Өзін-өзі тану пәнінің авторлық бағдарламасы

Авторлық бағдарлама

Өзін-өзі тану пәні

Асилбекова Камила Асирбаевна

2020-2021ж.

2020-2021 оқу жылы.

Мекен –жайы: Алматы облысы

Райымбек ауданы

ҚАЗАҚСТАН РЕСПУБЛИКАСЫ

«ÓRKENIET» ҒЫЛЫМИ-ӘДІСТЕМЕЛІКТІҢ БАСПАСЫНА

ҰСЫНЫЛДЫ

Рецензент: О.О. Мұқатаев

«Órkenіet» Ғылыми-әдістемелік Орталығының аға ғылыми қызметкері

Өзін-өзі тану пәні

Авторлық бағдарлама

Асилбекова Камила Асирбаевна

© Қазақстан Республикасы

«ÓRKENIET» Ғылыми-әдістемелік Орталығы

УДК 379-26

ББК -578

Рецензент:

О.О.Мұқатаев педагог мастер.

Қазақстан Республикасы «Өркениет» Ғылыми- әдістемелік Орталығының аға ғылыми қызметкері.

Өзін-өзі тану пәні бойынша авторлық бағдарлама /құрастырған: Асилбекова Камила Асирбаевна

№34»Бірлік» ЖОМ КММ

Мақтарал ауданы

Түркістан облысы

ISBN ---978-601-6014-06-03

Сертификат № 174, 2021 жыл. 58 бет.

Құрастырушы авторлар өзін-өзі тану пәні бойынша 34сағаттық күнтізбелік-тақырыптық жоспарлауды оқушылардың жас ерекшелігін ескере отырып жасаған. Бағдарлама мемлекеттік білім беру стандартына сай жазылған.

УДК -379-26

ББК 578

«Өркениет» ғылыми-әдістемелік орталығының 2021 жылғы «11» наурызын-да №3 хаттамасына сәйкес сараптау комиссиясының шешімімен баспаға ұсы-нылды.

ISBN

© ҚР «Өркениет» ҒӘО-2021жыл.

Түсінік хат

Қазақстан мектептерінде өзін-өзі тану пәнін оқыту «Адамды үйлесімді дамыту» институты ( Алматы, «Бөбек» ҰҒПББСО) Білім және ғылым министірінің 2013 жылғы 3сәуірдегі №115 бұйрығы негізінде бекітілген орта білім беретін мектеп бағдарламалары бойынша жүзеге асырылып келеді..

Өзін-өзі тану пәнінің бағдарламалары оқушылардың танымдық мүмкіндіктері мен жас ерекшеліктері ескеріле отырып, мазмұнда көрсетілген жалпыадамзаттық құндылықтар арқылы адамдық қасиеттерді дамыту көзделеді.Қазақ поэзиясының күншуағы, қазақ жазба әдебиетінің негізін қалаушы, кемегер-ойшыл ақын А. Құнанбаевтың 175жылдығына орай өткізіліп жатқан іс-шаралар өзін-өзі тану пәнінің Абай шығармаларымен сабақтастығын, үндестігін көрсетіп берді.

Болмасаң да ұқсап бақ,

Бір ғалымды көрсеңіз.

Ондай болмақ қайда деп

Айтпа ғылым сүйсеңіз-деп ақынның өзі айтқандай, көкейімде жүрген көрікті ойларым-Абай шығармалары мен өзін –өзі пәнін ықпалдастыра өту жайлы ойларымды жүзеге асыру мақсатында авторлық бағдарлама жасауды қолға алдым.

ӨЗІН-ӨЗІ ТАНУ ПӘНІН АБАЙ ШЫҒАРМАЛАРЫМЕН ОҚЫТУДЫҢ ТИІМДІЛІГІ

Асилбекова Камила Асирбаевна

«Бірлік» жалпы орта мектебі КММ өзін-өзі тану пәнінің мұғалімі

ҚР, Түркістан облысы

Аннотация

Бұл шағын еңбекте мұғалім өзін-өзі тану пәнінде қазақтың бас ақыны А. Құнанбаевтың қандай туындыларын пайдаланудың тиімділігі жайлы ой бөліскен.

Кілт сөздер: өзін-өзі тану пәні, тәрбие, оқытудағы тиімділік, педагогика.

«Өмірді тану өзіңді-өзің танудан басталады» – демекші, ХХ ғасырда заман талабына сай өзін-өзі тану пәні оқытылуға енгізілді. Бұл да болса педагогиканың алға қарай адымдағанының белгісі болса керек. Өзін-өзі тану пәнін оқытудың тиімді жолдары жан-жақты қарастырылып жатқаны бәрімізге мәлім. Осы орайда мен «Адамзаттың Абай» атанған кемеңгер, классик ақынның шығармаларын өзін-өзі тану сабағында пайдаланудың тиімділігі жайлы ой бөліспекшімін.

«Абай – дана, Абай – дара қазақта» дейміз. Ақын, сазгер, аудармашы болуымен қатар дана Абай – керемет тәрбиеші. Яғни, ақын мұрасы – өзін-өзі тану пәні үшін қайнар бұлақ.

45 қарасөзінің көп бөлігінде адами қасиеттер, мінез-құлықтар және оларды қалай түзеу керектігіне тоқталған. «Адам мінезін түзетуге болмайды дегендердің тілін кесер едім» дей отырып, жақсы болмақ үшін не істеу керектігін, неден сақтану керектігін атап көрсеткен. Бұл туралы 31-сөзінде көзі ашық, көкірегі байлаулы болуы үшін ой кеселдерінен аулақ болуды насихаттайды.

Көрнекті қазақ жазушысы С.Мұқанов: «Абай – ақыл айтудың, даналықтың ақыны» – деген екен. Қалай дегенде де, Абай қазақ қоғамы үшін үлкен құбылыс болды. Болмысы, бітімі бөлек қаламгердің қай саладағы туындысын алсақ та, онда тек қазаққа ғана емес, күллі адамзатқа ортақ келелі ой жатыр. Тақырыбы жағынан әр алуан Абай өлеңдерін біз былай жіктеп жүрміз:

табиғат лирикасы;

әлеуметтік-тұрмыстық мәселе тақырыбындағы өлеңдері;

махаббат лирикасы ;

саяси-әлеуметтік лирика;

өнер-білім туралы өлеңдері.

Әлеуметтік-тұрмыстық мәселелер төңірегіндегі өлеңдерінде адамның кейбір мінез-құлықтарын, адами қасиеттерді тілге тиек еткен өлеңдер қатарына ақынның «Сабырсыз, арсыз, еріншек», «Бойы бұлғаң», «Сегіз аяқ» өлеңдері жатады.

Арзан күлкі, бос сөзбен өмірін өткізетін адамдар жайлы Абай ашынып, күйіне «Бойы бұлғаң» өлеңінде былай дейді:

Бойы бұлғаң,

Сөзі жылмаң,

Кімді көрсең мен сонан,

Бетті бастым,

Тұра қаштым жалма-жан.

Ел қағынды,

Мал сабылды.

Ұрлық, өтірік гу де гу.

Абайдың осы тұста айтқан өлеңдерімен жақсылық, ізгілік жайында өтілетін өзін-өзі тану пәніндегі тақырыптарда пайдалануға болады демекшімін.

Сөз ұғар ма,

Су жұғар ма

Сыпыра жылмаң желбуаз?

Әз тұтуға, сыйласуға,

Қалмады жан бір татыр, –

деп антын, арын сатып жүрген ел билеушілер мен соларды жағалап күнелтіп жүргендерді ойсырата сынға алған.

Шебер аудармашы қазақ табиғатына лайықты, тәрбиелік мәні Ы.Алтынсариннен кейін аударма ісінің ілгерілеуіне оң ықпал етті. Мысалы, «Есек пен бұлбұл», «Құмырсқа мен шегіртке», «Қарға мен түлкі» мысал өлеңдері бала және ересектер үшін де тәрбиелік мәнін жоймайтын өлеңдер боп қалып отыр[1, 41 б.] Бұл деген сөз – Абай керемет адамзат тәрбиешісі, тамаша талғам иесі деген сөз.

Сабырсыз, арсыз, еріншек,

Көрсе қызар жалмауыз.

немесе

Өсек, өтірік, мақтаншақ

Еріншек бекер малшашпақ.

Бес дұшпаның білсеңіз, – деп өлеңдерінде адамның өзін танып білуі үшін нені білуі керектігін, қандай амал жасау керектігін түсіндіріп көрсетеді.

Заманының ащы шындығын, жемқорлық пен парақорлықтың қоғамның қас жауы екендігін 21 жасында болыс болған шағында-ақ айтып салды. «Мәз болады болысың», «Болыс болдым, мінеки» атты өлеңдерімен ел билеушілерді аяусыз сынға алуы – бүгінгі қоғамның жан айқайына айналып отырған сыбайлас жемқорлыққа қарсы күрестің сонау кемеңгер ақынның заманында басталғандығын айғақтайды.…