Он бірінші сыныпқа арналған биология сабақ жоспары

Пән: Биология №1 Сынып: 11 «А» Күн: 4.ІХ.2012 жыл

Сабақтың тақырыбы: Кіріспесабақ Сабақтың мақсаты: Жаңа білім меңгерту Сабақтың міндеттері: А) Білімділік: Оқушыларға биология ғылымы туралы оның салаларысмен таныстыру; Ә) Дамытушылық: Оқыту кезінде оқушыларға тапсырмалар бере отырып, қызығушылықтарын, ой-өрістерін арттыру; Б) Тәрбиелілік: Оқушыларды өз беттерінше жұмыс жасауға, бірін-бірі тыңдап, өз ойларын білдіре алуға тәрбиелеу; Сабақтың типі:Жаңа сабақ Сабақтың түрі: Кіріспе Сабақтың әдісі: Интербелсенді, баяндау, сұрақ-жауап Сабақтың көрнекілігі: интербелсенді тақта, электронды оқулықтар, т.б. Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу, зейіндерін сабаққа аудару.

ІІІ. Жаңа сабақ: Тақырыбы: Кіріспе. Биология терминін ең алғаш Ж.Б.Ламарк және Г.Р.Тревиранус енгізген. Биология- тірі табиғатты зерттейтін ғылым жиынтығы.Биология ең алдымен жиынтық ғылым ретінде пайда болды.Мысалы , жануарларды –жануартану (зоология),өсімдіктерді – өсімдіктану(ботаника), медицина негізі болып табылатын адам құрылысы мен ағзаның қызметін - анатомия ғылымы. Әр ғылымның өз ауқымында тар көлемді салалары бар.Зоологияда – қарапайым жәндіктерді зерттейтін(протозоология(,бунақденелерді зерттейтін (энтомология),сүтқоректілерді зерттейтін (териология), және т.б., ботаникада балдырларды зерттейтін(бриология(,сүректі өсімдіктерді –ағаштармен бұталарды зерттейтін(дендрология( және т.б. бөлімдері кіреді

Бекітемін: Оқу ісінің меңгерушісі А.Күрлен Пән: Биология Сынып: 11 «А» Күн: 04.ІХ.2019 жыл

Сабақтың тақырыбы: Тірі организмдердің тіршілік деңгейлері Сабақтың міндеттері: А) Білімділік: Оқушыларға тіршіліктің анықтамасы, тірі организмдердің негізгі қасиеттері, тіршіліктің жаратылым деңгейлері туралы мағлұмат беру. Ә) Дамытушылық: Оқыту кезінде оқушыларға тапсырмалар бере отырып, қызығушылықтарын, ой-өрістерін арттыру; Б) Тәрбиелілік: Оқушыларды өз беттерінше жұмыс жасауға, бірін-бірі тыңдап, өз ойларын білдіре алуға тәрбиелеу; Сабақтың типі: Аралас сабақ Сабақтың түрі: Теориялық Сабақтың әдісі: Интербелсенді, баяндау, сұрақ-жауап Сабақтың көрнекілігі: интербелсенді тақта, электронды оқулықтар, т.б. Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу, зейіндерін сабаққа аудару.

II.Үй тапсырмасын сұрау: 1.Тұқым қуалаушылық ұғымын қалай түсінесіңдер? 2.Тірі организмдердің құрамында қандай негізгі қосылыстар болады? 3.Тірі организмдерге тән қасиеттерді атаңдар. 4.Тірі организмдердің негізгі қасиеттеріне сипаттама беріңдер.

ІІI. Жаңа сабақ: Тақырыбы: Тірі организмдердің тіршілік деңгейлері

“Тіршілік” ұғымына алғаш анықтаманы Ф.Энгельс берген. Оның анықтамасы бойынша, тіршілік дегеніміз – тірі организмдердің қоршаған ортамен тұрақты түрде зат алмасуына негізделген, нәруызды денелердің тіршілік ету тәсілі. Тірі организмдер мен қоршаған орта арасында зат алмасу процесі тоқтаған кезде нәруыздар ыдырап, тіршілік жойылады. Тіршілік дегеніміз – құрылымы нәруыздар мен нуклеин қышқылдарының күрделі биологиялық полимерлерінен тұратын, өзін- өзі реттейтін, өзінен кейін өзі тектес ұрпақ қалдырып отыратын тірі организмдер жиынтығының ашық жүйесі.

Табиғаттағы барлық тірі организмдер бір-біріне ұқсас біркелкі құрылымдық деңгейлерден тұрады. Бұл, жалпы, тірі организмдердің бәріне тән биологиялық заңдылық болып саналады. Нақты тіршілік деңгейі мен биологияның ғылым арасында да айқын шектеу болмағанымен, тірі табиғаттағы тіршіліктің жаратылу деңгейін шартты түрде былай межелеп бөлуге болады: молекулалық, жасушалық, ағзалық, популяциялық – түрлік, биогеоценоздық, биосфералық. Молекулалық – генетикалық деңгей.Бұл тіршілікке тән бастапқы ең қарапайым деңгей. Кез келген тірі организм құрылысының қарапайымдылығына немесе күрделілігіне қарамай, оның бәрі де біркелкі молекулалық қосылыстардан тұрады. Осы деңгей арқылы тұқым қуалайтын ақпараттар ұрпақтарға беріледі, жеке органоидтер түзіледі, т.б. Процестер үздіксіз жүріп отырады. Жасушалық деңгей. Жер бетіндегі тірі организмдердің көпшілігінің құрылымдық және қызметтік

бірлігі – жасушадан тұрады. Жасушалық деңгейде оның құрамындағы жеке органоидтердің өзіне тән құрылысы болады және олар жасушада белгілі бір қызмет атқарады.Жасушадағы жеке органоидтердің атқаратын қызметі өзара бір-бірімен тығыз байланысып, жасушадағы біртұтас тіршілік процестерін жүзеге асырады. Ағзалық деңгей. Ағза-құрылысының күрделілігіне тәуелсіз дербес өмір сүре алатын биологиялық жүйе. Жеке ағза денесінде тірі организмдерге тән барлық тіршілік процестері – қоректену, тыныс алу, зат алмасу, тітіркену, көбею, т.б. Жүреді. Әрбір жеке апғза өзінен кейін ұрпақ қалдырып отырады. Ағза тікелей сыртқы табиғи орта жағдайларымен тығыз байланыста ғана тіршілік ете алады. Популяциялық-түрлік. Бір түрге жататын өзіне тән табиғи орта жағдайында, белгілі бір аймақта таралған даралардың жиынтығы популяцияны құрайды. Популяция дегеніміз – бір түрдің жеке өз алдына оқшауланған әрі көптеген даралардан тұратын тобы. Популяциялық деңгейде ғана алғаш рет қарапайым эволюциялық өзгерістер байқалады, ол бірте-бірте жаңа түрдің пайда болуына септігін тигізеді. Биогеоценоздық деңгей. Құрылымдық деңгейі әр түрлі бір табиғи орта жағдайында ғана тіршілік етуге бейімделген көп түрлі организмдер жиынтығын

ІҮ. Жаңа сабақты бекіту:

Деңгейлік сұрақтар:

А-1. Зат алмасу кезінде тірі организмдерде қандай өзгерістер байқалады? 2. Тұқым қуалаушылық ұғымын қалай түсінесіңдер? 3. Организмдер үшін көбеюдің қандай маңызы бар? В-1. Тірі организмдердің құрамында қандай негізгі қосылыстар бар? 2. Организмдер үшін өзгергіштік қасиеттің қандай маңызы бар? 3. Тірі организмдердің дискреттілігі дегенді қалай түсінесіңдер? С-1. Тірі организмдерге тән қасиеттерді атаңдар. 2. Тірі организмдердің тітіркенгіштік қасиетін сипаттап, мысалмен түсіндіріңдер. 3. Тірі организмдердің жеке қасиеттерінің арасында қандай байланыстар бар? Мысалмен түсіндіріңдер. Ү. Қорытынды: Тіршілік дегеніміз – құрылымы нәруыздар мен нуклеин қышқылдарының күрделі биологиялық полимерлерінен тұратын, өзін-өзі реттейтін, өзінен кейін өзі тектес ұрпақ қалдырып отыратын тірі организмдер жиынтығының ашық жүйесі. : Тіршіліктің жаратылым деңгейлері - молекулалық - генетикалық, жасушалық, ағзалық, популяциялық – түрлік, биогеоценоздық, биосфералық. ҮІ. Бағалау: ҮІІ. Үйге тапсырма: Тірі организмдердің тіршілік деңгейлері

Бекітемін: Оқу ісінің меңгерушісі А.Күрлен Пән: Биология Сынып: 11 «А» Күн: 12.ІХ.2019 жыл Сабақтың тақырыбы: Тіршіліктің жер бетінде пайда болуы туралы алғашқы көзқарастар Сабақтың мақсаты: А) Білімділік: Оқушыларға тіршіліктің жер бетінде пайда болуы туралы алғашқы көзқарастар жайында түсіндіру; Ә) Дамытушылық: Оқыту кезінде оқушыларға тапсырмалар бере отырып, қызығушылықтарын, ой-өрістерін, ойлау қабілеттерін арттыру; Б) Тәрбиелілік: Оқушыларды өз беттерінше жұмыс жасауға, бірін-бірі тыңдап, өз ойларын білдіре алуға, алған білімдерін іс-жүзінде қолдана білуге тәрбиелеу; Сабақтың типі: Жаңа сабақ Сабақтың түрі: Аралас Сабақтың әдісі: Интербелсенді, баяндау, сұрақ-жауап, кесте Сабақтың көрнекілігі: интербелсенді тақта, электронды оқулықтар, кесте, т.б. Сабақтың барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі: Оқушылармен сәлемдесу, түгелдеу, зейіндерін сабаққа аудару.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау: Тіршіліктің анықтамасы. Тірі организмдердің негізгі қасиеттері. Тірі организмдердің тіршілік деңгейлері

Лездемелік сұрақтар: 1. Тіршілік деңгейлерін ата... 2. Ұлпа дегеніміз не? 3. Жасуша қандай негізгі бөлімдерден тұрады? 4. Популяция дегеніміз не? 5. Биосфера дегеніміз не? 6. Биогеоценоз дегеніміз не? 7. Биогеоценоздың тіршілік деңгейін қай ғылымдар зерттейді

екен? 8. Тіршілікке тән ең қарапайым бастапқы деңгейді ата.. 9. Ағзалық деңгей қандай құрылымдардан құралады? 10. Биосфералық деңгей қандай құрылымдардан тұрады?

ІІІ. Жаңа сабақ: Тақырыбы: Тіршіліктің жер бетінде пайда болуы туралы алғашқы көзқарастар. Ертеде ғылыми деректердің аздығынан тіршіліктің пайда болуы туралы түрлі көзқарастар қалыптасты. Еж. Грек философы Аристотель бит- еттен, қандала – жануар шырышынан, шұбалшаң – балшықтан пайда болады деген көзқарасты ұстанды. Тіршіліктің құпия сырларын білу үшін ағылшын философы Ф.Бэкон міндетті түрде бақылау, эксперимент жасап зерттеуді ұсынды. Осы ұсынысы арқылы түрлі діни сенімдерге қарсы шықты. ХҮІІ ғасырдың ортасында италиялық жаратылыс зерттеуші әрі дәрігер Франческо Реди «тіршілік өздігінен пайда болады» деген теорияға қарсы шықты. Ол 1868 жылы шыбынға тәжірибе жасап, яғни шыбынның өздігінен пайда болмайтындығын дәлелдеп берді. Тіршіліктің пайда болуы жайында бір-біріне қарама-қарсы екі көзқарас қалыптасқан. 1 – тіршілік өлі табиғаттан пайда болған деген абиоздық теория; 2 – тіршілктің өздігінен пайда болуы мүмкін емес, биогенездік теория. Луи Пастер – француз микробиологі, микроорганизмдердің өздігінен пайда болмайтынын дәлелдеген. Абиогенез теориясын жақтаушылар К.Линней, Ж.Кювье Л.Пастер тәжірибесінің дәлелдігін мойындамады. ІҮ. Жаңа сабақты бекіту:

Лездемелік сұрақтар:

1. Тіршіліктің пайда болуын Аристотель қалай түсіндірді? 2. Панспермия теориясының мәні неде? 3. Ф.Реди өз тәжірибесі арқылы нені дәлелдеп берді? 4. Тіршіліктің пайда болуын түсіндіруде бір-біріне қарама-қарсы

қандай көзқарастар бар? 5. Креационизмдік көзқарас тіршіліктің пайда болуын қалай түсіндірді?