Оқу үдерісінде ақпараттық технологияларды қолдану туралы мақала

Оқу үрдісінде ақпараттық-компьютерлік технологияны

қолдану

А.Ж.Кенжегалиева-Мұқыр орта мектебі

Қазіргі педагогика елеулі өзгерістерге еніп, білім беру мазмұны жақсарып, жаңа көзқарастар пайда болуы мен білім беру құрылымында жаңа технологиялар өмірге келуде. Қазір еліміздің мектептерінде білім, білік, дағды парадигмасы негізінде оқыту үдерісі ұйымдастырылуда. Ал білім сапасын көтеру үшін 12 жылдық мектепке өткенде нәтижеге бағдарланған, бала біліктігін қалыптастыратын парадигма негізінде оқыту үдерісін жүзеге асыру керек. Оның түпкі мақсаты - әр баланың алған білімін өмірдегі жағдаяттармен байланыстырып қабылдауына қол жеткізу. Оқушыларға қоғам талабына сай тәрбие мен білім беруде мұғалімдердің инновациялық іс-әрекетінің ғылыми-педагогикалық негіздерін меңгеруі маңызды мәселелердің бірі. Себебі, қазіргі заман талабына сай, жас ұрпққа жаңа технологиялармен білім берудің қажеттілігі артып отыр.

«2015-2016 оқу жылында Қазақстан Республикасының жалпы орта білім беретін ұйымдарында ғылым негіздерін оқытудың ерекшеліктері туралы» әдістемелік нұсқау хатында оқытудың әдістемелік жүйесі заманауи технологияларды пайдалануға негізделген деп көрсетілген [1]. Қазіргі таңда республикамызда білім беруді ақпараттандырудың негізгі мақсаты – бұл қазіргі ақпараттық технологияларды қолдану негізінде біртұтас біліми ақпараттық орта құру арқылы оқушылардың білім сапасын арттыру. Бұл жөнінде Қазақстан Республикасы «Білім туралы» Заңының 8-бабында «Білім беру жүйесінің міндеттерінің бірі – оқытудың жаңа технологияларын енгізу, білім беруді ақпараттандыру, халықаралық ғаламдық коммуникациялық желілерге шығу» - деп атап көрсеткен [2]. Сондықтан білім беру саласындағы қазіргі даму кезеңі білім беру жүйесінің алдына оқыту процесін технологияландыру мәселесін қойып отыр.

Педагогика ғылымында компьютерлік, жаңа ақпараттық коммуникациялық технологияларды оқу-тәрбие үдерісіне ендіруде көптеген іргелі зерттеулер жүргізілуде: - компьютерлік оқытудың нәтижелі құралдарын енгізу Ж.А.Караев, Е.Ы.Бидайбеков, Ж.И.Сардарова және т.б. еңбектерінде;

- электронды оқулықтарды, бағдарламаларды жасау Г.Б.Ахметова, С.С.Құнанбаева, Ш.Х.Құрманалина және т.б. еңбектерінде; - оқу үдерісі мен ұйымдастыру құрылымына жаңа ақпараттық технологияларды интеграциялау арқылы енгізу Б.Бөрібаев, М.Б.Есбосынов, Д.М.Жүсібалиева және т.б. ғалымдардың еңбектерінде зерттеледі.

Ақпарат – информатиканың негізгі ұғымы. Адам ақпаратты үздікісз қабылдайды. Біз не көреміз, оның барлығы – ақпарат. Заттың дәмін татып, иісін иіскеп, саусағымызбен сипалап көріп, ол зат туралы ақпарат аламыз. Алынған ақпаратты адам миы өңдейді. Біз түсінген және сақтаған ақпараттың бәрі білімге айналады [3].

«Ақпараттық технология» терминін академик В.М.Глушков енгізген. Білім беру процесін ақпараттандыру оқушыға білім берумен байланысты болғандықтан, В.Глушковтың анықтауынша, «Ақпараттық технологиялар» ақпаратты өңдеумен байланысты процестер болып табылады. Ал білім беруде компьютерді және оның құралдарын пайдалана бастаған кезде оқытудың ақпараттық технологиялары ұғымы пайда болды [4.].

А. Горячевтің тұжырымдауынша, «Ақпараттық технология» - мәтінідік редактор, электрондық кесте, мәліметтер базасы, графиктік редактор, мультимедия және коммуникациялық технологиямен сипатталады [5].

Р.Әбдірәсілова болса, «Ақпараттық технологияны» оқыту құралдары жүйесінің элементі деп қарастырады [6] .

Н.Апатова «Ақпараттық технология» ұғымына екі анықтама береді: 1) «Ақпараттық технология» - қажетті техникалық және бағдарламалық жабдығы бар компьютер [7].

2) «Ақпараттық технология» - бұл ақпаратты өңдеу көмегімен жүзеге асырылатын әдістер және тәсілдер жинағы [ 8].

Көпшілік жағдайда қазір еліміздің мектептерінде білім, білік, дағды парадигмасы негізінде оқыту үдерісі ұйымдастырылуда. Ал білім сапасын көтеру үшін 12 жылдық мектепке өткенде нәтижеге бағдарланған, бала біліктігін қалыптастыратын парадигма негізінде оқыту үдерісін жүзеге асыру керек. Оның түпкі мақсаты - әр баланың алған білімін өмірдегі жағдаяттармен байланыстырып қабылдауына қол жеткізу.

«Ақпараттық технология» - адамдардың білімін кеңейтіп, олардың техникалық және әлеуметтік процестерді басқару мүмкінідігін дамытатын, ақпартты жинау, ұйымдастыру, сақтау, өңдеу, тасымалдау және жеткізудің техникалық құралдары мен әдістерінің жиынтығы деп М.Жалдак бұл терминнің неғұрлым кеңірек анықтамасын береді [10].

Соңғы жылдары ақпараттық технологияның дамуы мен қоғамның барлық салаларына қарқынды тұрде енгізілуі баланың жеке тұлға ретінде дамып-жетілуіне елеулі іздерін қалдырды. Әлемде техникалық прогресс өте белсенді дамып, күн сайын жаңа технологиялар пайда болуда. Бүгінде әрбір Қазақстандық отбасында ұялы телефон, фото және бейне камералар, компьютерлер сатып алып, оны пайдалануы күнделікті дағдыға айналды. Әрбір жалпы орта білім беретін мектептерде компьютер кластары, мультимедиялық кабинеттер жабдықталған. Жаңа технологияларды адамзат өз иелігіне жаратуға соның ішінде білім алуға жұмсайды. Әсіресе, жастар үшін ең қызықтысы –ақпараттық-компьютерлік технологиялар. Сондықтан, білім берудің қазіргі жаңа құрылымы мен оқу-әдістемелік мазмұнының мұғалімнің өз кәсіби шеберліктерін шыңдауды, жаңартуды талап етеді. Білім беру саласында жаңа ақпараттық технологияларды пайдалану арқылы жаңа инновациялық әдістері жетекші рөл атқарады. Ал, «Инновация» термині кең мағынада «жаңалық» деген сөзді білдіреді. Қазақстанда ең алғаш «Инновация» ұғымына қазақ тілінде анықтама берген ғалым Н.Нұрахметов. Ол «Инновация, инновациялық үрдіс деп отырғанымыз — білім беру мекемелерінің жаңалықтарды жасау, меңгеру, қ

Әрбір педагогтің инновациялық іс-әрекетін қалыптастырудың педагогикалық шарттарын белгілеп көрсетуге болады:

- инновация туралы білімі; - инновацияны жан-жақты меңгеру; - инновациялық іс-әрекет диагностикасын меңгеру; и - нновацияны тәжірибеге ендіру жұмыстары; - инновацияны практикада дұрыс қолдану. Ақпараттық-компьютерлік технологиянының негізгі мақсаты – оқушыны қазіргі қоғам сұранысына сай, өзінің өмірлік іс - әрекетінде дербес компьютердің құралдарын қажетті деңгейде пайдаланатын жан - жақты дара тұлға ретінде тәрбиелеу. Білім беруде ақпараттық-компьютерлік технологияны ны пайдалану мен оқушылардың құзіреттілігін