Онтогенез, филогенез және ұрық жапырақшалары таныстырылымы

Онтогенез Филогенез Ұрық жапырақшаларының дамуы

Орындаған: Досмұқамбетова Г.

Қуанышқалиева Л.

Исмахова Г.

Зейнолла Е.

Тексерген: Сарсенова А. Н.

М. Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан Мемлекеттік Университеті

Онтогенез

Онтогонез (грек . on – табыс септігінің жалғауы, ontos – нағыз, нақты және генез) – организмнің жеке дара дамуы .

Онтогенез ұрық болып түзілуінен бастап , тіршілігінің соңына дейінгі барлық өзгерістердің жиынтығы . Онтогенез терминін неміс биологы Э.Геккель ұсынған (1866). Онтогенез барысында дамып келе жатқан организмнің жеке мүшелері өсіп , жіктеледі және бірігеді .

Онтогенез барысында ұрықтың әрбір жасушасындағы ядро мен цитоплазманың әсерлесуі ; сондай-ақ , ұрықтың әр түрлі жасушалары мен жасуша кешендерінің өзара әрекеттесулері жүзеге асады .

Тұқым қуалау аппараты өзіндік белок молекулаларының синтезделуін кодтау ( белгілеу ) арқылы морфогенетикалық процестердің жалпы бағытын ғана анықтайды , ал олардың нақтылы жүзеге асырылуы белгілі дәрежеде ( тұқым қуалаушылық нормасы шеңберінде ) сыртқы факторлардың әсеріне тәуелді болады . Организмдердің әр түрлі топтарында Онтогенездің тұқым қуалаушылық бағдарламасының мүлтіксіз орындалу деңгейі мен оның реттелу шегінің мүмкіншілігі мол.

Реттелу кезеңдері

эмбрионалдық кезең – жануарлар организмінің ұрықтанғаннан бастап ( зигота ), ұрықтың туғанға немесе жұмыртқадан шыққанға дейінгі даму, өсу, қалыптасу мерзімі ; постэмбрионалдық кезең – жануарлардың туғаннан кейінгі өсу, есею , ұрпақ қалдыру, қартаю сатыларынан тұрады. Жануарлар Онтогенезінің: дернәсілдік, жұмыртқа салу және құрсақтық типтері бар.

Жануарларда Онтогенез процесін реттеуде жүйке және эндокрин жүйелері маңызды рөл атқарады . Олардың Онтогенезінде мынадай кезеңдер бар: ұрыққа дейінгі кезең ( ол гаметогенез бен ұрықтанудан тұрады );

Гаметогенез ( gametogenesis ; грек, gametos — жыныс , жыныс клеткасы ; genesis — шығу тегі ) — жыныс жасушаларының жыныс бездеріндегі ( ен , жүмыртқалық ) даму процесі .

Аталық жыныс жасушалары — сперматозоидтардың даму процесін сперматогенез ( спермиогенез ), ал аналық жыныс жасушалары — овоциттердің дамуын ''овогенез'' деп атайды .

Эмбрион (грек, embryon — ұрық ) аталық және аналық жыныс жасушаларынын қосылуы нәтижесінде пайда болады . Ұрықтану — жануарлар мен адам организмінде жатыр түтігінің жоғарғы бөлігінде , ал суда тіршілік ететін жануарларда — сулы ортада жүреді . К . Бэр – эмбриологияның негізін қалаушы . Эмбриондық даму кезеңін эмбриология ғылымы зерттейді .