Оқылым дағдыларын дамыту мәтіндері қазақ тіліне

Оқылым дағдыларын дамытуға арналған мәтіндер.

І. Мәтінді оқып, тест тапсырмаларын орындаңыз, сұрақтарға жауап беріңіз.

Жапалақ тектестердің ең ірісі және өте әдемісі-үкі. Республикамыздың кез келген жерінде кездескенімен, саны онша көп емес. Үкі-қазақтар үшін қасиетті құс. Оның тұла бойындағы өрнектер құранның құпияланып жазылған нұсқасы деген сеніммен баланың, әсіресе қыздардың бас киіміне қауырсынын тағу дәстүрге айналған. Үкінің қауырсыны адамға бақыт, табыс әкеледі деп есептелінеді. Сондықтан да ақын, әншілердің бас киімі мен домбырасын үкімен безендіргенін жиі көреміз.

Үкіні орманнан да, таудан да, шөл мен даладан да кездестіруге болады. Ол көбінесе ұясын көзге түсе бермейтін жыра, жартастарға салады. Ұясында 2-5 жұмыртқасын мекиені өзі басады. Үкілер қоянды, кеміруші тышқандарды аулайды. Үкі-жемін түнде, қараңғыда, кейде күндіз де аулап, кемірушілерді жою арқылы ауыл шаруашылығына пайда келтіретін жыртқыш құстардың бірі.

1. Мәтінде не туралы айтылады?

А) Құстар туралы

В) Үкі туралы

С) Отан туралы

Д) Табиғат туралы

Е) Республика туралы

Үкі –қазақтар үшін қандай құс?

А) қасиетті

В) бақытты

С) табысты

Д) көңілді

Е) көп

Үкінің саны қанша?

А) ең көп

В) аса көп

С) өте көп

Д) көп

Е) онша көп емес

4. Үкінің қауырсыны адамға не әкеледі деп есептелінеді?

А) ақша

В) бақыт

С) байлық

Д) жұмыс

Е) денсаулық

5. Үкіні қайдан кездестіруге болады?

А) орманнан

В) таудан

С) шөлден

Д) даладан

Е) аталған барлық жерден

6. Үкінің ұясында неше жұмыртқа болады?

А) 1-8

В) 2-5

С) 2-7

Д) 1-9

Е) 5-10

7. Келесі сөздерден мәтін бойынша дұрыс жауапты таңдап, сұраққа жауап жазыңыз.

Сұрақ: Үкі қандай құс?

Жауаптары: Ең ірі, кішкентай, әдемі, жаман, қасиетті, жыртқыш, жыртқыш емес.

8.«Үкілеріне» сөзіне сөз құрамына талдау жасаңыз.

9. «Үкі» сөзін септеңіз.

10. Мәтіндегі негізгі ойды анықтайтын тірек сөздерді жаз.

ІІ. Мәтінді оқып, тест тапсырмаларын орындаңыз, сұрақтарға жауап беріңіз.

Ең алғаш «Қызыл кітап» 1966 жылы жарық көрді. «Қызыл кітап» табиғатта қорғауды қажет ететін құстар мен жан-жануарларға, өсімдіктерге арналған. «Қызыл кітаптың» парақтары төрт түсті болады. Қызыл парағына мүлдем жойылып кету қаупі бар аң-құстар жазылады. Ақ түсті парағына-саны азайғандар, сары түсті парағына-сирек кездесетін аң-құстар, ал жасыл парағына адамдардың қамқорлығы арқасында қалпына келтірілген жан-жануарлар жазылады.

«Қызыл кітап» Қазақстанда 1977 жылы шығарылды.

1. Ең алғаш «Қызыл кітап» қашан жарық көрді?

А) 1966

В) 1967

С) 1976

Д) 1977

Е) 1986

2. «Қызыл кітап» табиғатта қорғауды қажет ететін нелерге арналған?

А) құстарға

В) құстарға, жан-жануарларға

С) құстарға, жан-жануарларға, өсімдіктерге

Д) өсімдіктерге, құстарға

Е) жан-жануарларға, өсімдіктерге

3.«Қызыл кітаптың» парақтары неше түсті болады?

А) 5

В) 2

С) 4

Д) 3

Е) 6

4. Қызыл парағына қандай аң-құстар жазылады?

А) мүлдем жойылып кету қаупі бар

В) саны азайған аң-құстар

С) сирек кездесетін аң -құстар

Д) адамдардың қамқорлығы арқасында қалпына келтірілген аң-құстар

Е) жер бетіндегі барлық аң-құстар

5. Ақ түсті парағына қандай аң-құстар жазылады?

А) мүлдем жойылып кету қаупі бар

В) саны азайған аң-құстар

С) сирек кездесетін аң -құстар

Д) адамдардың қамқорлығы арқасында қалпына келтірілген аң-құстар

Е) жер бетіндегі барлық аң-құстар

6. Сары түсті парағына қандай аң-құстар жазылады?

А) мүлдем жойылып кету қаупі бар

В) саны азайған аң-құстар

С) сирек кездесетін аң –құстар

Д) адамдардың қамқорлығы арқасында қалпына келтірілген аң-құстар

Е) жер бетіндегі барлық аң-құстар

7. Жасыл парағына қандай аң-құстар жазылады?

А) мүлдем жойылып кету қаупі бар

В) саны азайған аң-құстар

С) сирек кездесетін аң -құстар

Д) адамдардың қамқорлығы арқасында қалпына келтірілген аң-құстар

Е) жер бетіндегі барлық аң-құстар

8. «Қызыл кітап» Қазақстанда нешінші жылы шығарылды?

А) 1977

В) 1976

С) 1975

Д) 1978

Е) 1987

9. «Кітап» сөзіне синквейн құрыңдар.

10. Мәтінге ат қойыңдар

ІІІ. Мәтінді оқып, тест тапсырмаларын орындаңыз, сұрақтарға жауап беріңіз.

Қазақ кітаптарының басылуы