Педагогикалық этика туралы әдістемелік материал

Педагогикалық этика туралы түсінік

Педагогикалық этика - этика ғылымының тарауы болып табылады. Және педагогикалық мораль ерекшелігін зерттейді, педагогикалық еңбек саласындағы жалпы адамгершілік ұстанымдарының жүзеге асыру өзгешелігін анықтайды, оның функциясын, этикалық санат мазмұны принціптерінің өзгешелігін ашып көрсетеді. Сонымен қатар, педагогикалық әдеп оқыту - тәрбиелеумен кәсіби түрде айналысатын адамдар арасындағы және кәсіби ортадағы адамгершілік қатынастар мен мұғалімнің адамгершілік қызметтерін және мұғалімдер ортасында қалыптасқан өзгеше тәртіп пен мінез – құлық т.б. зерттейді. Педагогикалық этика педагогикалық мораль мен моральдік құндылықтардың негізгі санаттарының түпкілікті мәнін қарастырады. Адамдардың адамгершілік қасиеттері мен мінез – құлқына, іс қимылына және өмірлік алуан түрлі құбылыстарға т.с.с. өзіндік баға беретін мейірімділік пен зұлымдық, адалдық пен ар- намыс туралы түсініктер жүйесін моральдік құндылықтар деп атауға болады. Педагогикалық қызметте моральдік түсініктердің негізгі түрлерінің бәрі қолданылады, дегенмен, педагогикалық қызмет пен қарым-қатынас тәрізді түсініктер этиканың жеке дара тарауына қатысты педагогикалық түйсіну тәрізді жекелеген түсініктерді бөле –жара көрсетеді. О

Педагогтың кәсіби - этикалық сипаты мен мақсатқа сәйкестігі педагогикалық тәртіптің келесі сипаттарында ұсынылған :

талапшылдық, жеке бастың қасиетін қорламау, түртпектей бермеуінде ;

қарым-қатынас барысында табиғилық, қарапайымдылық танытып, мәймөңкелік пен өрескелдікке жол бермеуінде ;

бірбеткейліксіз ұстанымшылдығы және табандылығында ;

аса дабыраламайтын зеректік пен сезімталдығында ;

тұлғаның жеке басын қорламайтын әзіл-сықақ қолдана білуінде ;

иландыру, нандыру, ескерту, ұсыныс жасау және қысымшлық пен қорлықсық жазалай білуінде ;

өз білімі мен кәсіби даярлық деңгейіңнің артықшылығын атап айтпай-ақ білім алушыларды оқыту және тәрбиелеу білу қабілетінде ;

білім алушыларды тыңдай білуі, оның және өзгелердің сұрақтарға берген жауаптарына тыңғылықты қарай білуінде ;

ПЕДАГОГИКАЛЫҚ ӘДЕПТІҢ БЕЛГІЕРІ:1. Ілтипаттылық. Әдетте оқушылар өздері жақсы көретін мұғалімдер оларғадауыс көтеріп сөйлесе де көңілдеріне ауыр алып қалады. Дауыс көтеру,жазықсыз жазғыру, әділ қойылмаған баға ғана емес, мұғалімдер көзге ілмей,өтініштерін құлықсыз, жүрдім–бардым тыңдаса да, ең болмағанда қастарынажақындап көңіл аудармаса да, ренжіп қалады.2. Сенім. А. С. Макаренконың пайымдауынша; қателесу қаупі төніп тұрса дамұғалім оқуда болсын, тәлім-тәрбие жұмысында болсын оқушыларға өзініңбатыл-батыл ойларымен ықпал жасауы қажет. Балалар өздерінің күштері менмүмкіндіктерін толық шамалай алмайды. Олар ересектердің бағасына, әсіресеөздерінен де артық сенетін мұғалімнің бағасына сүйенеді.3. Әділдік. Мұғалімнің қандай қасиеттерін бағалайсыз деген сауалға оқушылар көбіне көп: "әділдігін” деп жауап қайтарады. Егер мұғалім әділ болғанның үстіне әдебі мол, көңілді, жайдары болса, мектепте одан беделді адам болмайтыны түсінікті.

4. Төзім мен сабыр сақтау. Мұғалімнің педагогтік әдеп әлемі үшін бұлқасиеттердің маңызы үлкен, тіпті көп жағдайда шешуші мәні бар. Бұл, әрине,өртеніп жатсын, күйіп жатсын, мұғалім еш нәрсеге ашуланбауы тиіс деген сөз емес. Ондай жағдайларда оған өзін ақылға жеңдірмей болмайды. Ашу үстінде ешқандай шешім қабылдамау керек. Сабырлылық, өзін-өзі ұстай білушілік сияқты қасиеттер ұстаздың белсенді құрамы болуы тиіс.

Қай кезең, қай дәуірде болсын адамға білім мен тәрбие беруден асқан мұрат жоқ. Ұстаз – ұрпақ тәрбиелеп өсіруші, қоғам сенген адам. Ұстаздық қызметтің қыры мен сыры мол.

Кәсіби әдеп сипаты келесі жағдайда көрінеді :

- педагогтың сыртқы келбетінен ;