Өз өзіңді таны тақырыбындағы сыныптан тыс жұмыс

Өзін - өзі тану сабағының жоспары.

Мектеп: «Тауағаш орта мектебі» КММ

Мерзімі:

Сабақтың тақырыбы: Махаббат - өмір өзегі. № 33-34 сабақ.

Құндылық: «Сүйіспеншілік» Қасиеттер: жақсы көру және кішіпейілділік.

Мұғалімі: Балгожина Сандугаш Боранбаевна

Сынып – 9

Оқытуда қолданылатын әдіс-тәсілдер: Топтық жұмыс, тыныштық сәті, дәйексөз, әңгімелесу, шығармашылық жұмыс.

Модульдердің кіріктірілуі: Сыни тұрғыдан ойлау, оқыту мен оқудағы жаңа тәсілдер, АКТ-ны пайдалану, бағалау, талантты және дарынды балаларды оқыту.

Оқып үйренудің нәтижесі: оқушылар өмірдің бар жақсылығы махаббатта екенін ұғынады.

Сабақтың мақсаты: - оқушылардың сүйіспеншілік, махаббат туралы түсініктерін кеңейту;

Сабақтың міндеттері: - өмірдің бар жақсылығының негізі махаббат, сүйіспеншілік екендігін түсіндіру;

- адамды, Отанды, өмірді сүйе білу іскерліктерін дамыту;

- сүйіспеншілікті, махаббатты бағалай білуге тәрбиелеу.

Плакат, маркер, үлестірме қағаз.

Сабақтың барысы: а) Ұйымдастыру кезеңі.

- оқушылармен сәлемдесу.

- сынып тазалығына көңіл бөлу

- оқушыларды түгендеу. ( топқа бөлу.)

Тыныштық сәті. «Нұрға бөлену»

2. Үй тапсырмасын тексеру. Оқулықтағы тапсырманы жатқа сұрау және талдау.

Сабақ барысын талқылау, топқа бөлінеді.

(Тәртіп, талап, тазалық, тыныштық, татулық) сақтау керектігін еске түсіру.

3. Дәйексөз:

«Махаббат құдіреті – жер жүзіндегі күллі, ізгі, таза, риясыздық атаулының қайнар көзі» - деген нақыл сөзіне оқушылардың назарын аударту.Жеке оқыту және жаттатып айтқызу.

- Махаббат неліктен құдыретті де қасиетті ұғым?

- Ұл мен қыздың арасында қандай сезім болады?

- Бір көргеннен ғашық болу мүмкін бе?

Ж. Сталь

4. Әңгімелесу (сұхбат) Оқулықта берілген «Алтын құс» атты романнан үзіндіні мәнерлеп оқыту.

Ақбаянның шын аты Баян еді. Бірақ шешесі қызының жұмыртқадай аппағына сүйсініп, «Ақбаяным» деп атап кеткен. Біз де осы атқа үйреніп алғанбыз. Ия, ол Ақбаян десе Ақбаян еді. Көркіне көз тоймастай әдемі болатын. Екі беті аппақ қардай. Қазақ мұндайды оймақ ауыз, күлімкөз аққұбаның ең көріктісі. Бір қыз бен жігіт болып танысқанымызда ол он алтыға жаңа шыққан-ды. Сондағы суреті әлі көз алдымда. Сазды жерге біткен тал шыбық сымбатты, сұңғақ бойлы, аш белі үзіліп кетердей жіңішке. Үлкен қара көздері қалың қамыс арасындағы түпсіз қарасудай тұңғиық, тек саған қарап күлімдесе сонау қарашықтарында күн сәулесі ойнай жөнелгендей бір ғажайып нұр пайда болатын.

Денесінің сұңғақтағы көз тартарлықтай төсінің көтеріңкілігіне қарамай, Ақбаянның жалпы бейнесі, жасыл шалғын арасынан анадайдан көрінетін ақ гүлді есіңе түсіретін. Нәзік, жұпар аңқыған ақ гүл, бірақ көктем айының аяқ кезінде толықси бастаған ақ гүл еді ол.

Осы Ақбаян екеуміз бір-бірімізді өте жақсы көрдік. Бірақ бұл жақсы көруіміз рухани жақындықтан, үлкен сыннан өткен асыл қасиеттен туған сезім емес еді. Бұл қыз бен жігіттің біріне-бірінің үнемі көзі түсе бергенінен пайда болған, албырт, балғын екі жастың алғашқы қуанышы еді. Әйтсе де, осы ойда жоқта туған таза сезім жарты жылдың ішінде шын бақытты махаббатқа айналды. Ал бұндай ғашықтық дауылы жоқ, бұлты жоқ, жаздың ашық күні тәрізді, еш уақиғасыз бірінен соң бірі ғажайып салтанатқа өте береді. Тек екі жастың арасындағы махаббат, қыза жанған тәрізді күшейе түседі.

Со бір күн де бүгінгідей көктемнің тамаша күні еді-ау! Ағаштар жапырақтанып, гүлденіп, жердің түгі әбден тебіндеп қалған.

Рудник шетіндегі шағын бау-бақша. Күн батып бара жатқан кез. Тапал келген жас қайыңдар арасында орындықта Ақбаян маған күндегісінен де гөрі сұлу көрінген. Қаракөлеңкеленіп бара жатқан кеште оның ақшыл жүзі қараңғы түнде туып келе жатқан күміс ай тәрізді. Шағын бау-бақша іші ғажайып сырлы күйге сыймай кеткен-ді. Ол бір махаббат күйі еді. Қызды ақ білегінен ұстап, өзіме қарай тарттым. Ол қымсына үлбіреп, жел үріп жантайтқан бәйшешек тәрізді, қисая сызылып, басын менің иығыма салды.

- Сабыр, - деді Ақбаян дауысы сыбызғы үніндей дірілдеп шығып, - сен маған деген махаббатыңды не деп айтар едің?

Мен ойланбастан жауап бердім.

- Алтын құс дер едім.

- Алтын құс? Алтын құс бола ма?

- Болмайды.

- Онда ... неге алтын құс дейсің? Менің саған деген махаббатым ақиқат қой.

Алтын құс деуіме бөтен себеп бар еді. Бірақ мен басқа жауап бердім.

- Алтын құс болмайды. Сондықтан да ол қолға түспейді. Сенің махаббатың да маған сол қолға түспес алтын құс тәрізді.

- Менің махаббатым алтын құс болса, сол махаббаттың иесі өзім қолыңда тұрған жоқпын ба?

- Алтын құстың ұшып кетуі ғажап па?

- Ұшырма.

- Ол үшін алтын тор керек...

- Сенің алтын торың – сенің махаббатың емес пе? Мықтап құр сол алтын торыңды.

Әлі есімде... лап етіп жанған таза табиғи махаббат екеумізді де шыдатпады. Бір-бірімізді құмарлана құштық. Әттең дүние-ай, біздің құшағымызды кенет пайда болған күлкі жазды.

- Міне ғашықтар деп осыларды айт! – деді қарқылдай күлген қоңырқай еркек дауысы.

Алып ұшқан жастық тойы сап тыйыла қалды. Енді біз мөлдір бұлақтай таза сезімдерімізге біреу қарамай құйып жібергендей, дауыс шыққан жаққа ренжи қарадық. Сол жақтағы аллеядан қыз бен жігіт шығып келе жатыр екен. Қызы маған таныс. Қыпша бел, талдырмаш денелі, қызыл алтын іспеттес қызғылт шашты, ақсары жүзді жан. Еркегі – грек мүсінішілері мрамордан құйғандай сымбатты, кең жауырын, арыс кеуделі, қараторы, қошқар мұрынды жайсаң жігіт. Қара бұйра шашы күзелмеген марқа қозының жүніндей ұйысып кеткен. Шаш емес, басына қара бұйра бөрік кигендей. Бұны да кеше көргем. Ол бізге, бейтаныс жандар екен деп қымсынбай, тесіле қарады.

- Қандай көрікті қыз! – деді ол қасындағы қызға орысшалап, - жұмақтан түскен періште тәрізді.

Өзін мақтағанға ма, әлде бұрын көрмеген осынау сымбатты жігіттің көркі тартып кетті ме, Ақбаян оған қарай қалды. Отты көздер нұры қайдағы бір сезімді жүздерінде мінажат етіп, кенет тұтандырды да, сол сәтте сөніп кетті. Мен ұстап отырған Ақбаянның саусақтары дір ете түсті.

Олар біз отырған алаңды сырттай, кетіп бара жатты.

- Бұлар кім, сіз танисыз ба? – деген жігіттің сұрағын мен анық естідім.

- Қызды танымаймын. Осында мектепте оқып жүрген қазақтың бір сұлу қызы бар деп жүрген жігіттер. Сірә, сол болуы керек, - орыс қызының үнінен бір жайбарақат күнәсіз саз байқалды. – Жігітті танимын. Ол біздің шахтада жарылғыш от-дәрі атушы болып жұмыс істейді.

- От-дәрі атушы? Періштедей сұлу осындай тамаша қыздың жай бір от-дәрі атушы жігтті сүюі мүмкін бе?

Ауыздан шыққан суық сөз, жүрекке жеткенше мұзға айналады. Әлі есімде, менің ыстық жүрегіме дәл сол сәтте біреу сұп-суық мұзды ұстай қойғандай болды. Бірақ бұның жауабын мен үшін жігіттің жанындағы қыз берді.

- Махаббат адамның қоғамдағы қызмет бабымен байланысты ма? – деді ол әлі де жайбарақат сөйлеп. Әйтсе де маған бұл жолы қыз жігітке ренжи жауап бергендей болды, - екі жастың бірін-бірі ұнатуында, сүюінде тек өздеріне ғана аян терең сыр, асыл мағына бар емес пе? Ол мағына, ол сыр жат көзге ойыншық болып көрінуі мүмкін. Ал ғашық екі жасқа – бар өмірлерінің тағдыры, қос жүректің ең ыстық жалыны сол сезімде ғана жатуы табиғи зат деп ұғам. Әлгі екі жастың бірін-бірі сүюін сіз өз көзіңізбен емес, олардың көзімен қарап көріңізші!... Сонда олардың да махаббатын ұғар едіңіз.

Олар ұзай берді. Бірақ менің жүрегім сол сәтте қобалжи қалды. Жігіттің сөзі ешкінің құйрығындай шоп-шолақ, кертартпа топас көрінгенмен, көңілімде белгісіз бір қауіп тудырды. Мен бірден ойға қалдым.

«Мүмкін екі жастың бірін-бірі қаяусыз сүюі – сирек кездесетін сезім шығар. Бірақ біз бір-бірімізді шын сүймейміз бе? Ия, шын сүйеміз. Бұның атын махаббат дейді. Ұйқыдағы жас баладай, біздің қаннен-қаперсіз тыныш жатқан көкірегімізге шоқ салған осы махаббат. Ақбаян екеуміздің бар тілегімізді бір сезімге бағындырған да осы махаббат. Бүкіл әлем қуанышына бөленгендей, біздің ыстық жүрегімізді де бар шаттығымен елжіреткен осы махаббат. Ал сол махаббатымызға жат жігіттің күмәндануға қандай қақысы бар?»