. Ашу-ыза: - Алға қарай қадам бассаң қиын болады, кейін қайт дейді. Жігіт: Енді мен ешнәрседен қорықпаймын, кел күш сынасайық дейді. Қорқыныш:-Сен мен көрсеткен жолдан неге қайтып келдің? Жігіт: Мен өзімнің даңғыл жолымды тапқым келеді. Осы кезде, ашу-ыза сылқ етіп отыра кетті. Мен сенің ерік-жігеріңді, табандылығыңды байқадым. Жүре бер өз жолыңмен. Осылайша ашу-ыза, қорқыныш жолдан шығып кетеді. Жігіт қайғыға қараса күліп тұр екен. - Сіз кімсіз? – дейді. - Мен қуанышпын

Мен тек жеңіс үшін жаралған жанмын; Мен бұл өмірде табысты болу үшін ғана өмір сүремін; Менің табысқа жетерлік күш-қуатым бар, - деп өз-өзіңе сенсең өзіңде

өзгеріс болғанын байқайсың. Өз-өзіңе қайрат бер, жақсылықтан үміттен, өзіңе сен, сенім бар жерде үміт бар, үміт бар жерде болашақ бар екенін ұмытпа. 6.«Психологиялық бәліш» әдістемесі Қазір біз балаларымызға арналған бәліш жасаймыз,оны балаларымызға ұсынамыз.Бәліш 3 қабаттан тұрады. Тәтті,ащы, тәтті.Бәліш құрамы осындай сөздерден тұрады. 7. «Көкөністер арқылы ұрысамыз»ойыны Бұл ойында балалар ұрысқан кезде бір-біріне жаман сөздердің орнына көкөністердің атаулары арқылы ұрысады.