Педагогикалық технологиялар мен тиімді әдіс-тәсілдер жинағы

Қазіргі жаңа педагогикалық технологиялар

бойынша тиімді әдіс –тәсілдер

(Жаңа технология элементтерін сабағында кіріктіре отырып

оқытуды ұйымдастыруды жаңа бастаған мұғалімге

арналған нұсқаулық құрал)

Құрастырған: Абай(Ж-н) жалпы орта мектебі директордың ғылыми-әдістемелік жұмыстар жөніндегі орындасары Тәкен

Айтбаев 2013жыл

«Сын тұрғысынан ойлау» бағдарламасына кіріспе

түсінік. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасы әлемнің түкпір-түкпірінен жиналған білім берушілердің бірлескен еңбегі. Тәжірибені жүйеге келтірген Джинни Л. Стил, Куртис С Мередит, Чарльз Темпл. Жобаның негізі Ж. Пиаже, Л. С Выготский теорияларын басшылыққа алады. Мақсаты барлық жастағы оқушыларға кез келген мазмұнға сыни тұрғыдан - қарап, екі ұйғарым бір пікірдің біреуін таңдауға саналы шешім қабылдауға сабақтарда үйрету. Біздің елімізге Джордж Соростың ашық қоғам институты, «Сорос- Қазақстан » қоры арқылы келген бұл технология орыс және қазақ тілдерінде мектеп тәрбиелеріне ене бастады. Аталмыш бағдарламаның ішкі құрылымында ерекшелік бар. Бұл құрылым үш деңгейден тұратын оқыту мен үйренудің моделі. Білімнің болашақта пайдаға асуы, қажетке жарауын қалыптастырады. Көп ақпараттты қабылдай жинақтай отырып, ішінен қажеттісін алуға үйретеді. Сын тұрғысынан ойлау бағдарламасы қызығушылықты ояту, мағынаны тану, ой толғаныс деген үш кезеңдерінен түзеледі. Енді осы кезеңдердің мақсат міндеттеріне тоқталайық: Қызығушылықты ояту. Үйрену процесі бұрынғы білетін мен жаңа білімді ұйымдастырудан тұрады. Үйренуші жаңа ұғымдарды, түсініктерді өзінің бұрынғы білімін жаңа ақпаратпен толықтырады

Ойлаумен үйренуге бағытталған бұл бағдарламаны екінші кезеңі мағынаны тану (Түсіне білу) бұл кезеңде

үйренуші жаңа ақпаратпен танысады, тақырып бойынша жұмыс істейді, тапсырмалар орындайды. Оның өз бетімен жұмыс жасап, белсенділік көрсетуіне жағдай жасалады. Оқушылардың тақырып бойынша жұмыс жасауға көмектесетін оқыту стратегиялары бар: Инсерт, бірін-бірі оқыту, қос жазба күнделігі, “ білемін, білгім келеді, білдім”, джиксо-ұжымдық оқыту стратегиясы,

Тақырып туралы ой толғаныс-бағдарламаның үшінші кезеңі. Күнделікті оқыту процесінде оқушының толғанысын ұйымдастыру, өзіне, басқаға сын көзбен қарау, баға беру, назардан тыс қалып жасатады. Одан көрі, үйге тапсырма беру, оны түсіндіру, баға қою сияқты шараларға уақыт жіберіп аламыз. Сын тұрғысынан ойлауды дамыту бағдарламасында бұл сабақтағы аса қажетті мәнді, маңызды әрекет болып табылады. Дәл осы кезеңде үйренуші не үйренгенін саралап, салмақтап, оны қандай жағдайда, қалай қолдану керектігін ой елегіген өткізеді. Белсенді түрде өз білім үйрену жолына қайта қарап, өзгерістер енгізеді, яғни нағыз білім шыңына көтеріледі, үлкен әлемге енеді. Сол білім арқылы өзінің өзгергенін сезінеді, өзгеше сенім, тәрбиелік, даналыққа бастау алады. Толғануды тиімді етуге лайықталған «Бес жолды өлең», «Венн диаграммасы», «Еркін жазу», «Семантикалық карта» сияқты стратегиялар әр сабақтың ерекшелігіге, ауыр жеңілдігіне қарай лайықтала қолданылады, олар оқушылардың бір-бірімен ой алмастыруын түйістіруін қамтамасыз етеді. Әр оқушы өз шығармашылығын көрсете алады.

Сын тұрғысынан ойлауды оқу мен жазу арқылы

дамытудағы сабақтың 3 сатысы

Қызығушылықты

ояту

Мағынаны тани

білу

Ой толғаныс

сатысы

“Сын тұрғысынан ойлауды оқу

мен жазу арқылы дамыту”

жобасының алғашқы

нәтижелері О қ у ш ы

М ұ ғ а л і м

А Т А - а н а л а р

- зерттеу жүргізеді; - жұмыс дәптерін жасайды; - мектептен тыс мекемелермен байланыс жасады.

- қолайлы орта жасалады; -стратегиямен танысуға құштарлық білдіреді.

- Өлең жазады; - ертегі құрастырады; - мәтін құрастырады; - Рефлекция жасайды; - Эссе жазады.

Инсерт – “Түртіп алу” немесе “INSERT” стратегиясын беруде ағылшын вариантында былай беріледі. “V” – белгілі оқып отырған ақпаратты сіз бұрыннан білетін болсаңыз немесе білемін деп ойлаған жеріңізге қойылады; « - » – белгісі, егер ақпарат сіздің білетініңізге сай келмесе немесе өзгеше болса қойылады; «+» - белгісі, егер ақпарат сіз үшін жаңа болып табылса, сол жағдайда қойылады; «?»- белгісі, егер ақпарат сізді таң қалдырса, сізге түсініксіз болса, не болмаса ол туралы тереңірек білгіміз келсе, сол жағдайда қойылады.

Мүмкін, аударма дұрыс болмады немесе семинарларда «V» - белгісімен “білемін” онда «+» белгісімен “білмеймін” деп белгілеудің тренерлер айырмашылығы жоқ деп ойлаған болуы керек. Бұл белгілердің мәні тереңірек және позитивті байланыста қолданылады, яғни американдық стратегияда «+» - “мен бүгін үйрендім / таныдым” дегенді білдіреді, ал бұл қашанда «+» болады. Екінші жағынан, бұл белгі мұғалімге “мәтінді дұрыс таңдадым ба?”, бүгін балалар жаңадан не білді? деген сұрақтар төңірегінде ой толғануға озық болып табылады. Өздерінің ойланып көріңіздер, бұл жобаның рухында қай вариант және оларда айырмашылықтар бар ма? Инсерт – түртіп алу жүйесі стратегиясы .

Мақсаты – мәтінді түсіну үшін керек бірден-бір құрал. Инсерт оқушыларға, өзі оқыған әңгімеге түсінігін тексеруге өз ойын айтуға басшылық етеді. Бұл стратегияны мағынаны ажырату кезеңіне қолданамыз.

ИНСЕРТ V

Мен үшін түсінікті

«?» Менің білетініме сай

келмейді н/се

өзгеше

Жаңа ақпарат

Мені таң қалдырды н/се

түсініксіз

\Бес жолды өлең стратегиясы - ақпаратты түгендеп айту, терең ойды, сенімді, сенімді қысқа сөзбен қамту өнері болып табылады.Бұл іс- әрекет, тақырып туралы толғаныстан, терең бай түсініктің негізде болуын талап етеді. Бұл ақпаратты синтездейтін және материалды қысқа ғана түсіндіретін немесе тақырыпты толғандыратын 5 жолдан тұратын өлең жолдары, яғни француздың бес деген сөзінен шыққан. Әр адамға бұл өлеңді жазуға 5 минут уақыт беріледі, содан соң екеуі бірігіп не себептен жазғанын сөйлеп түсіндіруге дәлелдеуге себепші болады. Және тақырыпты сын тұрғысынан қарап шолуға мүмкіндік береді. Бұл іс-әрекет басқаны тыңдауға үйретеді, және басқаның идеяларынан дұрысын тауып, екеуі бірдей келісетін жерлерді бығыттайды. Бұл жұпта жасалған жұмыстарды топта талқылауға болады. 1-ші жол тақырыпты суреттейтін бір ғана сөзден тұруы керек; 2-ші жол тақырыпты суреттейтін екі сөзден тұруы керек; 3-ші жол тақырыптың іс-әрекетін көрсететін үш сөзден тұруы керек; 4-ші жол тақырыпқа деген қатысты 4 сөзден тұратын сөйлем болуы керек; 5-ші жол тақырыптың мәнін көрсететін бір сөзді синоним болуы керек.

5 жолды өлең стратегиясы

1. Не? Зат есім 2. Қандай? Сын есім 3. Не істейді? Етістік 4. Синоним 1 сөз 5. Идеясы 4 сөзден тұратын 1 сөйлем