Пәндік дамыту ортасын қалыптастыру туралы баяндама

Баяндама

«Пәндік дамыту ортасын қалыптастыру»

Мектепке дейінгі ерте жастағы топтарда пәндік-дамыту ортасын құрудың маңызы

Мектеп жасына дейінгі баланы дамытатын, өсіретін, әрі тәрбиелейтін, бала бойындағы қасиеттер мен мүмкіндіктерді ашып, олардың өнегелі, тәрбиелі болып өсуіне мектепке дейінгі тәрбиенің тигізер әсері зор. Мектепке дейінгі кезеңде баланың зияткерлік, тұлғалық, эмоциялық дамуы жүзеге аса бастайды. Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың мақсаты осы жас кезеңінде тұлғаның қалыптасуы үшін қажетті алғашқы білім, білік және дағдыларды қалыптастыру.Мектепке дейінгі ұйымдардың маңызды міндеті әр баланың шығармашылық қызметін қамтамасыз етуге, балаға өзін толық жетілдіруге және өзінің белсенділігін көрсетуге,балалармен дамытушы ортаны ұйымдастыру арқылы тәрбиелеу жұмысының дамытушы әсерін арттыруға және педагогикалық үдерісті жетілдіруге мүмкіндік береді.Бүгінгі күні мектепке дейінгі ұйымдарда пәндік-дамытушы ортаны құру арқылы балаларды тәрбиелеу мен оқытуда отандық педагогика және психологияның бай тәжірбиесі жинақталған, мектепке дейінгі және ерте жастағы балалар үшін дидактикалық құралдар және дамытушы ойыншықтар жүйесін құру.Пәндік -дамытушы орта-бұл мектеп жасына дейінгі балалардың тұлғалық, эмоциялық, әлеуметтік және зияткерлік дамуын қамтамасыз ететін жағдайлардың жүйесі.Қоғамның қазіргі

Баланың дамуы –тәрбиелеу мен оқыту үрдісі барысында ересектермен және құрдастармен алуан түрлі формадағы педагогтар ұйымдастыратын белсенді қарым-қатынаста, мазмұндық әрекеттерде іске асырылады. Баланың айналасында, ол өмір сүретін және білім алатын арнайы пәндік- дамытушы ортасы құрылады. Бұл ортада мектепке дейінгі жастағы бала жан-жақты дамиды, сезімталдық қабілеттерін қалыптасады, өмірлік тәжірибе жинайды, түрлі заттар мен құбылыстарды реттеуге және салыстыруға үйренеді. Ересектер ерте жастағы балаларды заттар әлеміне енгізеді, олардың қызметі мен неге арналғандығымен таныстырады,қоршаған ортаны тануға бағытталған іс-әрекеттерін ынталандырады. Осыған байланысты, күннің кез-келген уақытында өз қалауынша заттармен әрекет етуге.ойнауға,қозғалу мүмкіндігіне ие болатын пәндік- ойын дамытушы ортасымен қамтамасыз етілуі қажет. Сол себепті, пәндік дамытушы орталықтарды қозғалыс белсенділігін қажет ететін ойышықтармен және жабдықтармен қамтамасыз етіп, олардың орындарын жиі ауыстырып, санитарлық өңдеу тәртібін сақтау қажет. Баланың қолы жететін жерге автодидактикалық, ойын материалдарын орналастырып, ойын бөлмелерінде өзгертуге жеңіл тақырыптық дамыту орталықтарын: «Желілі -рөлдік ойынд

Әрбір орталықта балалардың жеке қажеттіліктеріне, қызығушылықтарына, тәрбиелеу және дамыту міндеттеріне сүйене отырып, дидактикалық және ойын материалдары іріктеледі. Ерте жастағы балалардың дамуында заттық-кеңістіктік дамытушы орта зор мәнге ие.

Бала –еліктегіш, әуесқой зерттеуші, қоршаған әлемді таңдана және қуанышпен ашушы, әртүрлі белсенді іс-әрекет түрлері үшін оған берілгендердің барлығын пайдалануға ұмтылушы.Дамыту ортасы бала топта өзін еркін сезініп мейлінше ұзақ қала алатындай екінші үйі сияқты болуы керек. Топта әрбір бала өзге тұлғалардың арасында өзін жеке тұлға ретінде сезіне алатындай, өзінің жеке мүмкіндігін іске асыра алатындай, өзін жайлы сезінетіндей қоршаған кеңістікті құрастыру қажет.Мақсаты:балалардың ерте жастан психо- физиологиялық мүмкіндіктерін жағымды дамытуға мүмкіндік беретін заттық-дамытушы ортаны ұйымдастыру.Міндеттері: балаларды жан-жақты және үйлесімді ерте жастан дамыту үшін жағдайлар жасау және оның мектепке дейінгі жаспен сабақтастығы.Дамыту ортасында мектеп жасына дейінгі баланың сенсорлық дағдылары қалыптасады, өмірлік тәжірибе жинақтайды, әртүрлі заттарды және құбылыстарды реттеу мен салыстыруға үйренеді,ересектермен,қатарластарымен өзара эмоционалдық-практикалық тәжірибеге ие болады, өзіндік тәжірибеде білім алады. Мектепке дейінгі ұйымдарда ұйымдастырылған пәндік-дамытушы орта (топта)әр балаға тұлғаның қандай да бір қасиетін иеленуге, жан-жақты дамуына теңдей мүмкіндік береді. Топтық

Пәндік-дамытушы орта тәрбиеленушілердің жас ерекшеліктеріне, оқу кезеңі және педагогтармен іске асырылатын бағдарламаға байланысты өзгеру

керектігін естен шығармау қажет. Пәндік-дамытушы ортаны құрған жағдайда келесі ережелерді есте сақтау қажет:

1.Пәндік дамытушы орта білім беруші, дамытушы, тәрбиелеуші,ынталандырушы, ұйымдастырушы, коммуникативтік функциясын атқаруы тиіс. Пәндік-дамытушы ортаның топтасуы балалардың жан-жақты дамуын қамтамасыз етуі қажет, білім беру үдерісінің біртұтастылық қағидатына сай келуі тиіс;

2. Кеңістікті икемді және вариативті қолдану қажет. Орта баланың қызығушылықтары мен қажеттіліктерін қанағаттандыруға арналуы тиіс;

3. Заттардың формасы мен дизайны балалардың қауіпсіздігіне және

жасына бағдарлануы тиіс;

4. Әрбір топта балалардың эксперименттік іс-әрекеттеріне арналған орынды қарастыруы қажет;

5. Топтық кеңістікте заттық ортаны ұйымдастыра отырып , психикалық даму заңдылықтарын, олардың денсаулық көрсеткіштерін, психофизиологиялық және коммуникативтік ерекшеліктерін, жалпы және сөйлеуінің даму деңгейін, сонымен қатар,эмоционалдық -қажеттілік саласының көрсеткіштерін ескеру қажет;

6. Түс палитрасы жылы, пастельді түстерде болуы тиіс;

7. Топтық бөлмеде дамытушы кеңістікті құру кезінде ойынның басты рөлін ескеру қажет;

8. Топтың заттық -дамытушы ортасы балалардың жас ерекшеліктерін, оқу кезеңі мен білім беру бағдарламасына байланысты ауысуы тиіс.

Ерте жастағы балаларды дамытуға арналған пәндік-дамытушы ортаны ұйымдастырға қойылатын талаптар:

· Дамытушы орта қауіпсіз, жайлы, қолайлы, әрі эстетикалық тұрғыдан әсем болуы тиіс.

· Заттық әлем балаға белсенді және жан-жақты әрекеттерде қажеттіліктерін іске асыруын қамтамасыз етуі тиіс

· Пәндік дамытушы орта топтағы барлық балаларды белсенді танымдық әрекеттерге тартуға мүмкіндік беруі тиіс.

· Балалар өз қабілеттерін жүзеге асыру үшін орта дербестікті, бастамалықты дамытуда ынталандыруды қамтамасыз етуі тиіс.

Балалардың өз бетімен іс-әрекетін дұрыс ұйымдастыру үшін төмендегілердің болуын қарастыратын дамытушы -пәндік ортаны құру қажет.

Танымдық даму аймағы -сенсорлық ойындар бұрышы, заманауи ойыншықтар,

эксперимент жасау бұрышы, табиғат бұрышы, әдеби- тілдік аймақ, қуыршақ бұрышы, кітап бұрышы, қуыршақ театры бұрышы , сюжетті-рольдік ойындар бұрышы, шығармашылық даму аймағы , музыкалық ойыншықтар бұрышы,бейнелеу бұрышы, шығармашылық іс-әрекет үшін атрибуттар, белсенді қозғалыс аймағы, спорт құралдары мен жабдықтары және т.б. қозғалмалы ойыншықтар бұрышы.

Топтық кеңістік шартты түрде үш аймаққа бөлінеді:

-тыныш: оқу, «оқшаулану», кітап бұрышы;

-орташа қарқынды: театрланған, музыка, құрастыру зонасы;

-қарқынды қозғалыс зонасы: спорт бұрышы.

Топтар кеңістігі аясында шартты түрде баланың барлық қызығушылықтарын қамтитын ойын және тақырыптық аймақтарды атап көрсетуге болады:

Танымдық даму аймағында,ұсақ қол моторикасын дамытуға арналған жиынтықтар, ойыншықтар мен материалдар жинақталған дидактикалық үстел, сенсорлық дамуға арналған дидактикалық ойындар, құламайтын қуыршақтар, ұсақ конструкторлар, ағаш конструкторлар, мұнаралар, алынбалы-салынбалы ойыншықтар, құм мен су құйылған ыдыстар.

Танымдық даму аймағы қоршаған ортадағы заттардың қызметі мен қасиеттерін іс-жүзінде тануға қызығушылықтарын дамыту, сенсорлық қабілеттерін қалыптастыру, жақын қоршаған ортасы туралы түсінік беру, байқағыштығы мен белсенді сөйлеуін жетілдіру мақсатында ұйымдастырылады.Танымдық даму аймағында балалар үлкендер көмегімен түрлі мұнаралармен, кубиктермен, алынбалы-салынбалы ойыншықтармен, конструкторлармен ойнау арқылы заттардың түсімен, пішінімен, көлемімен танысып, жинауға және сұрыптауға үйренеді. геометриялық пішіндер туралы алғашқы түсініктерін қалыптастыруға, ұсақ қол моторикасын дамытуға септігін тигізеді.

Ерте жастағы топтарда дидактикалық үстел оқу аймағында да, ойын аймағында да

қолданылады. Бұл үстелде балаларды түрлі бағытта жан-жақты дамытатын

ойыншықтар мен материалдар жинақталады. Бұл ойыншықтар балалардың